ایام فاطمیه و سوگواری شهادت حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها بهترین فرصت برای تبیین جامع ابعاد مختلف شخصیت آن حضرت است. خبرنگار خبرگزاری حوزه در تهران در همین راستا با حجت‌الاسلام والمسلمین مجید فرجی، استاد دانشگاه علامه طباطبایی و امام جماعت مسجد جامع امیرالمومنین علی علیه السلام تهران گفت و گو داشته است که مشروح آن در ادامه می آید.
اگر بخواهیم از ریشه‌های اصلی شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) صحبت کنیم، چه نکاتی را باید مد نظر داشته باشیم؟
در بررسی عوامل اساسی شهادت حضرت صدیقه طاهره سلام الله علیها، با دو رکن بسیار حیاتی روبرو هستیم؛ نخست، ضرورت حمایت از ولایت و دوم، حفظ عفت و حیا. حضرت زهرا (س) نماد بی‌بدیل این دو ارزش بودند. بنابراین، ما امروز هم باید همانند ایشان دارای بصیرت باشیم و در دفاع از ولایت، از هیچ تلاشی فروگذار نکنیم.
در مورد سیره عبادی حضرت زهرا سلام الله علیها مطالب بسیاری شنیده‌ایم که بسیار عمیق بوده است. چه روایت مشخصی در این زمینه وجود دارد؟
بله، روایت بسیار زیبایی از امام حسن مجتبی (ع) نقل شده است. ایشان درباره عبادت مادر بزرگوارشان می‌فرمایند: «هیچ‌کس به اندازه مادرم عبادت نمی‌کرد؛ ایشان چنان در محراب نماز می‌ایستاد که پاهایش متورم می‌شد.» این نشان‌دهنده آن است که عبادت ایشان فراتر از یک وظیفه، یک عشق خالصانه بود.
بخش دیگری از زندگی حضرت صدیقه طاهره، توجه بی‌دریغ به نیازمندان است. این سیره اخلاقی چگونه در قرآن و رفتار ایشان تبلور یافته است؟
خدمت به خلق، یکی از ارکان اصلی زندگی ایشان بود. ایشان همواره مستمندان را در اولویت قرار می‌دادند. این ویژگی در آیه ۸ سوره انسان هم به زیبایی آمده است: «و یُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَیٰ حُبِّهِ مِسْکِینًا وَیَتِیمًا وَأَسِیرًا»؛ یعنی آن‌ها طعام را به خاطر دوستی با خدا، به مسکین، یتیم و حتی اسیر می‌خوراندند. حضرت زهرا (س) هر آنچه را که برای خود می‌پسندیدند، برای نیازمندان می‌پسندیدند، حتی اگر آن نیازمند یا اسیر، مسلمان نبود.
آیا این سیره و تربیت، از پیامبر اکرم (ص) نیز الگو گرفته شده بود؟
قطعاً. سیره زندگی حضرت زهرا (س) در واقع بازتاب سیره خودِ پیامبر (ص) بود. ما می‌دانیم که پیامبر (ص) بارها بر اهمیت همدردی با مسلمانان تأکید کرده و فرموده‌اند کسی که فریاد مسلمانان را بشنود و پاسخ ندهد، از مسلمانان واقعی نیست. این نشان می‌دهد که دختر پیامبر، تحت تربیت معلمی بزرگ بوده و از والاترین آموزه‌های نبوی تغذیه شده است.
در نهایت، می‌خواهیم درباره جنبه‌های عاطفی و خانوادگی حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها بدانیم. لقب «حانیه» چه پیامی برای ما دارد؟
لقب «حانیه» نکته بسیار ارزشمندی است. این لقب به معنای مهربان و دلسوز است. این نشان می‌دهد که حضرت زهرا (س) با وجود آن عظمت الهی، در مقام همسر و مادر، بسیار مهربان و دلسوز خانواده بودند و جایگاه والایی که برای خانواده قائل بودند، الگویی برای ساختار خانواده‌های اسلامی است.
در روایات آمده است که حضرت زهرا (س) در گفتگو با امیرالمومنین (ع)، با الفاظی بسیار زیبا و دلسوزانه به ایشان دلداری می‌دادند و با جملاتی نظیر «جان من سپر بلای جان تو باشد» بر همراهی همیشگی خود در سختی‌ها تأکید می‌کردند. در دنیای امروز، فقدان چنین الگوهایی در روابط میان زوجین، زمینه‌ساز بسیاری از درگیری‌های خانوادگی و افزایش نرخ طلاق شده است.
در پایان اگر نکته ای برای درک بهتر سیره فاطمی از سوی نسل جوان دارید، بفرمایید.
مفهوم «تدبیر در زندگی» را از منظر سیره حضرت زهرا (س) باید بررسی قرار داد و آن را فراتر از شعائر عبادی دانست. اگرچه عزاداری برای این بانوی بزرگوار اهمیت دارد، اما الگوبرداری از تدبیر، سیره و رویکردهای زندگی ایشان، اهمیتی حیاتی‌تر دارد؛ چرا که حضرت زهرا (س) الگویی جامع و همه‌جانبه برای تمامی ابعاد زندگی بشری هستند.
نظر شما