به گزارش گروه ترجمه خبرگزاری حوزه، آیین اختتامیه مسابقه مقاله‌نویسی با موضوع «کربلا در اندیشه آیت‌الله العظمی سید علی خامنه‌ای» با هدف ترویج فرهنگ تحقیق و پژوهش در مدارس دینی منطقه بلتستان، به همت معاونت پژوهش جامعه المصطفی العالمیه، در سالن علامه اقبال حوزه علمیه جامعة النجف شهر سکردو بلتستان پاکستان برگزار شد.
اجرای طرحی گسترده برای تبیین اندیشه‌های کربلایی رهبر شهید(قدس سره)
این مراسم در واقع نقطه پایانی یک طرح علمی و پژوهشی گسترده بود که طی ماه‌های گذشته، با برگزاری دوره‌های آموزشی و کارگاه‌های پژوهشی در مدارس دینی مختلف منطقه بلتستان به اجرا درآمد.
محور اصلی این طرح، بررسی و تبیین موضوع «کربلا در اندیشه آیت‌الله العظمی سید علی خامنه‌ای» بود. این برنامه با هدف بازخوانی دیدگاه‌ها و اندیشه‌های کربلایی رهبر شهید(ره) و تبیین آموزه‌ها و پیام‌های مکتب عاشورا برای نسل جوان، با زبانی روشن و قابل فهم طراحی و اجرا شد.
در چارچوب این طرح، طلاب خواهر و برادر از مدارس دینی مختلف منطقه بلتستان، پس از شرکت در دوره‌های آموزشی و پژوهشی، بیش از ۵۰۰ مقاله علمی و پژوهشی با محوریت موضوع مسابقه به رشته تحریر درآوردند.
این دستاورد علمی، افزون بر نشان دادن ظرفیت و استعداد پژوهشی طلاب جوان منطقه بلتستان، گامی ارزشمند در راستای نهادینه‌سازی فرهنگ تحقیق و تألیف، ارتقای توان علمی مدارس دینی و فراهم‌سازی زمینه حضور فعال‌تر نسل جوان در عرصه تولید علم و اندیشه به شمار می‌رود.
علم و پژوهش؛ شرط اساسی تبدیل جهان اسلام به قدرتی جهانی
در ادامه این مراسم، حجت‌الاسلام شیخ محمدعلی توحیدی، مدیر جامعة النجف سکردو، مترجم و پژوهشگر برجسته، طی سخنانی به تبیین اهمیت تحقیق و پژوهش، مسئولیت‌های علمی مدارس دینی و نقش دانش در ترسیم آینده جهان اسلام پرداخت و با تأکید بر جایگاه تحقیق در آموزه‌های دینی، به روایتی اشاره کرد و گفت: هیچ روشی برتر از تحقیق و پژوهش نیست. در مکتب اهل‌بیت(ع)، تقلید در اصول دین و اعتقادات بنیادین جایگاهی ندارد؛ ازاین‌رو، هر فرد باید باورهای دینی خود را بر پایه تحقیق، استدلال و شناخت بپذیرد. پذیرش دین بدون تحقیق و آگاهی، ممکن است انسان را در معرض گمراهی قرار دهد.
وی در تبیین ضرورت شناخت و معرفت در کنار عبادت اظهار داشت: ممکن است انسانی صد سال به عبادت خداوند بپردازد، اما اگر نداند چه کسی را و به چه دلیل عبادت می‌کند، هر فردی می‌تواند او را به بیراهه بکشاند. این مسئله نشان می‌دهد که عبادت، در کنار اخلاص، به آگاهی، معرفت و شناخت نیز نیازمند است.
علم و فناوری؛ محور اصلی قدرت در جهان معاصر
این محقق پاکستانی با اشاره به اهمیت فعالیت‌های علمی و پژوهشی در دنیای امروز افزود: امروزه ملت‌هایی در مسیر پیشرفت و برتری جهانی قرار می‌گیرند که در عرصه علم و تحقیق پیشتاز باشند. در جهان معاصر، قدرت تنها به توان نظامی و برخورداری از تسلیحات محدود نمی‌شود، بلکه علم، پژوهش، تخصص و فناوری از مهم‌ترین مؤلفه‌های اقتدار کشورها به شمار می‌روند.
مدیر جامعة النجف سکردو در ادامه، با اشاره به ظرفیت اقتصادی شرکت‌های بزرگ تجاری جهان تصریح کرد: درآمد سالانه برخی شرکت‌های بین‌المللی به چندین تریلیون دلار می‌رسد؛ رقمی که از توان اقتصادی مجموع برخی کشورها نیز فراتر می‌رود. یکی از عوامل اساسی موفقیت و توسعه این شرکت‌ها، سرمایه‌گذاری گسترده در حوزه تحقیق، پژوهش و تخصص‌گرایی است.
ضرورت تربیت پژوهشگران برای ارتقای جایگاه جهان اسلام
حجت‌الاسلام توحیدی با تأکید بر مسئولیت جوامع اسلامی در عرصه تولید علم خاطرنشان کرد: اگر می‌خواهیم به‌عنوان یک قدرت علمی، دینی و فرهنگی در جهان جایگاه شایسته‌ای داشته باشیم، باید شمار پژوهشگران و محققان خود را افزایش دهیم. بدون پیشرفت جدی در عرصه تحقیق و تخصص‌گرایی، تبدیل جهان اسلام به قدرتی جهانی در حد یک شعار باقی خواهد ماند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به برخی آمارها و شاخص‌های علمی و پژوهشی، به بررسی ضعف جوامع اسلامی در این عرصه پرداخت و رژیم صهیونیستی را به‌عنوان نمونه‌ای از تأثیرگذاری فراتر از جمعیت، مورد اشاره قرار داد.
این عالم دینی اظهار داشت: با وجود جمعیت محدود یهودیان در مقایسه با جمعیت جهان، میزان تأثیرگذاری آنان در عرصه‌های بین‌المللی قابل توجه است و فعالیت‌های علمی، پژوهشی و تخصصی نیز از جمله عواملی است که در این زمینه باید مورد توجه قرار گیرد.
ضرورت تحول در نظام آموزشی مدارس دینی و تربیت عالمان پژوهشگر
حجت‌الاسلام محمدعلی توحیدی در ادامه سخنان خود، با اشاره به ظرفیت علمی و پژوهشی حوزه‌های علمیه اظهار داشت: نظام آموزشی مدارس دینی ما از نظر ماهیت، بر پایه مباحث علمی، پژوهشی و اجتهادی استوار است؛ بااین‌حال، تعداد پژوهشگران و عالمان صاحب‌قلم در میان ما همچنان محدود است.
وی افزود: یکی از خدمات برجسته جامعه المصطفی العالمیه این است که فارغ‌التحصیلان آن صرفاً به تدریس و آموزش محدود نمی‌شوند، بلکه به عالمانی اهل قلم و صاحب تألیف نیز تبدیل می‌شوند. این مجموعه در ایجاد تحول اساسی در رویکرد علمی و آموزشی مدارس دینی نقش مؤثری ایفا کرده است.
استعداد علمی جوانان بلتستان؛ ظرفیتی شایسته توجه
مدیر جامعة النجف اسکردو با اشاره به توانمندی‌های علمی جوانان منطقه بلتستان گفت: جامعه المصطفی العالمیه در میان هزاران دانشجوی متعلق به ۱۱۰ کشور جهان که در ایران مشغول تحصیل بودند، ۱۰ نفر را انتخاب کرد که شش نفر از آنان از منطقه بلتستان بودند. همچنین دانش‌آموختگان بلتستانی در میان فارغ‌التحصیلان مقطع دکتری جامعه المصطفی نیز از جایگاه برجسته‌ای برخوردارند. این موضوع نشان‌دهنده استعداد، هوش و ظرفیت علمی جوانان این منطقه است.
وی با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها تصریح کرد: طلاب خواهر و برادر ما از استعدادهای فراوانی برخوردارند، اما به دلیل نبود برنامه‌ریزی منسجم و کمبود مراکز تخصصی پژوهشی، این توانمندی‌ها آن‌گونه که شایسته است، ظهور و بروز پیدا نکرده‌اند. در منطقه بلتستان، صدها مدرسه دینی و هزاران طلبه مشغول تحصیل هستند، اما در مقابل، مراکز پژوهشی متناسب با این ظرفیت گسترده وجود ندارد. ازاین‌رو، ضروری است در سطوح مختلف، مؤسسات و مراکز تخصصی تحقیق و پژوهش تأسیس شود.
ضرورت شکل‌گیری جامعه‌ای مبتنی بر پژوهش
حجت‌الاسلام توحیدی در ادامه، با ترسیم چشم‌انداز جامعه‌ای پژوهش‌محور اظهار داشت: باید به سمت شکل‌گیری یک جامعه مبتنی بر تحقیق حرکت کنیم؛ جامعه‌ای که در آن، ساختارهای آموزشی، دینی و اجتماعی بر پایه علم، پژوهش و مطالعات تخصصی شکل گرفته باشند.
وی افزود: باید هدف‌گذاری و برنامه‌ریزی ما به‌گونه‌ای باشد که طی بیست سال آینده، هیچ مسجد، مدرسه، حوزه علمیه یا نهاد اجتماعی بدون حضور افراد دارای تحصیلات عالی، مدرک دکتری و توانمندی علمی و تخصصی در جایگاه‌های مدیریتی و مسئولیتی اداره نشود. تحقق چنین چشم‌اندازی مستلزم برنامه‌ریزی منظم، تلاش مستمر و عزم جدی نهادهای علمی و دینی است.
این مراسم، سرمایه‌ای علمی برای نسل‌های آینده است
در ادامه این مراسم، حجت‌الاسلام سید احمد حسینی، مدیر مدرسه علمیه خدیجةالکبری(س) گمبه سکردو و امام جمعه این منطقه، طی سخنانی از این برنامه به‌عنوان خدمتی ارزشمند به جامعه و نسل‌های آینده یاد کرد و اظهار داشت: این گردهمایی صرفاً یک مراسم یک‌روزه نیست، بلکه اقدامی ارزشمند و ماندگار برای نسل‌های آینده به شمار می‌رود؛ زیرا بار دیگر اهمیت قلم، تحقیق و تلاش‌های علمی را در جامعه برجسته کرده و زمینه توجه بیشتر به فعالیت‌های پژوهشی را فراهم آورده است.
وی با اشاره به دیدگاه‌ها و پیشنهادهای مطرح‌شده از سوی حجت‌الاسلام شیخ محمدعلی توحیدی تأکید کرد: اکنون ضروری است این پیشنهادها از مرحله طرح و سخن فراتر رفته و در عرصه عمل محقق شوند. همه علما، اندیشمندان، پژوهشگران و نهادهای مرتبط باید برای تحقق این چشم‌انداز علمی و پژوهشی همکاری کرده و مسئولیت خود را در این زمینه ایفا کنند.
سه ویژگی اساسی برای تربیت عالم موفق؛ محقق، مدرس و سخنران
در بخش دیگری از مراسم، حجت‌الاسلام فدا حسین عابدی روحانی پاکستانی با تأکید بر ضرورت تبیین هدف تحصیل در مدارس دینی گفت: هر طلبه باید به‌روشنی بداند با چه هدفی وارد حوزه علمیه شده و چه مسئولیت علمی و عملی بر عهده دارد. تا زمانی که انسان هدف و مسیر خود را به‌درستی مشخص نکند، شخصیت علمی او نیز به‌صورت روشن و منسجم شکل نخواهد گرفت.
وی در ادامه، با معرفی الگویی برای تربیت طلبه موفق، بر ضرورت برخورداری عالمان دینی از سه ویژگی اساسی تأکید کرد و گفت: یک عالم موفق باید محقق، مدرس و سخنران باشد و در سه عرصه تحقیق، آموزش و تدریس نیز مهارت و تخصص لازم را کسب کند. عالمی که در این سه حوزه توانمندی داشته باشد، می‌تواند نقشی جامع، مؤثر و سازنده در عرصه علمی و فرهنگی جامعه ایفا کند.
حجت‌الاسلام فدا حسین عابدی در پایان خاطرنشان کرد: این همان پیامی است که رهبر شهید آیت‌الله‌العظمی سید علی خامنه‌ای نیز همواره بر آن تأکید داشتند؛ اینکه طلاب علوم دینی باید استعدادها و توانمندی‌های خود را در عرصه‌های علمی، پژوهشی و عملی به کار گیرند و در مسیر ارتقای دانش و خدمت به جامعه گام بردارند.
انقلاب اسلامی؛ زمینه‌ساز تحول سیاسی و علمی
حاجی فدا محمد ناشاد، رئیس سابق مجلس قانون‌گذاری گلگت بلتستان پاکستان، در سخنانی این مراسم را گامی مهم در مسیر پیشرفت علمی و فکری منطقه دانست و با قدردانی از سخنان حجت‌الاسلام محمدعلی توحیدی اظهار داشت: سخنان ایشان افق‌های تازه‌ای از اندیشه و ظرفیت‌های علمی را پیش روی ما گشود و زمینه توجه به فرصت‌ها و امکانات جدیدی را در عرصه پژوهش فراهم کرد.
وی در ادامه با اشاره به جایگاه علمی و پژوهشی ایران اسلامی گفت: اگر شمار دارندگان مدرک دکتری و مدارک عالی پژوهشی در ایران قابل توجه است، باید بررسی کنیم که این سرمایه انسانی در چه دوره‌ای و با چه سازوکاری تربیت شده است. به اعتقاد من، امام خمینی(ره) شخصیتی بودند که روح اسلامی را در کالبد جامعه ایران دمیدند و امام شهید، آیت‌الله العظمی سید علی خامنه‌ای، این حرکت و نهضت را ادامه دادند. انقلاب اسلامی ایران تنها به تحولات سیاسی محدود نماند، بلکه زمینه‌ساز شکل‌گیری یک تحول و انقلاب علمی نیز شد.
بلتستان؛ ایران کوچک و دارای پیشینه غنی علمی و دینی
این اندیشمند پاکستانی با اشاره به پیشینه تاریخی و علمی منطقه بلتستان، این منطقه را «ایران کوچک» توصیف کرد و گفت: بلتستان سابقه‌ای طولانی در حضور علما و فعالیت‌های علمی و دینی دارد و شخصیت‌های برجسته حوزوی در طول تاریخ خدمات ارزشمندی در این منطقه ارائه کرده‌اند.
وی با ابراز خرسندی از مشاهده آثار و تألیفات علمای بومی در نمایشگاه کتاب این مراسم، اظهار داشت: ظرفیت علمی و ادبی موجود در منطقه بسیار ارزشمند است و می‌توان با حمایت و برنامه‌ریزی مناسب، این جریان علمی و فرهنگی را بیش از پیش گسترش داد.
فدا ناشاد در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به تلاش‌ها و تجربیات شخصی‌اش در مسیر تأسیس نخستین دانشگاه در منطقه گلگت‌بلتستان، بر ضرورت برگزاری نشست‌های علمی و فکری بیشتر و تقویت فضای آگاهی و اندیشه‌ورزی در جامعه تأکید کرد.
قرآن کریم؛ دعوت به تحقیق، تفکر و پرهیز از تقلید کورکورانه
در ادامه این مراسم، فدا حسین عابدی، پژوهشگر و مدیر مدرسه علمیه شهید امام خامنه‌ای، این مراسم را نشستی علمی و کم‌نظیر دانست که با مشارکت مدارس دینی و شخصیت‌های علمی و اجتماعی برگزار شده است.
وی با تأکید بر جایگاه تحقیق و پژوهش در آموزه‌های اسلامی اظهار داشت: قرآن کریم انسان را به تحقیق، تفکر، تدبر و اندیشه‌ورزی دعوت می‌کند و آیات متعدد قرآن و روایات اسلامی بر اهمیت شناخت و پژوهش تأکید دارند. قرآن کریم انسان را از تقلید کورکورانه دور می‌سازد و با دعوت به تفکر و استدلال، راه دستیابی به حقیقت و شناخت صحیح را پیش روی او قرار می‌دهد.
جوانان بلتستان از استعدادهای علمی کم‌نظیری برخوردارند؛ باید فرصت شکوفایی به آنان داده شود
در بخش پایانی این مراسم، دکتر کاظم سلیم، مدیر بخش پژوهش جامعه المصطفی العالمیه در پاکستان، با اشاره به خدمات حجت‌الاسلام شیخ محمدعلی توحیدی در زمینه ترویج فرهنگ تحقیق و پژوهش در مدارس دینی سراسر پاکستان اظهار داشت: تلاش‌ها و خدمات ایشان در گسترش فعالیت‌های پژوهشی در مدارس دینی شایسته تقدیر است. مردم منطقه بلتستان از استعدادها و ظرفیت‌های علمی و پژوهشی فراوانی برخوردارند؛ ظرفیتی که علامه توحیدی نیز در سخنان خود به آن اشاره کرد. شمار قابل توجهی از عالمان پژوهشگر این منطقه نیز از دانش‌آموختگان جامعة النجف هستند.
کمبود امکانات؛ مانعی در مسیر شکوفایی استعدادهای علمی
وی با اشاره به کمبود زیرساخت‌های حمایتی برای پرورش استعدادهای علمی و پژوهشی گفت: یکی از واقعیت‌های تلخ این است که در کشور ما نهادهای کافی برای شناسایی و پرورش استعدادهای علمی و پژوهشی طلاب خواهر و برادر وجود ندارد تا بتوانند در سطح دولتی یا سایر بخش‌ها، امکانات و حمایت‌های لازم را در اختیار آنان قرار دهند. جامعه المصطفی العالمیه ظرفیت آن را دارد که به‌عنوان بستری علمی، امکانات و فرصت‌های لازم را برای حمایت از طلاب پژوهشگر فراهم کند.
ضرورت تقویت حضور علمی و پژوهشی پیروان مکتب اهل‌بیت(ع)
دکتر کاظم سلیم در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به حضور محدود آثار پژوهشی پیروان مکتب اهل‌بیت(ع) در مجلات علمی معتبر اظهار داشت: از میان بیش از یکصد مجله پژوهشی دینی مورد تأیید کمیسیون آموزش عالی پاکستان، تنها یک مجله به پیروان مکتب تشیع اختصاص دارد. این مسئله قابل تأمل است و ضرورت توجه جدی‌تر به تولید علم و تقویت فعالیت‌های پژوهشی را نشان می‌دهد.
وی همچنین از برگزاری دوره‌های آموزشی و تخصصی در رشته‌ها و حوزه‌های علمی مختلف در دانشگاه‌های گوناگون به‌عنوان اقدامی کم‌سابقه و ارزشمند یاد کرد و افزود: در تاریخ علمی هفتاد سال گذشته، نمونه‌های اندکی از حضور گسترده و سازمان‌یافته پیروان مکتب ما در عرصه پژوهش، با حفظ هویت علمی و مکتبی، وجود داشته است؛ اما امروز طلاب خواهر و برادر توانسته‌اند در بیش از یکصد مجله علمی، مقالات پژوهشی به رشته تحریر درآورند. این دستاورد را می‌توان آغاز فصل تازه‌ای در تاریخ علمی و پژوهشی این جامعه دانست.
تداوم طرح پژوهشی و برگزاری دوره‌های تخصصی در اسلام‌آباد
وی این طرح را گامی آزمایشی و آغازین توصیف کرد و گفت: همکاری و همراهی استادان و نهادهای علمی در اجرای این برنامه، انگیزه و امید فراوانی برای ادامه این مسیر ایجاد کرده است. ان‌شاءالله این حرکت علمی و پژوهشی با جدیت بیشتری دنبال خواهد شد.
دکتر کاظم سلیم در پایان، با تأکید بر اهمیت زبان‌آموزی و تسلط بر زبان‌های مختلف به‌عنوان یکی از ضرورت‌های فعالیت‌های علمی و پژوهشی، خاطرنشان کرد: مدارس دینی نیز می‌توانند در زمینه آموزش زبان و تقویت توانمندی‌های زبانی طلاب، نقشی مؤثر و سازنده ایفا کنند.
نگارش بیش از ۵۰۰ مقاله؛ دستاوردی مهم در عرصه پژوهش مدارس دینی بلتستان
در ادامه این مراسم اسکندر بهشتی، مسئول پژوهش جامعه المصطفی العالمیه در کراچی، طی سخنانی به تبیین جایگاه و اهمیت قلم و نقش نویسندگان و اهل قلم در پیشرفت علمی و فرهنگی جامعه پرداخت و با اشاره به جایگاه قلم در قرآن کریم اظهار داشت: خداوند متعال در قرآن به قلم سوگند یاد کرده است و این امر نشان می‌دهد که قلم صرفاً ابزاری برای نوشتن نیست، بلکه وسیله‌ای مهم برای تمدن‌سازی، ماندگاری اندیشه‌ها و هدایت فکری و علمی نسل‌های آینده به شمار می‌رود.
وی در ادامه، با تشریح اهداف و ابعاد این برنامه گفت: این مراسم در واقع اختتامیه یک طرح گسترده علمی و پژوهشی با محوریت نگارش مقالات درباره اندیشه‌های کربلایی رهبر شهید(ره) است. در طول سال جاری، دوره‌های آموزشی و کارگاه‌های تخصصی متعددی با هدف تقویت مهارت مقاله‌نویسی و گسترش فعالیت‌های پژوهشی برگزار شد که در نتیجه آن، طلاب خواهر و برادر مدارس دینی مختلف منطقه بلتستان بیش از ۵۰۰ مقاله پژوهشی به نگارش درآوردند.
این پژوهشگر پاکستانی افزود: تولید هم‌زمان چنین تعداد قابل توجهی مقاله پژوهشی در مدارس دینی بلتستان، دستاوردی کم‌نظیر و ارزشمند است. هدف از برگزاری این مراسم نیز تجلیل و قدردانی از طلاب، استادان و پژوهشگرانی است که برای نخستین بار قلم به دست گرفتند و گام در عرصه تحقیق و پژوهش گذاشتند.
برپایی نمایشگاه کتاب و آثار پژوهشی
در حاشیه این مراسم، نمایشگاهی از کتاب‌ها و آثار پژوهشی با مدیریت حجت‌الاسلام شیخ محمدجان حیدری در فضای بیرونی سالن اجتماعات برگزار شد و در این نمایشگاه، مجموعه‌ای از آثار و تألیفات رهبر شهید(ره)، کتاب‌های نویسندگان و مترجمان منطقه بلتستان و همچنین مقالات و پژوهش‌های طلاب خواهر و برادر درباره اندیشه‌های رهبر شهید به نمایش گذاشته شد.
تجلیل از پژوهشگران و اهدای جوایز به برگزیدگان
یکی از بخش‌های مهم و پرشور این مراسم، اهدای جوایز و تقدیر از پژوهشگران برگزیده بود. در این بخش، با حضور جمعی از علما، شخصیت‌های اجتماعی و مهمانان ویژه، از طلاب و پژوهشگرانی که در این رقابت علمی موفق به کسب رتبه‌های برتر شده بودند، تجلیل به عمل آمد.
این مراسم با قرائت دعای فرج حضرت ولی‌عصر(عج) به پایان رسید و شرکت‌کنندگان برای تداوم و موفقیت حرکت علمی و پژوهشی، سربلندی امت اسلامی و تعجیل در فرج حضرت امام زمان(عج) دست به دعا برداشتند.
شایان ذکر است که شرکت‌کنندگان در این مراسم از نمایشگاه کتاب و آثار پژوهشی استقبال گسترده‌ای کردند و تلاش‌های علمی و پژوهشی نویسندگان و پژوهشگران بومی منطقه بلتستان را مورد تقدیر قرار دادند.
نظر شما