حضرت زهرا(س)؛ راز خلقت و حلقه اتصال رسالت و امامت در نگاه آیت‌الله وحید خراسانی

به گزارش خبرگزاری حوزه، حضرت آیت‌الله العظمی وحید خراسانی در نوشتاری با تبیین فضائل و مقامات حضرت فاطمه زهرا(س)، جایگاه بی‌نظیر ایشان را در پیوند رسالت و امامت، حقیقت خلقت و معارف قرآن و عترت تشریح کرده و جلوه‌هایی از عظمت آن بانوی بزرگ را بازگو می‌کند.

درآمد

در باب حقیقت وجودی و قداست معنوی فاطمۀ زهرا - که درود خداوند بر او باد - بسی کتاب‌ها به رشتۀ تحریر درآمده و نیز سخن‌ها بر عرشۀ منبر نقش بسته است. مع‌الوصف، اگر هزاران برابر آن، از قلمروی اندیشۀ بشر به درآید و صورتِ گفتار یا نوشتار پذیرد، باز هم قطره‌ای از اقیانوس بی‌کرانۀ فضیلت‌های حضرت خیرالنساء (س) نخواهد بود.

چه می‌گوییم؟ در کهکشانِ معارفِ حضرت زهرا (س)، برترین اندیشه‌هایِ بشری، حیرانند و تیز پروازترین عقل‌ها، سرگردان‌! بر این اساس، ژرفای مقامات حضرت زهرا (ع)، از تیررسِ فهم بشر بیرون است و هیچ آفریده‌ای جز معصوم، توان شناخت واقعی آن معصومه را ندارد. بدین جهت، بلندایِ رُتبت و اوجِ منزلتِ این درِّ یک‌دانۀ خلقت، چنان است که در گسترۀ معرفت آدمیان نمی‌گنجد. روایات صحیحه نیز بر این حقیقت، گواهی می‌دهند که نام حضرت با نظرداشت همین نکته انتخاب گردیده است: «إِنّمَا سُمِّیتْ فَاطِمَةَ لِأَنَّ الْخلْقَ فطِمُوا عَنْ مَعْرِفَتِهَا»؛[۲] اگر آن حضرت فاطمه نامیده شد، بدین سبب بود که خلق از شناخت و معرفت او بریده شده‌اند.

حال کیست که جرأت کند و لب بر این ادعا بگشاید که من به حقیقت نوری حضرت زهرا (س) پی برده‌ام؟! تمامی کائنات، از فرشیان گرفته تا عرشیان، همه از شناختِ گوهرِ وجودیِ آن حضرت ناتوانند و غیر از معصومین – سلام الله علیهم اجمعین – همگی شامل فرازِ « فُطِمُوا و انقَطَعُوا عَنْ مَعْرِفَتِهَا» هستند. از همین روی، بایستی از گنجینه روایات مدد جوییم و به میزان معرفت خویش سخن ‌گوییم که: «آب دریا را اگر نتوان کشید / هم به قدر تشنگی باید چشید».

در این روزها بیش از همه شایسته است، نوشتاری شورانگیز از مرجع ولائی و رازآگاهِ شیعه، حضرت آیت الله العظمی وحید خراسانی (عافاه الله عن الأسقام) را زیب مقال سازیم تا از آن دانشورِ فرزانه، راه و رسم ادب به ساحت قدس حضرت فاطمه (س) را فرا گیریم. مرجعی که در ترویج موسم فاطمیّه، پیشگام شد و برای احیای شعائر فاطمی، به جان کوشید. ایشان در نوشتار حاضر، بر بنیادِ گفتمانِ «کتاب الله و عترتی» و با قلمی رشک‌ برانگیز، مهمترین فضائل حضرت زهرا (علیها سلام) را به دست داده است.

دل‌نوشته فاطمی از مرجع ولائی[۳]

۱. سرحلقۀ اتّصال رسالت و امامت

به جرأت می‌توان گفت که حلقۀ وصل تمامی امّت تا قیام قیامت، با آن رسالت عُظمی و امامت کبری، إنسیّۀ حوراء، حضرت فاطمۀ زهرا (سلام الله علیها) است. اوست که وسیلۀ امتداد وجودِ خاتم در این عالم است؛ زیرا جنبۀ مُلکیِ آن حضرت که نسل اوست و جنبۀ ملکوتیِ آن حضرت که دین اوست، به صدیقۀ کبری باقی و برقرار است.

اوست که واسطۀ طلوع کواکبِ آسمان امامت است؛ افقِ زندگانی او، مشرقِ حلمِ حَسَنیّه و شجاعت حسینیّه و عبادت سجّادیّه و مآثر باقریّه و آثار جعفریّه و علوم کاظمیّه و حجج رضویّه و جود تقویّه و نقاوت نقویّه و هیبت عسکریّه است. از حسینی که مصباح الهدی و سفینه النجاة است تا مهدی موعودی که مُنتَهی اِلیهِ مواریثِ انبیاء و «بِهِ رُزِق الوری» و «بِوُجُودِهِ ثَبَتَتِ الأرضُ و السّماء» است، ثمرات آن شجرۀ طیبه‌ای است که ریشۀ آن (در زمین) استوار است و شاخسار آن سر به آسمان کشیده و به اذن پروردگار، هرزمان میوه‌اش را می‌دهد: «اَصلُها ثابِتٌ وَ فرعُها فِی السَّماء * تُؤتی اُکُلَها کُلَّ حینٍ بِاِذنِ رَبِّها».[۴]

اوست که مشرقُ الانوارِ نجوم آسمانِ ولایت و مخزنُ الأسرارِ تُخُومِ کتابِ هدایت است. اوست که همسر و مادر دوازده رئیس از اولاد اسماعیل (س) است که خداوند در باب هفدهم در سِفرِ تکوینِ تورات به حضرت ابراهیم (ع) خبر داد. اوست که درمکاشفات یوحنّا علامتی است عظیم، که درآسمان ظاهرشده؛ زنی که آفتاب را در بر دارد و ماه زیر پاهایش و برسرش تاجی از دوازده ستاره است.[۵]

او در سورۀ «حم» تأویل «لیلۀ مبارکه»‌ای است که «فِیهَا یُفْرَقُ کُلُّ أَمْرٍ حَکِیمٍ».[۶]

اوست که در قرآن مجید جمع منحصر به فرد «نِساءَنا» است.[۷]

او و شوهرش دریای نبوت و علمی هستند که «مَرَجَ الْبَحْرَیْنِ یَلْتَقِیان»[۸] به آن دو تأویل گردیده است.[۹]

او در زمانه، یگانه زنی است که خداوند متعال، دعای او را در روز مباهله هم‌ طراز دعای خاتم النبیین (ص) و سید الوصیین (ع) قرار داده است.

۲. گوهر مکنونِ خلقت

فاطمه (س) در دهر، یکتا زنی است که تاجِ «إِنَّمَا نُطْعِمُکُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِیدُ مِنْکُمْ جَزَاءً وَلَا شُکُورًا»[۱۰] را بر سر نهاده است.[۱۱]

اوست که رسول خدا (ص) درشب معراج دید که بر در بهشت نوشته شده است: « فَاطِمَةُ خِیَرَةُاللَّه»؛[۱۲] آری، احمد مختار باید تا شایسته آن خیرةالله باشد.

اوست که رسول خدا (ص) [در شأنِ او] فرمود: «أُبْعَثُ عَلَی الْبُرَاقِ خَطْوُهَا عِنْدَ أَقْصَی طَرَفِهَا و تُبعَثُ فَاطِمهُ أََمامِی».[۱۳]

او را همان بس که اَمامِ «إِمَامُ الأوَّلِین و الاخِرین» یومُ النّشور، محشور شود که تجلاّیِ « یَسْعی‏ نُورُهُمْ بَیْنَ أَیْدِیهِم»[۱۴] است؛ آن هم نوری که پیشاپیش کسی در روز جزا مبعوث می‌شود که خداوند متعال در قرآن مجید او را «سِراج مُنیر» نامیده و در آیۀ نور، مَثَلِ نورِخود قرارداده است.

در عظمتِ فاطمه (س) همین بس که اول شخصی است که وارد بر بساط قربِ «مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِیکٍ مُقْتَدِرٍ»[۱۵] می‌شود: « أَوَّلُ شَخْصٍ یَدْخُلُ الْجَنَّةَ فَاطِمَة»؛[۱۶] و چون در مستقر رحمت حق قرار گیرد، انبیاء یکسر به زیارت او بیایند: «زَارَکِ آدَمُ وَ مَنْ دُونَهُ مِنَ النَّبِیِّین».[۱۷]

خلاصۀ کلام آنکه جواهر مکنونۀ خزینۀ خداوند متعال، از صدف عصمت اوست، وسراج منیر نبوّت انبیاء ازآدم تا خاتم، و مشعل فروزان امامت ائمه هدی به وجود فاطمه زهرا (س) روشناست، وآخرین گوهر مکنون این صدف وکوکب درّی این فلک کسی است که «یَمْلَأ الْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلًا کَمَا مُلِئَتْ جَوْراً وَ ظُلْما»[۱۸] و به وجود او «هُوَ الَّذِی أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَی وَدِینِ الْحَقِّ لِیُظْهِرَهُ عَلَی الدِّینِ کُلِّهِ»[۱۹] تأویل، و به ظهور او «وَ أَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّهَا»[۲۰] تفسیر می‌شود.

۳. لیلۀ القدرِ تاریخ

باید دانست که قدرِ آن لیلة القدری که «منزِل کِتَاب اللهِ الأَعظَم» است، مجهول؛ و مقام آن کوثری که «عَطِیّۀُ رَبِّ العَرشِ العَظِیم» به رسول کریم است، از ادراک ما محجوب است.

شیخ صدوق (قدس سره) در أمالی و علل الشرایع و خصال از امام ششم حضرت صادق (ع) روایت می‌کند که برای فاطمه نزد خداوند (عزّ و جلّ) نُه اسم است: «فاطمه»، و «صدّیقه»، و «مبارکه»، و «طاهره»، و «زکیّه»، و «راضیه»، و «مرضیّه»، و «محدّثه»، و «زهراء» .... و در خاتمه حدیث فرمود: اگر امیرالمؤمنین (ع) او را تزویج نکرده بود، برای او همتایی تا روز قیامت بر روی زمین نبود؛ آدم و هرکه بعد از آدم باشد.[۲۱]

اسمایی که نام‌گذارندۀ آن اسماء، خداوند عزّ و جلّ است، هر یک حکایت از مقام و منزلتی می‌کند که شرح آن در این مختصر نمی‌گنجد، و به یک حدیث نسبت به اسم اول اکتفا می‌شود:

از امام ششم (ع) در تفسیر سورۀ قدر روایت شده است که «لیلة القدر فاطمه است و هرکس فاطمه را آن چنانکه سزاوار معرفت او است بشناسد، شب قدر را درک کرده است و فاطمه فاطمه نامیده شد به این جهت که خلق از معرفت او منقطع شدند».[۲۲]

کسی که در کودکیِ او، خاتم انبیاء (ص) مأمور شود سلام خدا را به او برساند و جبرئیل امین حامل پیام تسلیت ربّ العالمین به او باشد، قلم از تحریرِ مَقامِ او، و بیان از تقریرِ مَنزلتِ او عاجز است.

۴. منزلت خادم آستان حضرت زهرا (س)

ابن شهرآشوب در کتاب مناقب از علیّ بن معمّر روایت می‌کند که گفت:

امّ ایمن بعد از درگذشت فاطمه (س) نتوانست جای صدیقۀ کبری (س) را در مدینه ببیند، به مکه بار سفر بست؛ در منزل جحفه آن چنان تشنه شد که بر جان خود از عطش ترسید، نگاهی به آسمان کرد و گفت: پروردگارا! من خدمتکار دختر پیغمبر توأم. پس دلوی از آب بهشت فرود آمد؛ از آن نوشید و تا هفت سال گرسنگی و تشنگی احساس نکرد.[۲۳]

ابن شهرآشوب در همان کتاب از مالک بن دینار روایت می‌کند که گفت:

هنگامی که مردم آمادۀ حج بودند، زنی را با ضعف و ناتوانی دیدم که مردم او را به جهت انصراف از سفر نصیحت می‌کردند و او نپذیرفت. در وسط بادیه، مرکب او از رفتن ماند، آن زن ناتوان سر به آسمان بلند کرد و گفت: نه در خانۀ خودم مرا واگذاشتی و نه به خانۀ خود مرا رساندی؛ اگر جز تو کسی با من چنین رفتار می‌کرد، شکایت او را به تو می‌کردم. ناگهان شخصی در آن صحرا نمایان شد و در دستش زمام ناقه‌ای بود. به آن زن گفت: سوار شو. چون سوار شد، ناقه مانند برق خاتف [برقی که چشم را خیره می‌کند] از آن صحرا گذشت. چون به مطاف رسیدم، آن زن را در حال طواف دیدم، او را قسم دادم که تو کیستی؟ گفت: من شهره دختر مسکه و او دختر فضّه خدمتکار زهرا (س) است.[۲۴]

آری، کسی که قلب او عرشُ الرّحمن در معرفةُ الله، و ارادۀ او فانی در ارادةُ الله و قدمِ ورم کردۀ او در محراب، شاهد استغراق او در عبادةُ الله است؛ أجر خدمت به او، دعای مستجاب در درگاه ربُّ الأرباب خواهد بود. وانگهی، انوار جلال آن خورشیدِ فروزان آسمانِ عصمت بیش از آن است که در حوصلۀ عقل بشر گنجد و آنچه گفتیم تنها اشارتی کوتاه بود تا تذکره‌ای باشد برای أولی الألباب و خردمندان.

ای بلند اختر که ناموسِ خدای اکبری

عقلِ کل را دختری و علمِ کل را همسری

زینت عرش خدا پروردۀ دامان توست

یازده خورشیدِ چرخ معرفت را مادری

پی نوشت ها: