یک خوانش از حقیقت پنهان شب قدر

خبرگزاری حوزه | مطابق نص آیه ۱۱ سوره انسان که در کتاب الهی مضبوط است: «فَوَقَاهُمُ اللَّهُ شَرَّ ذَٰلِکَ الْیَوْمِ وَلَقَّاهُمْ نَضْرَةً وَسُرُورًا»

یعنی: پس خدا آنان را از آسیب و گزند آن روز حساب نگاه می‌دارد و شادابی و شادمانی به آنان عطا می‌کند.

حضرت امیرالمؤمنین، حضرت صدیقه اطهر و حسنین علیهم‌السلام که در واقعه اطعام طعام به مسکین، یتیم و اسیر، در سوره انسان (دهر، هل أتی) مورد تعظیم و تبجیل آیات الهی هستند، از شر روز قیامت نگاه داشته شده‌اند.

وجه تعلیل چیست؟ این وجه به این نحو تحریر می‌گردد که کسی از شر روز قیامت و عقاب آن مصون نگه داشته می‌شود که در این دنیا شری از او سر نزده باشد؛ چه آن‌که به مقتضای آیه ۸ سوره زلزال:

«وَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا یَرَهُ»

هرکس هم‌وزن ذره‌ای بدی کند، آن بدی را در روز حساب می‌بیند.

پس از این نقل کلام، مستفاد از آیات الهی آن است که کسی که شری از او سر نمی‌زند، معصوم است؛ فلذا «فَوَقَاهُمُ اللَّهُ شَرَّ ذَٰلِکَ الْیَوْمِ». آنان، طبق آیه اطعام و تصریح تمام مفسران که «وَیُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَیٰ حُبِّهِ مِسْکِینًا وَیَتِیمًا وَأَسِیرًا»، حضرت امیرالمؤمنین، حضرت صدیقه اطهر و حضرات حسنین علیهم‌السلام بودند. پس اینان، چون شری از آن‌ها صادر نمی‌شود، بلکه از طعام خود که به آن میل و نیاز دارند می‌گذرند، از شر روز حساب در امان نگه داشته شده‌اند. کسی که شر از او صادر نشود، خیر محض است و این برخلاف عدالت الهی و آیه «وَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ...» است که شر از او در این دنیا صادر شود، ولی خدای متعال او را از شر روز حساب نگه دارد.

پس خیر محض هستند؛ اما مقتضای استفسار از کلیدواژه «کوثر» پیرامون آیات الهی چیست؟ برونداد این استفسار و معادل آن، خیر کثیر است؛ به این نحو که حضرت امیرالمؤمنین یک خیر محض است، حضرت صدیقه اطهر یک خیر محض دیگر، امام حسن یک خیر محض و امام حسین یک خیر محض دیگر و جمیع ائمه، هرکدام یک خیر محض که جمیع ایشان می‌شوند خیر کثیر و خیرات کثیره که هم‌وزن و هم‌سنخ کوثر هستند.

تفسیر آیه ۶۰ سوره بنی‌اسرائیل (اسراء) که در خصوص شجره ملعونه و خبیثه بنی‌امیه و جریان تکاثر است، اگر خوانش دانشانه شود، این گزاره را آشکار می‌کند که «الف شهر» استعاره از طغیان طاغیان طاغوت و جریان تکاثر و همان بوزینگانی است که از منبر رسول‌الله بالا می‌رفتند. این‌گونه روشن می‌شود که جریان کوثر و لیلةالقدر در تقابل با جریان تکاثر، در جهت تداوم جریان راستین هدایت است؛ همان‌گونه که آمده است: «لَیْلَةُ الْقَدْرِ خَیْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ».

رؤیایی که به رسول‌الله اعظم صلی‌الله‌علیه‌وآله نشان داده شد و در آن، پس از ایشان بوزینگان بر منبر او بالا می‌روند و این امر مایه غمگینی قلب مقدس ایشان شد، با جریان کوثر ترمیم و تداوم می‌یابد.

با نظر به مراتب دانشانه پیش‌گفته، اگر ما باورمندیم حقیقت شب قدر حضرت صدیقه اطهر سلام‌الله‌علیها است، به این مناسبت است که حلقه وصل نبوت و امامت و هدم معرفتی جریان هزارماهه تکاثر، وجود مقدسه معصومه ایشان است که مدافع جریان امامت و تداوم آن گردیدند.

کیست که نداند مجاهدت در خطبه فدکیه، غضب ایشان، حتی توفیت و دفن شبانه ایشان و جریان تداوم نسل امامت از طریق ایشان و حصول خیرات کثیر در این دنیا، که وجه جامع این خیرات کثیر وجود مقدسه ایشان است، نمی‌تواند موجب استغراب و استنکار باشد.

چراهایی باید خوانش دانشانه شود تا درایت این روایت حاصل شود که چرا حضرت امام جواد علیه‌السلام فرمودند با مخالفین ما در خصوص امر خلافت و ولایت با سوره قدر محاجه کنید! آنان که مخلع به خلعت خلافت و ولایت هستند، چه کسانی هستند جز معصومان و خیرات کثیر که «فَوَقَاهُمُ اللَّهُ شَرَّ ذَٰلِکَ الْیَوْمِ» و «تَتَنَزَّلُ عَلَیْهِمُ الْمَلَائِکَةُ وَالرُّوحُ»؟

آیا این گزاره که حقیقت شب قدر، جریان خیر کثیر و امامت است و وجه جامع این خیرات کثیر می‌تواند وجودی جز حقیقت وجودی نورانی حضرت صدیقه اطهر سلام‌الله‌علیها باشد؟ امری مسلم و مفروغ‌عنه است.

حقیقت شب قدر، تقابل و تداوم شجره طیبه در مقابل شجره ملعونه خبیثه است که این حقیقت، وجه جامعی تحت عنوان حضرت صدیقه اطهر سلام‌الله‌علیها دارد؛ چه آن‌که از زمان امیرالمؤمنین علیه‌السلام که حضرت صدیقه طاهره جان‌فدا و مدافع و محافظ جان و نفس و امامت ایشان شدند، تا زمان معاصر ما که امر، روح و ملائکه در شب قدر، در هر دوره از ادوار امامت هر یک از ائمه در آن دوره خاص خود بر قلب آن امام نازل گردید و در زمان ما بر قلب مقدس قطب عالم امکان، حضرت ولی‌عصر سلام‌الله‌علیه نازل می‌گردد و جریان راستین هدایت و امامت تشیید می‌شود، به‌واسطه وجود کوثر آل طاها علیهاالسلام بجوامع السلام است.

او حقیقت پنهان و مخفی شب قدر است و حقیقت ظاهر شب قدر، امامی است که تفریق کل امر، روح و ملائکه بر او نازل می‌گردد. حقیقت پنهان، مقوّم حقیقت ظاهر است؛ حدوثاً و بقاءً. این، خوانش دانشانه ماتن از اسرار شب قدر است.

بهنام محمودی