به گزارش خبرگزاری حوزه، برای نسل امروز که در طوفان اطلاعات، جولانِ رسانه‌های فراگیر و تغییرات شتابانِ هویتی زیست می‌کند، مواجهه با الگوهای تاریخی چگونه باید رخ دهد که در نهایت زمینه‌ساز رشد و شکوفایی آن ها باشد.
به‌طور خاص هنگامی که از سیره و سبک زندگی زهرای مرضیه(س) سخن می‌گوییم، اگر آن را صرفاً از دریچه تاریخِ روایی بنگریم، شاید نتوانیم پاسخی کارآمد برای دغدغه‌های انسان سرگشته زمانه‌ی کنونی بیابیم، اما اگر زاویه دید خود را ارتقا بخشیده و به سیره ایشان از منظر "روایت تمدنی" نگاه کنیم، حضرت فاطمه(س) نه تنها یک اُسوه اخلاقی، بلکه به عنوان معمارِ بنیادین الگوهای حکمرانیِ انسانی، مقاومت رسانه‌ای و هویت‌ساز در تاریک‌ترین و سخت‌ترین نقاط تاریخ ظهور کرده و جلوه می‌نمایند.
اینک این پرسش جدی فراروی ما و همه محبان و ارادتمندان به حضرات معصومین(ع) به خصوص ام ابیها حضرت زهرا(س) وجود دارد که به راستی چگونه می‌توان این گنجینه عظیم معارف را برای نسلی که حقیقتاً تشنه معناست اما به شدت با ادبیات کلیشه‌ای فاصله دارد، به زبانی جذاب، کارآمد و قابل زیست، ترجمه و آن را تبیین کرد
عبور از "تاریخِ روایت‌شده" به "تمدنِ زنده‌ساز"
به نظر می رسد که نخستین گام در روایت تمدنی از سیره فاطمی، تغییر الگوی رفتاری از «فردگرایی عاطفی» به «ساختارگرایی تمدنی» است. در نگاه سنتی، گاهی زندگی و مجاهدت بی نظیر حضرت زهرا (س) در حد تقوای فردی یا صبر در مصائب خلاصه می‌شود، اما نگاه تمدنی به ما می‌آموزد که خانه کوچک فاطم (س)، هسته مرکزی و سلول بنیادی یک «تمدن نوین» بوده است به نحوی که در این خانه، علم، سیاست، اخلاق، تربیت و مبارزه با تحریف، در هم تنیده شده بودند.
از سوی دیگر باید توجه داشت که برای نسل امروز که با بحران معنا، فردگرایی افراطی و انحطاط نهاد خانواده مواجه است، بازخوانی سیره ایشان یعنی نشان دادن اینکه «خانواده» سنگر اول مقاومت در برابر هضم شدن در ماشین مصرف‌گراییِ مدرن است. در دنیایی که زن را به کالایی برای تبادل اقتصادی و ابزاری برای نمایش تبدیل کرده، سبک زندگی فاطمی، در واقع نمودی عینی از بحث بازتعریف اقتدارِ درونی و استقلال هویت است.
خطبه فدکیه؛ شاهکارِ اقتدار رسانه‌ای و تبیین حقانیت
اگر بخواهیم یکی از جذاب‌ترین ابعاد سیره حضرت فاطمه(س) را برای جوان امروز و به‌ویژه اهالی رسانه و نخبگان برجسته کنیم، خطبه فدکیه ایشان است. فدک برای فاطمه (س) تنها یک زمین یا ملک نبود؛ بلکه فدک «سنگرِ سیاست، اقتصاد سیاسی و حاکمیت حق» بود.
حضرت در آن خطبه غرّا، تنها گریبان‌گیر احساسات نشد، بلکه با استدلال‌های عمیق عقلی، قرآنی و تاریخی، نظام حاکم بر بوروکراسیِ وقت را به چالش کشید و با ابزار «تبیین» که امروز آن را جنگ شناختی و روایت رسانه‌ای می‌نامیم، به جنگ با تحریف رفت.
برای نسل جوانی که به شدت به دنبال «اصالت»، «حق‌طلبی» و «اعتراض هوشمندانه» سیره حضرت به یقین بهترین و کامل ترین الگوست و در این راستا، روایت فدک باید به عنوان یک «مدلِ مرجع در جنگ روایت‌ها و اقناع رسانه‌ای» مورد توجه و تحلیل جدی قرار گیرد.
حیا و عفاف؛ بازتعریف مرزهای آزادی در برابر اسارتِ مدرن
در ادبیات رسانه‌ای غرب، حجاب و حیا اغلب به عنوان ابزاری برای محدودسازی معرفی می‌شود. اما وقتی نگاه تمدنی فاطمی را واکاوی می‌کنیم، حیا نه یک حصار تحمیلی، بلکه «قدرتِ صیانت از حریمِ انسانیت» است.
حضرت زهرا (س) در عین حضور فعال در میدان‌های سخت اجتماعی و سیاسی (از جبهه جنگ تا عرصه دفاع از امامت)، بر حفظ مرزهای حیا تأکید دارند. حیا در اینجا یعنی اجازه ندادن به جامعه برای تقلیل دادنِ زن به «چشم‌انداز دیداری دیگران».
برای دختری که در دنیای امروز زیر بمبارانِ تصویرسازی‌های سخیفِ شبکه‌های اجتماعی برای جلب توجه قرار دارد، مفهومِ حیا فاطمی یعنی: «من آن‌قدر عمیق و اصیل هستم که به عرضه‌ام در بازارِ نگاه‌های سطحی نیازی ندارم؛ حیا یعنی آزادی از بندِ نگاه دیگران.» و بی شک این تعبیر، حیا را از یک فریضه خشک به یک «بیانیه رهایی‌بخش مدرن» تبدیل می سازد
هنرِ حل مسأله در بحران‌ها
یکی دیگر از وجوه کاربردی سیره فاطمی برای مدیریت زندگی معاصر، مدلِ مواجهه ایشان با فقر و رفاه، سختی و آسایش است. تقسیم کار دقیق در خانه، مدیریت بحران‌های اقتصادی در دوران محاصره و شعب ابی‌طالب یا سال‌های زندگی در مدینه، و در عین حال توجه عمیق به همسایگان و جامعه، خود روایتگر یک الگوی بی‌نظیر از «مدیریت بحران و مسئولیت اجتماعی» است که به طور خاص جامعه امروز ما به شدت به این الگو در مسیر ارتقای تاب‌آوری فرهنگی و اجتماعی نیازمند است.
در این میان باید توجه داشت که روایت سیره حضرت فاطمه زهرا (س) برای نسل امروز، نیازمند ترجمه از «زبان مرثیه» به «زبان حکمت، تمدن و حکمرانی» است و در این راستا چنانچه بتوانیم نشان دهیم که مادر سادات، تنها یک تصویرِ در تاریخ مانده نیست، بلکه نقشه راهی برای انسانِ سرگشته امروز است تا در بندِ ابزارهای مدرن اسیر نشود، هویت خود را بازیابد، در جنگ رسانه‌ایِ دشمن با سلاح تبیین بجنگد و خانواده را به عنوان سنگر مقاومت حفظ کند، آن‌گاه معارف فاطمی خود به خود، راه دل‌های نسل جدید را خواهد گشود.
نظر شما