خبرگزاری حوزه | مهدی عظیمی‌میرآبادی در گفت‌وگو با خبرگزاری حوزه با بیان اینکه سینمای مقاومت از مرحله اثبات عبور کرده و به یک جریان تثبیت‌شده در تولیدات نمایشی کشور تبدیل شده است، اظهار کرد: مشکل امروز ما اثبات وجود سینمای مقاومت نیست؛ مسئله این است که آیا در انجام وظایفی که بر دوش این سینما و تلویزیون گذاشته شده، به‌درستی عمل کرده‌ایم یا نه. متأسفانه باید بگویم بخشی از اقداماتی که هم‌اکنون در حوزه تولیدات مقاومتی انجام می‌شود، غیرهدفمند است و برنامه‌ریزی روشنی پشت آن قرار ندارد. این نقصان معمولاً از سطح مدیریت‌های میانی و رده‌های پایین آغاز می‌شود؛ وگرنه در سطح سیاست‌گذاری کلان فرهنگی، عموماً از تولید آثار مقاومتی حمایت می‌شود. مشکل دیگر، نبود نگاه بلندمدت است؛ با کارهای مقطعی و کوتاه‌مدت نمی‌توان به نتیجه‌ای پایدار رسید.
وی با اشاره به اینکه جایگاه مقاومت در تولیدات نمایشی نباید به یک ژانر حاشیه‌ای و مناسبتی تنزل پیدا کند، افزود: مقاومت یک مفهوم زنده و فراگیر است که می‌تواند در قالب‌های گوناگون نمایشی، از فیلم سینمایی و سریال تلویزیونی گرفته تا تولیدات کوتاه و شبکه نمایش خانگی، بازتاب پیدا کند. اگر این مفهوم را فقط به بازه‌های مناسبتی و برخی کلیشه‌های تکرارشونده محدود کنیم، بخش بزرگی از ظرفیت آن را از دست می‌دهیم. تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد مخاطب ایرانی، به‌ویژه نسل جوان، تشنه روایت‌های صادقانه و هنرمندانه از مقاومت است؛ به شرط آنکه این روایت‌ها از کلیشه فاصله بگیرند و به زندگی واقعی انسان‌ها نزدیک شوند. مقاومت پیش از آنکه یک موضوع صرفاً نظامی یا تاریخی باشد، یک تجربه انسانی است؛ تجربه ایستادگی، انتخاب، ایثار و پاییدن ارزش‌ها. سینما و تلویزیون وقتی می‌توانند این تجربه را منتقل کنند که به جای شعار، سراغ انسان و جزئیات زندگی او بروند.
عظیمی‌میرآبادی در پاسخ به این پرسش که آیا جشنواره‌ها و رویدادهایی مانند جشنواره فیلم مقاومت توانسته‌اند خلأ جریان‌سازی را پر کنند، اظهار کرد: جشنواره‌ها وظیفه جریان‌سازی دارند، نه تولید مستقیم. اینکه انتظار داشته باشیم یک جشنواره خودش وارد چرخه تولید شود، انتظار درستی نیست. جشنواره فیلم مقاومت تا حد زیادی به وظیفه جریان‌سازی خود عمل کرده است.
وی با تأکید بر اینکه تولیدات نمایشی مقاومت باید از «نگاه‌های کُلونی» فاصله بگیرند، گفت: سال‌هاست از زاویه‌ای محدود و تکراری به دفاع مقدس و مقاومت نگاه کرده‌ایم و گمان کرده‌ایم همان کافی است. در حالی که زمان‌شناسی، یکی از مهم‌ترین نکات در این عرصه است. باید ببینیم هم‌اکنون چه زمانی است و چه کارهایی اولویت دارند تا سینمای مقاومت به وظیفه خودش عمل کرده باشد. اگر نگاه هدفمند نداشته باشیم و از درون این سینما را ارزیابی و کارشناسی نکنیم، دچار روزمرگی خواهیم شد. پوست‌اندازی در بدنه مدیریت و تربیت نسل جوان فیلم‌ساز این عرصه، یک ضرورت انکارناپذیر است. ما نمی‌توانیم با همان فرمول‌های دهه هفتاد، مخاطب امروز را که در فضای دیجیتال و رقابت جهانی تنفس می‌کند، پای تلویزیون یا در سالن سینما نگه داریم.
این تهیه‌کننده سینما با اشاره به نقش تلویزیون در گسترش فرهنگ مقاومت افزود: تلویزیون به دلیل گستره مخاطب و حضور در خانه‌ها، سهم ویژه‌ای در تولید و ترویج روایت‌های مقاومت دارد. سریال‌های تلویزیونی می‌توانند با پرداخت دقیق به تاریخ معاصر، دفاع مقدس، مقاومت منطقه‌ای و ایستادگی مردم در برابر فشارهای گوناگون، حافظه جمعی جامعه را زنده نگه دارند. اما این کار نیازمند پژوهش، فیلمنامه‌نویسی حرفه‌ای و توجه به کیفیت تولید است. اگر سریال مقاومتی به تکرار دیالوگ‌های کلیشه‌ای و صحنه‌های تکراری بسنده کند، نه تنها مخاطب را جذب نمی‌کند، بلکه اعتماد او را به این ژانر کاهش می‌دهد. مخاطب امروز باهوش است و تفاوت میان روایت صادقانه و نمایش تصنعی را به‌خوبی تشخیص می‌دهد. بنابراین، مهم‌ترین سرمایه سینما و تلویزیون مقاومت، صداقت در روایت و دقت در جزئیات است.
عظیمی‌میرآبادی در بخش دیگری از این گفت‌وگو، با اشاره به نسبت مقاومت و سرگرمی در تولیدات نمایشی اظهار کرد: برخی گمان می‌کنند پرداختن به مقاومت یعنی کنار گذاشتن سرگرمی و جذابیت. این تصور غلط است. اتفاقاً یکی از راه‌های ماندگار کردن مفهوم مقاومت، استفاده از زبان هنر و عناصر جذاب نمایشی است. فیلم و سریال مقاومتی باید هم بتواند احساسات مخاطب را درگیر کند و هم او را به تفکر وادار کند. اگر اثر نمایشی از کشش دراماتیک، شخصیت‌پردازی قوی و ریتم مناسب برخوردار نباشد، حتی مهم‌ترین پیام‌ها هم به مخاطب نمی‌رسد. ما باید بتوانیم مقاومت را نه به‌عنوان یک تابلو دور از دسترس، بلکه به‌عنوان تجربه‌ای زیسته و قابل همذات‌پنداری نمایش دهیم. اینجاست که نقش فیلم‌نامه‌نویس، کارگردان و تهیه‌کننده روشن می‌شود؛ هنرمند باید بتواند میان ارزش‌های مورد نظر و زبان جذاب نمایشی، پیوندی خلاقانه برقرار کند.
وی با انتقاد از نگاه مناسبتی و مقطعی به تولیدات مقاومتی گفت: یکی از آفت‌های جدی این حوزه، تولید آثار تنها در بازه‌های خاص و سپس رها کردن آن‌هاست. مقاومت یک موضوع همیشگی است و نمی‌توان آن را به چند هفته یا چند مناسبت محدود کرد. اگر قرار است سینما و تلویزیون در این عرصه اثرگذار باشند، باید برنامه‌ریزی چندساله، حمایت پیوسته و ارزیابی مستمر وجود داشته باشد. همچنین باید میان نهادهای تولید، پخش و حمایت، هماهنگی واقعی شکل بگیرد. تجربه نشان داده است که موازی‌کاری و تصمیم‌های سلیقه‌ای، منابع را هدر می‌دهد و نتیجه مطلوب به دست نمی‌آید. ما نیازمند یک نقشه راه روشن هستیم که در آن مشخص باشد چه موضوعاتی، با چه زبان و برای چه مخاطبی تولید می‌شود.
عظیمی‌میرآبادی درباره نسبت مخاطب جوان با سینمای مقاومت افزود: نسل جوان امروز با نسل دهه شصت و هفتاد متفاوت است. این نسل در فضایی رشد کرده که تصویر، سرعت و انتخاب، عناصر اصلی آن هستند. اگر ما بخواهیم با زبان گذشته با او سخن بگوییم، طبیعتاً ارتباط برقرار نمی‌شود. اما این به معنای کنار گذاشتن ارزش‌ها نیست؛ به معنای یافتن زبان تازه برای بیان همان ارزش‌هاست. جوان امروز از شعار گریزان است، اما از صداقت، شجاعت و ایستادگی استقبال می‌کند. بنابراین، سینمای مقاومت باید سراغ روایت‌های تازه برود؛ روایت‌هایی از آدم‌های معمولی که در موقعیت‌های دشوار انتخاب‌های مهم می‌کنند. این روایت‌ها می‌توانند پل میان نسل‌ها باشند و حافظه تاریخی جامعه را از گسست نجات دهند.
وی در پایان با تأکید بر اینکه توقف روایت هنرمندانه مقاومت، هزینه فرهنگی سنگینی دارد، اظهار کرد: اگر روایت مقاومت متوقف شود یا به دست کلیشه و تکرار بیفتد، نسل جوان بخشی از هویت تاریخی خود را از دست خواهد داد. سینما و تلویزیون تنها ابزار سرگرمی نیستند؛ آن‌ها حافظه و وجدان جمعی یک ملت را شکل می‌دهند. مقاومت در تولیدات نمایشی، صرفاً یک انتخاب سلیقه‌ای نیست؛ یک ضرورت راهبردی برای حفظ هویت، انتقال تجربه و تقویت همبستگی اجتماعی است. برای رسیدن به این هدف، باید از سطح شعار عبور کنیم، به کیفیت هنری و صداقت روایی تکیه کنیم، نسل جوان فیلم‌ساز را باور کنیم و حمایت از این سینما را به یک سیاست پایدار تبدیل کنیم. تنها در این صورت است که سینما و تلویزیون ایران می‌توانند سهم واقعی خود را در بازنمایی و ترویج فرهنگ مقاومت ایفا کنند.
انتهای پیام
نظر شما