به گزارش گروه ترجمۀ خبرگزاری حوزه، حجتالاسلام والمسلمین سید حسنین گردیزی، رئیس علمای مکتب اهلبیت(ع) و مدیر جامعة الرضا (علیه السلام) پاکستان، در گفتوگو با خبرگزاری حوزه، به بیان دیدگاهها و تجربیات خود در زمینههای مختلفی از جمله سیر علمی و آموزشی، فعالیتهای تبلیغی و فرهنگی، اقدامات نهادی و مؤسسهای، پروژههای پژوهشی، مسئلۀ وحدت امت اسلامی، چالشهای فرقهگرایی و نیز راههای برقراری ارتباط مؤثر با نسل جدید پرداخت.
در ادامه، شرح این گفتوگو را می خوانید:
لطفاً درباره سیر علمی خود و تجربهتان از تحصیل در حوزه علمیه توضیح بفرمایید.
حجتالاسلام والمسلمین سید حسنین گردیزی: در آغاز مسیر علمی، در فضای دانشگاهی و در حوزه علوم جدید فعالیت داشتم و با رویکردهای فکری و تربیتی معاصر آشنا بودم. با این حال، برکات و تحولات فکری و معنوی ناشی از انقلاب اسلامی در دهه ۱۹۸۰ میلادی، زمینهساز شکلگیری انگیزهای عمیق در من برای فراگیری تخصصی معارف دینی شد و همین امر، تصمیم ورود به حوزه علمیه را برایم رقم زد.
وی در ادامه افزود: در ژانویه سال ۱۹۹۰ میلادی وارد حوزه علمیه قم شدم و در مدتزمانی نسبتاً کوتاه، مراحل آموزشی حوزه را با جدیت و پشتکار طی کردم. در این مسیر، توفیق بهرهمندی از محضر استادان برجستهای همچون آیتالله جعفر سبحانی و آیتالله مکارم شیرازی در دروس خارج فقه و اصول را داشتم. و دوران تحصیل و حضور در حوزه علمیه قم، بیتردید از پربارترین، مؤثرترین و ارزشمندترین مقاطع زندگی علمی و فکری من به شمار میآید.
فعالیتهای علمی و اجتماعی پس از بازگشت
این عالم برجسته پاکستانی در ادامه خاطرنشان کرد: در سال ۱۹۹۱ میلادی، تلاشهای خود را در عرصههای تدریس، تبلیغ و نهادسازی متمرکز کردم. تأسیس مدارس دینی، طراحی نظامهای آموزشی نوین و کوشش برای پیوند میان آموزش دینی و علوم جدید، از جمله اقداماتی است که در این سالها دنبال شده است. هدف اصلی از این فعالیتها، تربیت نسلی آگاه، متعهد و توانمند برای پاسخگویی به نیازهای فکری و اجتماعی جامعه بوده است. و امروز بیش از هر زمان دیگری، علما و نهادهای دینی نیازمند بازاندیشی، بهروزرسانی دانش و تقویت توان تحلیل مسائل نوپدید هستند تا بتوانند نقش مؤثر خود را در هدایت جامعه و تحقق رسالت دینی ایفا کنند.
بهنظر شما تبلیغ دینی چه نسبتی با خدمت اجتماعی و رسیدگی به مشکلات واقعی مردم دارد؟
حجتالاسلام والمسلمین سید حسنین گردیزی: تبلیغ دینی صرفاً به گفتار، منبر و بیان آموزههای نظری محدود نمیشود، بلکه باید بهصورت عملی و میدانی با زندگی مردم و مسائل روزمرۀ آنان پیوند داشته باشد. بهگفته وی، هر اندازه روحانیت بتواند در حل مشکلات آموزشی، معیشتی و حتی مسائل روانی و اجتماعی مردم نقشآفرینی کند، پیام دینی نیز عمیقتر، قابلقبولتر و اثرگذارتر خواهد بود. تجربه نشان داده است که مردم زمانی با معارف دینی ارتباط قلبی برقرار میکنند که دین را در کنار خود و در خدمت رفع مشکلاتشان ببینند.
لطفاً درباره فعالیتهای نهادی و آموزشی خود، بهویژه تأسیس مراکز دینی و علمی، توضیح بفرمایید.
حجتالاسلام والمسلمین سید حسنین گردیزی: در طول سالها، خدمات دینی و آموزشی متعددی ارائه شده و مؤسسات مختلفی با هدف گسترش معارف اهلبیت(ع) و ارتقای سطح علمی جامعه تأسیس گردیده است. از جمله این مراکز میتوان به جامعۀ معصومه(سلام الله علیها)، جامعة الرضا(علیه السلام) و دیگر نهادهای علمی و فرهنگی اشاره کرد که هر یک نقش مؤثری در تربیت طلاب و ترویج آموزههای دینی ایفا کردهاند.
وی افزود: با توجه به نیازهای عصر حاضر و ضرورت توجه به علوم جدید، در کنار مراکز دینی، مدارس و مؤسسات آموزشی عصری نیز راهاندازی شد تا دانشآموزان بتوانند همزمان از تعلیمات دینی و علوم روز بهرهمند شوند. هرچند محدودیتهای مالی و کمبود امکانات باعث شد برخی از این طرحها بهطور کامل به اهداف پیشبینیشده دست نیابند، اما مسیر کلی این حرکت، حرکتی رو به جلو و امیدوارکننده بوده است.
نقش مدرسه و کالج در آموزش عصری
مدیر جامعة الرضا (علیه السلام) پاکستان در ادامه به یکی از نمونههای موفق این رویکرد اشاره کرد و گفت: یکی از مراکز آموزشی فعال ما، مؤسسهای با عنوان مدرسه و کالج است که در حوزۀ آموزش عصری عملکرد بسیار قابلتوجهی داشته است. این مجموعه در حال حاضر در زمرۀ ده مدرسه و کالج برتر خصوصی اسلامآباد پاکستان قرار دارد و با بهرهگیری از کادر آموزشی توانمند، دانشآموزان مستعد را مطابق با نیازها و اقتضائات روز تربیت میکند.
این محقق پاکستانی خاطرنشان کرد: هدف اصلی از این فعالیتها، تربیت نسلی متعهد، آگاه و توانمند است که بتواند هم در عرصۀ دینی و هم در میدانهای علمی و اجتماعی، نقش سازنده و مؤثر ایفا کند.
لطفاً درباره فعالیتهای پژوهشی و تألیفی خود و نقش نهادهای وابسته به مکتب اهلبیت(ع) در تقویت تحقیقات دینی توضیح بفرمایید.
حجتالاسلام والمسلمین سید حسنین گردیزی: با اشاره به تلاشهای مستمر در عرصۀ تحقیق و تألیف اظهار داشت: در این حوزه، «مرکز تحقیقات نورالهدی» بهعنوان یک نهاد فعال پژوهشی، تاکنون موفق شده است چندین اثر ارزشمند را ترجمه و منتشر کند که هر یک در ارتقای سطح علمی جامعه دینی نقش مؤثری ایفا کردهاند.
وی در ادامه به یکی از مهمترین پروژههای در حال اجرا اشاره کرد و گفت: طرح جامع «تذکرۀ علما» از جمله برنامههای مهم پژوهشی ماست که در چارچوب آن، تاکنون اطلاعات و زندگینامه بیش از ۳۰۰ نفر از علمای برجسته گردآوری و تدوین شده است. این آثار بر اساس نیازهای روز، در حال بازنگری و بهروزرسانی هستند تا برای نسل حاضر و آیندگان قابل استفاده باشند. بهگفته ایشان، این پروژه به همت مولانا رمیزالحسن در حال انجام است و افزون بر ارزش علمی، اثری ماندگار در حوزۀ تاریخ و هویت علمی تشیع به شمار میآید.
ترجمه آثار معتبر و برنامههای انتشار
حجتالاسلام والمسلمین گردیزی همچنین از اتمام ترجمۀ کتاب «اقبال الأعمال» خبر داد و افزود: ترجمۀ این اثر ارزشمند به زبان اردو پایان رسیده و جلد نخست آن کاملاً آماده چاپ است. تلاش ما بر این است که بخش مربوط به اعمال ماه مبارک رمضان، پیش از فرارسیدن این ماه پربرکت منتشر شود تا در اختیار علاقهمندان و مؤمنان قرار گیرد.
مجلۀ پژوهشی «نورِ معرفت»
وی در بخش دیگری از سخنان خود، مجلۀ علمی ـ پژوهشی «نورِ معرفت» را یکی از دستاوردهای مهم علمی معرفی کرد و گفت: این مجله با برخورداری از سطح علمی بالا و رعایت استانداردهای پژوهشی، در پاکستان موفق به اخذ تأییدیه از نهادهای علمی معتبر از جمله وزارت علوم پاکستان شده است. در همین راستا، از علما و فضلای گرامی، بهویژه فضلای حوزه علمیه قم، دعوت میکنیم مقالات علمی، پایاننامهها و پژوهشهای خود را برای بررسی و انتشار به این مجله ارسال کنند؛ البته رعایت معیارهای علمی و پژوهشی از شرایط اساسی پذیرش آثار است.
خدمات نهادی به علما و جامعه
رئیس علمای مکتب اهلبیت(ع) پاکستان در ادامه سخنان خود با اشاره به نقش نهاد علمای مکتب اهلبیت(ع) خاطرنشان کرد: این مجموعه، افزون بر فعالیتهای علمی و تحقیقاتی، در صدد خدمترسانی مستقیم به علما نیز هست. هدف اصلی ما، گردهمآوردن علمای شیعه، ائمۀ جمعه و جماعت سراسر کشور در یک چارچوب منسجم و فراهمسازی بستری مشترک برای همکاری در عرصههای اجتماعی، دینی و رسیدگی به مسائل و نیازهای عمومی مردم است.
بهنظر شما نظام آموزشی حوزههای علمیه تا چه اندازه پاسخگوی نیازهای عصر حاضر است و چه اصلاحاتی در این زمینه ضروری به نظر میرسد؟
حجتالاسلام والمسلمین سید حسنین گردیزی: نظام درسی کنونی حوزههای علمیه، با وجود ظرفیتها و نقاط قوت فراوان، در برخی عرصهها پاسخگوی کامل نیازهای فکری، اجتماعی و فرهنگی عصر جدید نیست. آموزش حوزوی باید از رویکرد صرفاً متنمحور عبور کرده و به سمت آموزش علممحور و مسئلهمحور حرکت کند؛ بهگونهای که طلاب افزون بر فهم متون، قدرت تحلیل، استنباط و تطبیق معارف دینی با مسائل نوپدید را نیز به دست آورند.
وی با تأکید بر ضرورت آشنایی طلاب با علوم جدید، فناوریهای نوین و مباحث فکری معاصر افزود: بدون شناخت دقیق تحولات علمی و فکری جهان امروز، نمیتوان پاسخهای متقن و قانعکنندهای برای نسل جوان ارائه کرد. از اینرو، لازم است در کنار دروس سنتی، زمینه آشنایی نظاممند طلاب با علوم روز و مهارتهای نوین فراهم شود و برای مسیر تحصیلی و تبلیغی آنان، یک نقشه راه آموزشی و عملی روشن و هدفمند ترسیم گردد.
اصلاحات حوزوی و توانمندسازی طلاب
وی در ادامه خاطرنشان کرد: در سالهای اخیر، با توجه به اقتضائات زمان، تلاشهای جدی برای انجام اصلاحات در حوزههای علمیه آغاز شده و در این زمینه، مشورتها و گفتوگوهای سازندهای در میان علما و صاحبنظران جریان دارد؛ با این حال، این اقدامات هنوز کافی نیست و نیازمند برنامهریزی گستردهتر و پیگیری مستمر میباشد.
این عالم برجسته پاکستانی با اشاره به هدر رفتن ظرفیتهای انسانی در حوزه افزود: متأسفانه بسیاری از طلاب و علما با استعداد، به دلیل نبود بستر مناسب برای فعالیت عملی، بهتدریج از نقشآفرینی مؤثر بازمیمانند. از اینرو، ضروری است در کنار آموزشهای نظری، مهارتهای عملی، توانمندیهای مدیریتی، رهبری اجتماعی و مهارتهای ارتباطی به طلاب آموزش داده شود تا بتوانند مساجد، مراکز دینی و نهادهای فرهنگی را بهصورت پویا و اثرگذار اداره کنند. همچنین باید برای طلاب دارای استعداد ویژه، برنامههای حمایتی و آموزشی خاصی در نظر گرفته شود تا توان آنان در خدمت به جامعه به بهترین شکل بهکار گرفته شود.
نقش علما در تقویت وحدت امت اسلامی و مقابله با پدیده فرقهگرایی، بهویژه در فضای سیاسی و اجتماعی پاکستان، چگونه ارزیابی میشود؟
حجتالاسلام والمسلمین گردیزی: به فضل الهی و در سایه تلاشهای مستمر علما و فضلای شیعه و اهلسنت، فضای وحدت اسلامی در پاکستان نسبت به گذشته بهمراتب بهبود یافته است؛ هرچند همچنان ظرفیتهای فراوانی برای تقویت این همگرایی وجود دارد. به باور وی، اگر علمای مذاهب اسلامی بتوانند بهصورت هماهنگ و جمعی در عرصه سیاست و مسائل کلان کشور نقشآفرینی کنند، راه بر گسترش فرقهگرایی بسته خواهد شد. و حضور مشترک و مسئولانه علما در صحنههای سیاسی و اجتماعی، این امکان را فراهم میسازد که در برابر قوانین یا سیاستهایی که به زیان مسلمانان تدوین میشود، واکنشی هوشمندانه، منسجم و مؤثر ارائه گردد و منافع امت اسلامی بهصورت جدی مورد صیانت قرار گیرد.
بهنظر شما رسانههای اجتماعی و ابزارهای نوین ارتباطی چه نقشی در تبلیغ دینی ایفا میکنند و چگونه میتوان از ظرفیتهای آنها بهدرستی بهره برد؟
حجتالاسلام والمسلمین سید حسنین گردیزی: اگر از رسانههای اجتماعی و ابزارهای نوین ارتباطی با برنامهریزی دقیق و هدایت صحیح مورد استفاده قرار گیرند، میتوانند نقش بسیار مؤثری در ترویج معارف اهلبیت(ع) و گسترش فرهنگ دینی ایفا کنند؛ اما کوچکترین غفلت یا استفاده نادرست از این فضا، ممکن است پیامدهایی جبرانناپذیر بههمراه داشته باشد. از اینرو، ضروری است که علما، طلاب و بهویژه نسل جوان، آموزشهای لازم برای حضور آگاهانه و مسئولانه در فضای مجازی را دریافت کنند.
وی افزود: در همین راستا، بهمنظور ارتقای سواد رسانهای و توانمندسازی مبلغان دینی، کارگاههای آموزشی متعددی در زمینه استفاده صحیح از شبکههای اجتماعی و شیوههای نوین تبلیغ برگزار شده است تا علما و طلاب بتوانند با درک صحیح از فرصتها و تهدیدهای این فضا، پیام دین را بهگونهای اثرگذار منتقل کنند.
ارزیابی شما از نقش رسانههای دیجیتال و بهویژه خبرگزاری حوزه، در انعکاس فعالیتهای حوزوی چیست؟
حجتالاسلام والمسلمین گردیزی: اگرچه خبرگزاری حوزه در قالب رسانه چاپی فعالیت نمیکند، اما از طریق بهرهگیری هوشمندانه از بسترهای دیجیتال، توانسته است پیام حوزه و فعالیتهای دینی را به مخاطبان گستردهای در سراسر جهان منتقل کند. و ظرفیت رسانههای دیجیتال این امکان را فراهم میسازد که ارتباطی مؤثر و مستمر میان علما، اندیشمندان و شخصیتهای برجسته دینی برقرار شود.
وی تأکید کرد: تقویت تعامل و همافزایی میان این رسانهها و مراکز علمی و دینی، میتواند به گسترش هرچه بیشتر خدمات حوزوی و انعکاس دقیقتر فعالیتهای علمی، تبلیغی و اجتماعی بینجامد.
در پایان، چه پیامی برای طلاب، علما و مدیران نهادهای دینی، بهویژه در ارتباط با نسل جدید دارید؟
حجتالاسلام والمسلمین حسنین گردیزی: بدون شناخت دقیق روحیات، دغدغهها و اولویتهای نسل جدید، بهویژه نسل نو، تبلیغ مؤثر امکانپذیر نخواهد بود. از اینرو، علما و مبلغان دینی باید بهصورت مستمر دانش و بینش علمی و فکری خود را بهروز کنند تا بتوانند پیام دین را با زبانی قابلفهم و جذاب به ذهن و دل جوانان منتقل سازند.
وی در پایان، با دعا برای توفیق همۀ نهادهای دینی و رسانهای، اظهار امیدواری کرد که خداوند متعال به تلاشهای خبرگزاری حوزه و سایر مراکز علمی و فرهنگی برکت عطا فرماید و امت اسلامی را به وحدت فکری و عملی رهنمون سازد.
نظر شما