به گزارش گروه ترجمۀ خبرگزاری حوزه، حجتالاسلام سید حیدر عباس زیدی، رئیس اتحادیه طلاب هندی، در گفتوگوی با خبرگزاری حوزه، با تأکید بر ضرورت بازخوانی عملی سیره امیرالمؤمنین حضرت علی علیهالسلام تصریح کرد: محدود ساختن شخصیت امام علی علیهالسلام به شعارها، مجالس و پیوندهای صرفاً احساسی، نشانهای از یک ضعف عمیق فکری در میان امت اسلامی است. تا زمانی که اندیشه، سیره و الگوی عملی آن حضرت بهصورت واقعی در متن زندگی فردی و اجتماعی مسلمانان وارد نشود، تحقق اصول بنیادینی همچون عدالت، امانتداری و حقمحوری در جامعه امکانپذیر نخواهد بود.
در ادامه، شرح این گفتوگو را می خوانید:
به نظر شما، در روزگار کنونی مهمترین مانع در مسیر دستیابی به معرفت صحیح نسبت به امیرالمؤمنین حضرت علی علیهالسلام چیست؟
حجتالاسلام سید حیدر عباس زیدی: در آغاز، فرارسیدن سیزدهم ماه رجب، سالروز ولادت با سعادت مولای متقیان، امیرالمؤمنین حضرت علی بن ابیطالب علیهالسلام را به شما و تمامی مخاطبان گرامی خبرگزاری حوزه تبریک و تهنیت عرض میکنم.
به باور بنده، اساسیترین مانع در راه شناخت حقیقی امام علی علیهالسلام در عصر حاضر، فروکاستن شخصیت آن حضرت به سطح شعارها و اظهار ارادتهای زبانی است. متأسفانه نام امام علی علیهالسلام بر زبانها جاری است، اما اندیشه، سیره عملی، شیوه زندگی و منظومه فکری آن حضرت کمتر مورد توجه و عمل قرار میگیرد. ما در گفتار، خود را پیرو امام علی علیهالسلام میدانیم، اما در میدان عمل، فاصلهای آشکار با مسیر عدالتمحور و حقطلبانه آن حضرت داریم. این دوگانگی میان گفتار و رفتار، بزرگترین عامل دوری جامعه از معرفت عمیق و واقعی نسبت به امام علی علیهالسلام است.
آیا به نظر شما محدود کردن امام علی علیهالسلام به چارچوبهای صرفاً مذهبی یا فرقهای، خطایی بزرگ به شمار میرود؟
حجتالاسلام سید حیدر عباس زیدی: بیتردید چنین است. تقلیل دادن شخصیت امیرالمؤمنین حضرت علی علیهالسلام به یک چهره صرفاً مذهبی یا وابسته به یک مکتب خاص، نهتنها اجحاف در حق آن حضرت، بلکه محروم ساختن بشریت از یک الگوی جامع انسانی است. امام علی علیهالسلام شخصیتی فرامذهبی و جهانی است که در عرصههای گوناگون همچون عدالتورزی، عبادت، مدیریت و حکمرانی، دفاع از کرامت انسان و حتی رفتار اخلاقی با مخالفان و دشمنان، نمونهای کامل و کمنظیر به شمار میرود.
زمانی که امام علی علیهالسلام در حصار تعصبات محدود فرقهای محصور میشود، پیام جهانشمول و انسانی آن حضرت به حاشیه رانده شده و جامعه از بهرهگیری از این گنجینه عظیم معرفتی و اخلاقی محروم میگردد. در حالیکه امروز جهان بیش از هر زمان دیگری نیازمند الگوهایی است که بتوانند عدالت، انسانیت و معنویت را بهصورت عملی و قابل اجرا به بشریت عرضه کنند و سیره علوی دقیقاً واجد چنین ظرفیت و کارکردی است.
شما بر این باورید که اگر انسان به معرفت صحیح امیرالمؤمنین حضرت علی علیهالسلام دست یابد، به خودمحاسبهگری روی میآورد. لطفاً این دیدگاه را بیشتر تبیین فرمایید.
حجتالاسلام سید حیدر عباس زیدی: بیتردید، معرفت حقیقی نسبت به امیرالمؤمنین حضرت علی علیهالسلام، انسان را در برابر وجدان و ضمیر خویش قرار میدهد. سیره علوی، با محوریت عدالت، تقوا و احساس مسئولیت الهی، آینهای شفاف در برابر انسان مینهد و از او میپرسد: «جایگاه تو در برابر حق و عدالت کجاست؟» از همینرو، بسیاری ممکن است نسبت به امام علی علیهالسلام اظهار محبت کنند، اما از مطالعه عمیق کلام و اندیشه آن حضرت پرهیز نمایند؛ چراکه مکتب علوی انسان را به صداقت، ایثار، مسئولیتپذیری و پایبندی عملی به ارزشها فرا میخواند و این مسیر، مستلزم پذیرش هزینهها و اصلاح درونی است.
به نظر شما، کدام بُعد از شخصیت امیرالمؤمنین حضرت علی علیهالسلام برای جامعه امروز از اهمیت و کارکرد بیشتری برخوردار است؟
حجتالاسلام سید حیدر عباس زیدی: از دیدگاه بنده، برجستهترین ویژگی شخصیت امام علی علیهالسلام، خوف الهی و اطاعت خالصانه از پروردگار است. در دنیای امروز، معیار موفقیت غالباً در قدرت، موقعیت اجتماعی و دستاوردهای مادی خلاصه میشود؛ در حالیکه امام علی علیهالسلام با تمام ابعاد زندگی خویش به ما میآموزد که معیار حقیقی کامیابی، سربلندی در پیشگاه خداوند متعال است. سیره آن حضرت نشان میدهد که چه در اوج قدرت و حکومت و چه در شرایط سادهزیستی و فقر ظاهری، ارزش واقعی انسان در بندگی و خلوص نیت نهفته است.
آیا همین ویژگیهاست که امیرالمؤمنین حضرت علی علیهالسلام را از دیگر حاکمان تاریخ متمایز میسازد؟
حجتالاسلام سید حیدر عباس زیدی: دقیقاً همینگونه است. تاریخ شاهد ظهور و افول حاکمان بسیاری بوده است، اما امیرالمؤمنین حضرت علی علیهالسلام تنها حاکمی است که حکومت او خود جلوهای از عبادت و بندگی خداوند به شمار میآید. آن حضرت قدرت را نه ابزاری برای تأمین منافع شخصی، بلکه امانتی الهی میدانست که باید در مسیر حق و عدالت به کار گرفته شود. از اینرو، عدالت علوی هرچند قاطع و سختگیرانه است، اما همواره شفاف، منصفانه و به دور از هرگونه تبعیض بوده و نرمش و رأفت آن حضرت نیز نه از سر ضعف، بلکه نشانهای از حکمت، وقار و عظمت روحی ایشان است.
چرا در جوامع اسلامی امروز، عمل به آموزههای امیرالمؤمنین حضرت علی علیهالسلام دشوار به نظر میرسد؟
حجتالاسلام سید حیدر عباس زیدی: دلیل اصلی این دشواری آن است که آموزههای امیرالمؤمنین حضرت علی علیهالسلام انسان را از فضای راحتطلبی و زندگی مبتنی بر مصلحتهای شخصی خارج کرده و او را به سوی مسئولیتپذیری، ایستادگی در برابر ظلم و پایبندی عملی به حق فرا میخواند. مکتب علوی به ما میآموزد که در برابر ستم سکوت نکنیم، حتی اگر مقابله با ظلم، منافع فردی یا اجتماعی ما را به خطر اندازد. این مسیر، مسیری آسان نیست؛ از همینرو، بسیاری تنها به افتخار زبانی به نام امام علی علیهالسلام بسنده میکنند، اما از حرکت در راه پرهزینه و متعهدانه آن حضرت پرهیز دارند.
به نظر شما، پیام امیرالمؤمنین حضرت علی علیهالسلام چگونه باید به نسل جوان منتقل شود؟
حجتالاسلام سید حیدر عباس زیدی: برای ارتباط مؤثر با نسل جوان، ضروری است امیرالمؤمنین حضرت علی علیهالسلام نه صرفاً بهعنوان شخصیتی تاریخی، بلکه بهمثابه الگویی زنده، پویا و کاملاً قابل اجرا در زندگی امروز معرفی شود. باید آن حضرت را امام اخلاق، عدالت، علم، تفکر، خودسازی و مسئولیت اجتماعی به جوانان شناساند. اگر امام علی علیهالسلام تنها در قالب منبر، مجلس و مناسبتهای آیینی معرفی شود، نسل جوان ارتباط عمیق و ماندگاری با پیام حقیقی آن حضرت برقرار نخواهد کرد.
آیا نهجالبلاغه میتواند در این مسیر نقشی اساسی ایفا کند؟
حجتالاسلام سید حیدر عباس زیدی: بیتردید، نهجالبلاغه آیینه تمامنمای اندیشه، جهانبینی و نظام فکری امیرالمؤمنین حضرت علی علیهالسلام است. مطالعه عمیق و فهم درست نهجالبلاغه میتواند نگرش انسان را در حوزههای سیاست، اخلاق، اجتماع و عبادت اصلاح کرده و به زندگی جهت الهی ببخشد. متأسفانه مشکل اصلی آن است که نهجالبلاغه غالباً بهعنوان منبع استشهاد و نقل قول مورد استفاده قرار میگیرد، نه بهعنوان راهنمای عملی و نقشه راه زندگی.
در صورت فقدان معرفت نسبت به امیرالمؤمنین حضرت علی علیهالسلام، دین تا چه اندازه ناقص باقی میماند؟
حجتالاسلام سید حیدر عباس زیدی: در حد بسیار زیادی. امیرالمؤمنین حضرت علی علیهالسلام تجلی عملی توحید در عرصه زندگی انسانی است. بدون شناخت آن حضرت، دین به مجموعهای از اعمال عبادی محدود میشود؛ در حالیکه دین اسلام نظامی جامع برای ساماندهی تمام ابعاد زندگی فردی و اجتماعی انسان است. بدون معرفت علوی، روح حقیقی دین، یعنی پیوند میان ایمان، اخلاق، عدالت و مسئولیت اجتماعی، بهدرستی درک نخواهد شد.
در پایان، پیام شما برای مؤمنان و دوستداران اهلبیت علیهمالسلام چیست؟
حجتالاسلام سید حیدر عباس زیدی: پیام بنده این است که امیرالمؤمنین حضرت علی علیهالسلام را نباید صرفاً به نام، شعار یا وابستگیهای احساسی محدود کرد. محبت حقیقی به امام علی علیهالسلام آن است که اندیشه، سیره و منش عملی آن حضرت را مطالعه کرده و در زندگی فردی و اجتماعی خود پیاده کنیم. دوستی با امام علی علیهالسلام زمانی معنا پیدا میکند که عدالت، امانتداری، تقوا و حقطلبی به اصول ثابت رفتار ما تبدیل شود. در غیر این صورت، محدود ساختن امام علی علیهالسلام به زبان و احساس، نوعی بیعدالتی در حق پیام بزرگ آن حضرت خواهد بود.
نظر شما