به گزارش خبرگزاری حوزه، دکتر معصومه ظهیری دبیر ستاد راهبری زن و خانواده حوزه های علمیه کشور در گفتگویی با اشاره به نقش اعتکاف در هویتیابی معنوی جوانان و نوجوانان بویژه دختران اظهار داشت: اعتکاف، بهویژه برای دختران نوجوان و جوان، فرصتی نادر برای «بازتعریف خویشتن» در فضایی امن، پاک و معنوی است. در دورهای که هویت دختران بهشدت تحت تأثیر رسانهها، مقایسههای ظاهری و الگوهای مصرفگراست، اعتکاف آنان را از «هویت تحمیلی» به «هویت انتخابی و الهی» سوق میدهد.
استاد حوزه و دانشگاه خاطر نشان کرد: در سیره اهلبیت(ع)، دختران و زنان همواره در بستر معنویت رشد هویتی مییافتند؛ حضرت فاطمه(س) بخش مهمی از شخصیت خود را در عبادتهای شبانه و انس با مسجد پیامبر(ص) شکل داد. روایت است که نور عبادت ایشان، اهل آسمان را روشن میکرد (بحارالأنوار، ج ۴۳).
ظهیری در ارتباط با اعتکاف و تقویت عزتنفس، خودآگاهی و استقلال معنوی دختران گفت:عزتنفس واقعی، در نگاه دینی، از «احساس ارزشمندی در نسبت با خدا» شکل میگیرد، نه از تأیید دیگران. اعتکاف با قطع وابستگیهای بیرونی و تمرکز بر رابطه عبد و رب، به دختران میآموزد که ارزش آنها ذاتی و الهی است:
«وَلَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ» (اسراء/۷۰).
وی افزود: خودآگاهی حاصل خلوت است. در اعتکاف، دختران فرصت مییابند افکار، ترسها، آرزوها و ضعفهای خود را بشناسند. این همان «محاسبه نفس» است که امام علی(ع) فرمود:«من حاسب نفسه ربح» (غررالحکم). این فرآیند، استقلال معنوی ایجاد میکند؛ بطوریکه دختر مؤمن بتواند حتی در فضای ناسازگار، بر ایمان خود بایستد.
وی با اشاره به تفاوت خلوت اعتکاف با سایر برنامههای تربیتی گفت: برنامههای تربیتی معمولاً «آموزشمحور» هستند، اما اعتکاف «تجربهمحور» است.
در این است که در اعتکاف، فرد نه شنونده، بلکه «زیستکننده معنا»ست. تجربه زیست معنوی، طبق یافتههای روانشناسی تربیتی، اثر ماندگارتر و هویتسازتری دارد.
دبیر ستاد راهبری زن و خانواده بیان داشت: برای دختران، که عاطفه و تجربه در شکلگیری شخصیتشان نقش پررنگتری دارد، این خلوت قدسی عمیقتر اثر میگذارد. همانگونه که حضرت زینب(س) شخصیت عظیم خود را در مکتب عبادت شبانه و انس با خدا در خانه علی(ع) و فاطمه(س) پرورش داد.
وی به نقش اعتکاف در برابر جریانهای هویتی و فرهنگی رقیب اشاره کرد و افزود: جریانهای رقیب، هویت دختران را بر اساس ظاهر، مصرف، لذت و فردگرایی تعریف میکنند. اعتکاف با ایجاد «وقفه آگاهانه» در این جریان، امکان بازسازی هویت را فراهم میکند. این همان نقش «ترمیمی» اعتکاف است.
ظهیری گفت: در تاریخ، هرگاه جامعه اسلامی دچار تهاجم فرهنگی شده، بازگشت به عبادتهای جمعی و خلوتهای معنوی نقش احیاگر داشته است. مسجد، همواره سنگر نرم فرهنگی مسلمانان بوده است.
استاد حوزه و دانشگاه اعتکاف را مدرسه غیررسمی تربیت دختران مؤمن و کنشگر ذکر کرد و بیان داشت: اعتکاف یک «مدرسه تربیتی غیررسمی» است؛ زیرا همزمان ایمان، اخلاق، نظم، مسئولیتپذیری و روح جمعی را آموزش میدهد. دختران در اعتکاف، همکاری، صبر، رعایت حقوق دیگران و مشارکت اجتماعی را تمرین میکنند.
وی با الگوگیری از عبادت حضرت علی علیه السلام گفت:الگوی امام علی(ع) نشان میدهد که عمیقترین عبادتها، انسان را منزوی نمیکند، بلکه او را آماده کنش اجتماعی میسازد؛ همان کسی که شب تا صبح در محراب بود، روز در میدان عدالت و سیاست پیشگام میشد.
دبیر ستاد راهبری زن و خانواده همچنین به تأثیر اعتکاف بر بازتعریف نقش زن در خانواده اشاره کرد و گفت:اعتکاف، زن را از نقشهای کلیشهای صرف خارج کرده و او را بهعنوان «محور معنویت خانواده» بازتعریف میکند. زن معتکف، سرمایه معنوی خانواده است؛ همان نقشی که حضرت زهرا(س) در خانه علی(ع) ایفا میکرد.
وی با اشاره به انتقال دستاوردهای اعتکاف به سبک زندگی خانوادگی اظهار داشت: زن معتکف میتواند با آرامش، صبر، اولویتبندی معنوی و تغییر الگوی مصرف، فضای خانه را متحول کند. رفتار آرام، ذکرگویی، و توجه به معنویت در تصمیمها، آثار مستقیم اعتکاف است.
ظهیری ادامه داد: در سیره علوی، خانهای که با ذکر خدا اداره میشد، محل تربیت حسن(ع)، حسین(ع) و زینب(س) شد؛ این نشان میدهد عبادت فردی چگونه به تمدنسازی خانوادگی میانجامد.
وی اعتکاف را باعث تقویت نقش مادری آگاهانه عنوان کرد و افزود: مادری آگاهانه، نیازمند خودشناسی و آرامش درونی است. اعتکاف این بستر را فراهم میکند. مادری که خود به خدا متصل است، بهتر میتواند فرزند را به خدا متصل کند.امام علی(ع) در نامه ۳۱ نهجالبلاغه، تربیت فرزند را از «دلِ زنده و آماده» آغاز میکند؛ اعتکاف، این دل را زنده میکند.
ظهیری با توجه به نقش ارزنده اعتکاف در آرامش روانی زن و سلامت خانواده گفت: اعتکاف نوعی «تنظیم روانی-معنوی» است؛ کاهش اضطراب، افزایش امید و معناجویی از ثمرات آن است. زن آرام، خانواده آرام میسازد. امام علی(ع) میفرماید: «الذکر جلاء القلوب»؛ دل صیقلیافته، روابط سالمتری میسازد.
وی ابراز داشت: اعتکاف، وقتی تجربهای مشترک یا الهامبخش باشد، زبان مشترک معنوی در خانواده ایجاد میکند. گفتوگوهای بعد از اعتکاف، خانواده را از سطح روزمرگی فراتر میبرد.میتوان اعتکاف را بهصورت خانوادهمحور طراحی کرد. امام علی(ع) الگویی است که نشان میدهد اوج بندگی با پدری مسئول و همسری مهربان منافات ندارد. او شبها عابد و روزها پدر، همسر و حاکم بود.
وی خاطر نشان کرد: حضور همزمان مادران و دختران در اعتکاف انتقال عملی ایمان است؛ دختر، ایمان را «زندگیشده» در مادر میبیند. این همان تربیت الگویی است که در خانه علی(ع) و فاطمه(س) رخ داد.
استاد حوزه و دانشگاه اعتکاف را گذار از دینداری فردی به دینداری اجتماعی ذکر کرد و افزود: اعتکاف با تقویت مسئولیت جمعی و دعا برای دیگران، انسان را از خودمحوری عبادی خارج میکند. این مقدمه دینداری اجتماعی است.
وی گفت: دختر تراز انقلاب، مؤمن، آگاه، مستقل و مسئول است. اعتکاف، این چهار ویژگی را همزمان پرورش میدهد؛ همان الگویی که در زنان بزرگ تاریخ اسلام دیدهایم.
دبیر ستاد راهبری زن و خانواده با اشاره بهاعتکاف و نقشآفرینی اجتماعی زنان با هویت دینی اصیل ابراز داشت: زن معتکف، با هویت تثبیتشده، میتواند در اجتماع اثرگذار باشد بدون آنکه هویت خود را از دست بدهد. این همان الگوی حضرت زینب(س) است؛ عبادت عمیق، کنش اجتماعی شجاعانه.
نظر شما