حجت الاسلام و المسلمین حمیدرضا آلوستانی از اساتید حوزه در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، با اشاره به روایت مشهور «درخت طوبی» و جایگاه ویژه ماه شعبان در تقویت پیوندهای اجتماعی، اظهار داشت: در مفاتیح الجنان و کتب معتبر روایی، روایتی عمیق و پرمغز از پیامبر اکرم (ص) نقل شده که نحوه برخورد ایشان با صحابه در اول ماه شعبان، درس بزرگی برای همه ماست. ایشان اصحاب را که مشغول بحث و جدل درباره قضا و قدر شده بودند، به شدت توبیخ و آنان را از ورود به این بحثهای بیثمر و انحرافی نهی فرمودند.
کارشناس دینی ابراز داشت: پیامبر (ص) سپس به بیان تمثیلی زیبا و حکیمانه پرداختند و فرمودند: درختی در بهشت به نام «طوبی» و درختی در جهنم به نام «زقوم» وجود دارد که در ماه شعبان، شاخههایشان به دنیا میرسد. هر کس اعمال نیک انجام دهد، به شاخهای از درخت طوبی آویزان میشود و به بهشت میرود و هر کس مرتکب گناهان و رفتارهای ناشایست شود، به شاخهای از درخت زقوم چنگ میزند و سرانجامش دوزخ است.
استاد حوزه خاطرنشان کرد: نکته بسیار قابل تأمل در این روایت، فهرست اعمالی است که پیامبر (ص) به عنوان مصادیق آویختن به شاخه های طوبی برمیشمارند. اگر دقت کنیم، عمده این اعمال، نه عبادات فردی محض، بلکه امور اجتماعی و اخلاقیِ مرتبط با دیگران است. پس از ذکر نماز مستحبی و روزه، بلافاصله به «اصلاح بین مردم» اشاره می کنند؛ آن هم نه فقط بین خویشاوندان، بلکه حتی بین «مرد و زن بیگانه» یا همسایگان.
وی با اشاره به مصادیق عینی این اعمال تصریح کرد: پیامبر (ص) فرمودند: کسی که طلبش را ببخشد یا کاهش دهد، به عیادت بیمار برود، به پدر و مادر نیکی کند، در تشییع جنازه شرکت کند، مصیبت زده ای را تسلیت گوید و کار خیر انجام دهد، به شاخه ای از طوبی آویخته است. اینها همه نشان می دهد خداوند متعال در این ماه، نزدیکی به خود را در گروِ خدمت و احسان به بندگانش قرار داده است.
خطیب حرم حضرت معصومه (س) تأکید کرد: در نقطه مقابل، اعمالی که انسان را به شاخههای زقوم میکشاند نیز عمدتاً گناهان اجتماعی هستند: تفرقه انداختن بین مردم (حتی بین زن و شوهر)، سختگیری بر تنگدستان، قصور در کمک به مستمندان، جفا به یتیم، حقیر شمردن افراد، دوری گزیدن از مصیبت زدگان و تشییع نکردن جنازه به دلیل فقر یا پایین بودن شأن متوفی. این لیست، یک خطکشی اخلاقی واضح برای رفتار ما در جامعه ترسیم می کند.
حجت الاسلام و المسلمین آلوستانی در تشریح پیام روایت افزود: پیامبر خدا (ص) در پایان این روایت می خندند و وقتی علت را از ایشان می پرسند، میفرمایند: «می بینم بنده هایی هستند که به چندین شاخه طوبی چنگ زده اند و این درخت، آنان را به سوی بهشت می برد.» این خنده، خنده شادی و امید است؛ زیرا نشان می دهد با کارهای ساده و در توان همه، میتوان به رحمت بیکران الهی متصل شد. ماه شعبان پر از خیرات است و راه بهشت را بسیار هموار کرده است.
وی با تطبیق روایت بر شرایط زمانه امروز بیان کرد: این روایت به ما می آموزد که عبادت اجتماعی در ماه شعبان، وزن سنگینی دارد. یعنی همانطور که بر مناجات شعبانیه، روزه و استغفار تأکید داریم، باید بر اصلاح روابط خانوادگی و اجتماعی، گذشت از حق الناس، کمک به نیازمندان و احترام به همه افراد جامعه نیز همت گماریم. گاهی یک تماس تلفنی با یک فامیل دورافتاده یا یک همسایه سالخورده، یا وساطت برای ازدواج یک جوان، میتواند مصداق همان اصلاح بین الناس باشد و پاداشی عظیم داشته باشد.
استاد حوزه در ادامه با ذکر خاطرهای عینی گفت: سالها پیش، فردی را دیدم که در نانوایی به دلیل نداشتن پول ناچیز نان، مجبور به بازگشت شد، در حالی که وضع ظاهریاش خوب نشان میداد. این صحنه، یادآور این است که کمک های کوچک مادّی نیز می تواند مصداق کار خیر در این ماه باشد. خرید چند نان برای نیازمند، بخشیدن مقداری از قرض به فرد درمانده، یا حتی یادآوری بدهکاری به کسی که خودش فراموش کرده، همه از مصادیق اعمال نیک اجتماعی هستند.
وی با دعوت به بهره گیری عملی از ماه پربرکت شعبان المعظّم یادآور گردید: بیاییم ماه شعبان را فقط به عبادات فردی محدود نکنیم. در کنار خواندن مناجات شعبانیه و ذکر استغفار، برنامهای برای یک کار خیر اجتماعیِ کوچک اما مستمر داشته باشیم: صلح بین دو آشنا، کمک به تأمین هزینه درمان نیازمندی، سرزدن به یک بیمار یا کهنسال تنها، یا حتی اخلاق خوب و رفتار محترمانه با زیردستان، همکاران و خدمتگزاران. اینگونه است که هم به شاخههای طوبی چنگ میزنیم و هم جامعهای مبتنی بر مهربانی و گذشت میسازیم. ماه شعبان، آموزشگاه عملی «اخلاق اجتماعی اسلامی» است؛ آن را از دست ندهیم.
نظر شما