به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، حجتالاسلام والمسلمین محسن قنبریان، استاد حوزه و دانشگاه، روز سه شنبه در برنامه «آفتاب شرقی» با تشریح مفهوم یأس و امید در معارف دینی، تأکید کرد: ابلیس در اصل به معنای شدتیافتن یأس و ناامیدی است و انسان نیز طی مراحلی ممکن است به این نقطه خطرناک نزدیک شود؛ همانگونه که در سوی مقابل، حرکت به سمت «مقدّمالمعمول» و در نهایت حضرت بقیةالله(عج) نیز مراتبی دارد و اوج آرزوها و امیدهای بشری به شمار میرود.
وی با بیان اینکه یأس معمولاً از یک ناکامی ساده آغاز میشود، گفت: در زندگی همه انسانها ممکن است اتفاقی رخ دهد که برخلاف میلشان باشد یا به هدفی که برای آن برنامهریزی کردهاند نرسند؛ این مرحله، یأس نقطهای است و طبیعی است، اما خطر از جایی آغاز میشود که این یأس به انسداد برسد؛ حالتی که انسان دیگر هیچ راهحلی نمیبیند و قرآن از آن به «خُسران و خَیبت» یاد میکند.
حجتالاسلام والمسلمین قنبریان با اشاره به تعبیرات قرآنی بیان کرد: «خائب» کسی است که آرزو و آرمان داشته، برای آن تلاش کرده اما شکست خورده و اکنون احساس بنبست میکند. امیرالمؤمنین علی(ع) میفرماید: «لِلْآیِسِ الْهَلَاکُ»؛ یعنی یأسِ انسدادی، ظرفیتی ویرانگر دارد و میتواند انسان را به هلاکت بکشاند. بنابراین نباید اجازه داد ناکامیها به چنین مرحلهای برسند.
این استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر نقش «ایمان به قله» و «جد و جهد مستمر» اظهار داشت: اگر انسان یا یک ملت، قلهای را برای خود تعریف کند و با تلاش مستمر به سمت آن حرکت کند، حتی از تجربههای ناموفق نیز بهره میگیرد. به تعبیر میشل فوکو، انقلاب اسلامی ایران یک قله جمعی تعریف کرد و همین امر موجب شد شکستهای ظاهری نیز به سرمایه تجربه تبدیل شوند.
وی با اشاره به نمونهای از غرب گفت: فردی به نام رابرت مسی در دهه ۱۹۶۰ موزهای از محصولات ناموفق بازار تأسیس کرد و طی ۵۰ سال، کالاهایی را که شکست خورده بودند گردآوری کرد. این موزه بعدها به یکی از الهامبخشترین مراکز برای تولیدکنندگان تبدیل شد تا بیاموزند چگونه شکست نخورند. همانگونه که لقمان حکیم میگوید: «ادب را از بیادبان آموختم.»
حجتالاسلام والمسلمین قنبریان افزود: تاریخ تشیع نیز مملو از چنین تجربههایی است. امام کاظم(ع) میفرماید: «الشیعه تُربّی بالأمانی»؛ شیعه طی قرنها با امید و آرزو تربیت شده است. حتی شکستهایی که در درون جامعه دینی رخ داده، مانند انحراف برخی امامزادگان یا ماجرای جعفر کذاب، اگرچه تلخ بودهاند، اما موجب ناامیدی امت نشدند. جامعه مؤمن، فساد را تطهیر نمیکند، آن را لاپوشانی نمیکند، اما از آن عبور میکند و راه خود را ادامه میدهد.
وی با اشاره به صلح تحمیلی امام حسن مجتبی(ع) گفت: خیانت نزدیکترین فرماندهان امام، از جمله عبیدالله بن عباس، یکی از بزرگترین تجربههای تلخ تاریخ شیعه است. اما قیس بن سعد، جانشین او، با روشنگری و افشاگری، اجازه نداد این خیانت موجب فروپاشی روحیه جامعه شود. این الگو نشان میدهد که تجربه ناموفق، اگر شفاف و درست تحلیل شود، میتواند سکوی عبور باشد نه عامل توقف.
این استاد حوزه در ادامه به تجربههای موفق اشاره کرد و گفت: قرآن در آیه ۲۴۸ سوره بقره از «تابوت سکینه» یاد میکند؛ صندوقچهای که بقایای یادگارهای حضرت موسی و هارون در آن بود و آرامش میآورد. این تابوت، در واقع موزهای از موفقیتها بود؛ یادآور لحظاتی که بنیاسرائیل از بحرانها عبور کردند.
حجتالاسلام والمسلمین قنبریان با تطبیق این مفهوم با تاریخ معاصر ایران اظهار داشت: تجربههایی مانند شکست عملیات طبس، نابودی داعش، دفاع مقدس و گلزار شهدای ما، همان «تابوتهای سکینه» جامعه امروز ایران هستند. این نمادها یادآور مجاهدتها و پیروزیهاییاند که آرامش و امید اجتماعی تولید میکنند.
استاد حوزه و دانشگاه در پایان تأکید کرد: یکی از مهمترین مهارتهای امیدواری، استفاده صحیح از هر دو دسته تجربههاست؛ هم تجربههای ناموفق ـ بدون لاپوشانی و توجیه ـ و هم تجربههای موفق که باید بهدرستی بازخوانی و برجسته شوند. جامعهای که چنین مهارتی داشته باشد، در دره یأس سقوط نمیکند و مسیر خود را تا قله امید ادامه میدهد.
انتهای پیام/
نظر شما