حجت الاسلام و المسلمین یاسر اسدی، از مبلّغین شهرستان آمل، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، با اشاره به نقش خاندان پهلوی در نابودی منابع طبیعی ایران اظهار داشت: منابع طبیعی هر کشور، سرمایههای اصلی و میراثی برای نسلهای آینده هستند. در ایران، سرزمینی چهارفصل و غنی از ذخایر معدنی و جنگلی، حفظ این ثروتها همواره یکی از دغدغههای اصلی حکومتهای عادل بوده است. اما بررسی دوره حکومت خاندان پهلوی، به ویژه در دهههای پایانی حکومت آنها، تصویری تلخ از غارت بیرویه منابع طبیعی، فروش اموال عمومی به بیگانگان و نابودی جنگلها و مراتع را به نمایش میگذارد. رویکرد «واسطهگری برای استعمار» و تمرکز ثروت در دست شاه و دربار، باعث شد که منابع ملی ایران به بهانههای واهی، به یغما برود و اکوسیستم کشور به شدت آسیب ببیند.
کارشناس دینی افزود: یکی از بارزترین نمونههای از بین رفتن منابع طبیعی در دوره پهلوی، نحوه مدیریت نفت بود. اگرچه در دوره رضا شاه، استخراج نفت انحصار شرکت انگلیس بود، اما در دوره محمدرضا شاه با وجود ملی شدن صنعت نفت، قراردادهای بعدی همچنان به نفع غرب تنظیم شد. قرارداد کنسرسیوم و سپس قراردادهای فروش نفت در ازای دریافت کالاهای مصرفی و اسلحه، باعث شد که این منبع استراتژیک و تجدیدناپذیر، بدون درآمدزایی واقعی برای توسعه زیرساختهای پایدار کشور، هدر رود. درآمدهای حاصل از نفت به جای سرمایهگذاری در صنایع تبدیلی و دانشبنیان، صرف خرید لوکسترین کالاها برای دربار و پروژههای نمایشی شد که هیچ بازدهی اقتصادی برای حفظ منابع کشور نداشت.
وی با بیان اینکه شاید تکان دهنده ترین بخش از تخریب منابع طبیعی در این دوره، مربوط به جنگلهای سرسبز شمال ایران باشد، تصریح کرد: در دهه چهل و پنجاه شمسی، خاندان پهلوی با امضای قراردادهای محرمانه با شرکتهای خارجی، بخش عظیمی از جنگلهای هیرکانی را که قدمتی میلیونساله داشتند، به شرکتهای چوببری خارجی فروختند. این شرکتها با استفاده از ماشینآلات پیشرفته، درختان کهن را قطع کرده و به صورت تختههای خام به اروپا و ژاپن صادر میکردند. این اقدام که به «تجارت خاک» معروف شد، نه تنها اکوسیستم جنگلی را نابود کرد، بلکه تعادل آبوهوایی منطقه را به هم زد و باعث سیلهای مخرب و فرسایش خاک شد. درآمد حاصل از این فروش نیز مستقیماً به حسابهای شخصی خاندان سلطنتی واریز میشد و مردم شمال هیچ سهمی در این ثروت نداشتند.
حجت الاسلام و المسلمین اسدی با اشاره به شکار بی رویه و نابودی تنوع زیستی در دوره پهلوی خاطرنشان کرد: علاوه بر منابع معدنی و جنگلی، حیات وحش ایران نیز در این دوره قربانی طمع شد. شاه و درباریان با ایجاد «باشگاههای شکار» و اختصاص مناطق وسیعی از جنگلها و دشتها به شکارگاههای اختصاصی، به شکار بیرویه گونههای نادر و در حال انقراض پرداختند. این رویکرد غیرمسئولانه، باعث انقراض یا در خطر انقراض قرار گرفتن بسیاری از گونههای بومی ایران شد. همچنین، صدور مجوزهای شکار برای گردشگران ثروتمند خارجی در ازای ارزآوری، تبدیل به تجارتی شد که تنوع زیستی ایران را قربانی سودجویی کرد.
وی با اشاره به آلودگی محیط زیست و نابودی خاک در دوران شاه افزود: سیاستهای نادرست کشاورزی و صنعتی شدن بدون ملاحظات زیستمحیطی نیز از دیگر آثار این دوره بود. استفاده بیرویه از کودهای شیمیایی و سموم که توسط شرکتهای چندملیتی ترویج میشد، خاک حاصلخیز ایران را مسموم کرد. همچنین، عدم مدیریت صحیح پسابهای صنعتی و نفت، رودخانهها و سواحل جنوبی را آلوده کرد که اثرات آن تا سالها پس از انقلاب باقی ماند. پروژههای عمرانی عظیم مانند ساخت سدها بدون مطالعات دقیق اکولوژیکی، نیز باعث خشک شدن تالابهایی مانند هورالعظیم و گاوخونی شد که شاهکارهای طبیعی ایران بودند.
حجت الاسلام و المسلمین اسدی در پایان گفت وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، با تأکید بر لزوم احیای منابع طبیعی ابراز داشت: خاندان پهلوی با نگاهی استعماری و مصرفگرایانه به منابع طبیعی ایران، ثروتهای خدادادی این مرز و بوم را به قیمت ناچیز به حراج گذاشتند. آنها با نابودی جنگلها، آلوده کردن آب و خاک، و فروش اموال عمومی به بیگانگان، بدهی سنگینی به طبیعت ایران تحمیل کردند.
وی افزود: انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷، اگرچه توانست سلطه بیگانگان را قطع کند، اما بازگرداندن تعادل به اکوسیستم و احیای منابع نابود شده، نیازمند تلاشهای چندین دههای و مدیریت جهادی است تا خسارات وارد شده در دوره سیاه پهلوی جبران گردد.
نظر شما