ماه رمضان فرصتی برای تقویت سرمایه اجتماعی است

به گزارش خبرگزاری حوزه، حجت‌الاسلام سید امیرحسن گلستانه ضمن تبریک فرارسیدن ماه مبارک رمضان، این ماه را فرصت بازآفرینی فرهنگ معنوی معرفی کرد و گفت: ماه مبارک رمضان در هندسه معرفتی اسلام، صرفاً یک ظرفیت عبادی نیست، بلکه یک فرصت تمدنی برای بازسازی فرهنگ دینی است.

وی با استناد به آیه ۱۸۳ سوره بقره «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیَامُ ...» اظهار داشت: غایت روزه، تقواست و تقوا در منطق دینی، نیروی درونی تنظیم رفتار و جهت‌دهی اخلاقی به زندگی است. هر جا تقوا تقویت شود، فرهنگ نیز سامان می‌یابد؛ زیرا فرهنگ چیزی جز تجلی بیرونی باورها و ملکه‌های درونی انسان‌ها نیست.

کارشناس مذهبی با بیان اینکه در مکتب اخلاقی اسلام، مسئله اصلی انسان «اصلاح درون» است، خاطرنشان کرد: ریشه بسیاری از نابسامانی‌های اجتماعی، نه در کمبود قانون، بلکه در ضعف مراقبه و محاسبه نفس است. ماه مبارک رمضان از این منظر، یک دوره فشرده بازسازی درونی است؛ دوره‌ای که انسان می‌آموزد می‌تواند بر تمایلات خویش مسلط شود و اراده‌اش را در مسیر الهی سامان دهد.

حجت‌الاسلام گلستانه به روایت نبوی «الصَّومُ جُنَّةٌ من النارِ» (الکافی، ج۴، ص۶۲) اشاره کرد و افزود: روزه به عنوان سپر معرفی شده است؛ سپری که انسان را نه‌تنها از عذاب اخروی، بلکه از لغزش‌های اخلاقی در زندگی اجتماعی نیز حفظ می‌کند. چنین سپری، سرمایه‌ای فرهنگی است.

وی با استناد به آیه ۲ سوره جمعه «یُزَکِّیهِمْ وَیُعَلِّمُهُمُ الْکِتَابَ وَالْحِکْمَةَ» تصریح کرد: قرآن، رسالت پیامبر اکرم(ص) را با «تزکیه» آغاز می‌کند. تقدم تزکیه بر تعلیم، نشان می‌دهد که دانش بدون پالایش درون، به اصلاح پایدار جامعه نمی‌انجامد. در سنت اخلاقی حوزه نیز همین اصل جاری است و علمای اخلاق همواره بر این نکته تأکید داشته‌اند که علم اگر با تهذیب همراه نشود، نورانیت لازم را نخواهد داشت.

کارشناس مسائل دینی ادامه داد: ماه رمضان میدان تحقق همین تزکیه است؛ میدانی که در آن انسان با تمرین خویشتنداری، از سطح عادت به سطح آگاهی می‌رسد. روزه، با ایجاد وقفه‌ای هدفمند در نیازهای طبیعی، توجه انسان را به حضور خداوند در زندگی روزمره معطوف می‌کند.

وی با اشاره به آیه ۲۰۵ سوره اعراف «وَاذْکُرْ رَبَّکَ فِی نَفْسِکَ تَضَرُّعًا وَخِیفَةً» گفت: این ذکر درونی، هنگامی که در فضای عمومی جامعه گسترش یابد، اخلاق اجتماعی را نیز متأثر می‌سازد. صداقت، امانتداری، حلم و مدارا، ثمره چنین حضوری است. اگر ماه رمضان به تجربه عمیق حضور الهی بینجامد، آثار آن در رفتار اقتصادی، رسانه‌ای و خانوادگی نیز آشکار خواهد شد.

حجت‌الاسلام گلستانه با بیان اینکه ماه مبارک رمضان ظرفیتی بی‌بدیل برای تقویت سرمایه اجتماعی دارد، اظهار داشت: فرهنگ مواسات، اطعام نیازمندان و همدلی با محرومان، جلوه‌ای عملی از آموزه قرآنی که در آیه ۹ سوره حشر «وَیُؤْثِرُونَ عَلَی أَنْفُسِهِمْ» به‌ آن اشاره شده است. این رفتارها، شبکه‌ای از اعتماد و همبستگی را در جامعه شکل می‌دهد. هنگامی که فضای عمومی جامعه رنگ معنویت می‌گیرد، آرامش و اعتماد نیز افزایش می‌یابد.

وی به دیدار رهبر معظم انقلاب اسلامی با مسئولان نظام در ۲۵ خرداد ۱۳۹۵ اشاره کرد و گفت: معظم‌له در آن دیدار ماه رمضان را فرصتی برای بازسازی معنوی جامعه و تقویت تقوا دانستند؛ تحلیلی که نشان می‌دهد روزه می‌تواند کارکردی اجتماعی و فرهنگی داشته باشد، نه صرفاً فردی.

کارشناس مذهبی با اشاره به دیدگاه حضرت امام خمینی(ره) تصریح کرد: در منظومه فکری بنیانگذار انقلاب اسلامی، پیوند میان عرفان و مسئولیت اجتماعی روشن است. ایشان در پیامی به مناسبت ماه رمضان بر ضرورت اصلاح نفس و توجه به خداوند تأکید کرده‌اند (صحیفه امام، ج۱۳). این اصلاح درونی، مقدمه اصلاح بیرونی است. در نگاه امام راحل(ره)، جامعه سالم از انسان‌های مهذب ساخته می‌شود.

حجت‌الاسلام گلستانه با بیان اینکه ماه رمضان نه یک انزوا از اجتماع، بلکه مقدمه حضور مسئولانه‌تر در آن است، به شب‌های قدر اشاره کرد و گفت: قرآن درباره آن می‌فرماید «لَیْلَةُ الْقَدْرِ خَیْر مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ» (قدر: ۳). این شب‌ها فرصت بازخوانی سرنوشت معنوی انسان است. حضور مشترک مؤمنان در این شب‌ها، احساس تعلق به امت اسلامی را تقویت می‌کند. برای نسل جوان، این نوع زیستن می‌تواند تجربه بسیار اثرگذارتر از آموزش‌های نظری باشد. هویت دینی زمانی ماندگار می‌شود که با تجربه‌ای عاطفی و معنوی همراه گردد.

وی با استناد به فرمایش امیرالمؤمنین علی(ع) در نهج‌البلاغه «إنَّما هیَ نَفْسی أُرَوِّضُها بالتَّقْوی» (خطبه ۴۵) تأکید کرد: روزه، میدان همین ریاضت تربیتی است. اگر آنچه در این ماه تمرین می‌شود ـ از محاسبه نفس تا انس با قرآن ـ در طول سال استمرار یابد، فرهنگ عمومی جامعه نیز به سوی صدق، عدالت و معنویت حرکت خواهد کرد.

کارشناس مذهبی در پایان خاطرنشان کرد: ماه رمضان ماه امید و امکان است؛ فرصتی که نشان می‌دهد انسان توان رشد دارد و جامعه دینی از سرمایه‌های عظیم معنوی برخوردار است. اگر این ظرفیت‌ها با تبیین عمیق و عمل صادقانه همراه شوند، هر سال می‌توان این ماه را نقطه آغاز گامی تازه در مسیر تعالی فرهنگی دانست؛ گامی که از اصلاح دلها آغاز می‌شود و به شکوفایی اجتماعی می‌انجامد.

انتهای پیام/