صبر، عفو و حسن‌ خلق، شاخصه‌های انسان حکیم است

به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، حجت‌الاسلام والمسلمین حسین انصاریان در پنجمین جلسه سخنرانی ماه مبارک رمضان در مسجد حضرت امیر(ع) با تبیین مفهوم «حکمت» در قرآن و روایات، تأکید کرد: حکمت علمی و عملی، انسان را به خیرِ کثیر می‌رساند که به معنای خیرِ کل است.

استاد حوزه علمیه با بیان اینکه حکیم کسی است که اخلاق، رفتار و اعمالش متکی بر اصول حقیقی، پایه‌های واقعی و قوانین عقلی باشد، اظهار داشت: همه کارهای حکیم، اخلاق حکیم و اعمال حکیم سودمند است، زیرا بر اساس حکمت شکل می‌گیرد.

وی با تفکیک میان حکمت علمی و حکمت عملی افزود: حکمت علمی همان مجموعه حقایق، واقعیات، درستی‌ها و امور مثبت است که گاه در قالب کتابی گردآوری شده و گاه به صورت وحی نازل شده است؛ و حکمت عملی، انجام هر کار بر اساس همان کتاب، همان واقعیات وحی و مسائل الهی است. بر پایه قرآن، کسی که اهل حکمت علمی و عملی باشد، خیر کثیر به او عنایت شده است.

حجت الاسلام والمسلمین انصاریان تصریح کرد: واژه «کثیر» در برخی آیات قرآن به معنای «کل» است، نه «بسیار». چنان‌که در آیه «الشیاطین اکثرهم لکاذبون» نمی‌توان گفت بسیاری از شیاطین دروغگو هستند، زیرا همه شیاطین دروغگو هستند؛ بنابراین «اکثر» در اینجا به معنای «کل» است. همچنین در آیه «و فضلناهم علی کثیر من خلقنا»، مقصود برتری انسانِ واجد شرایط بر کل مخلوقات است، نه بر بخشی از آنان.

وی تأکید کرد: خدا حکیم است؛ یعنی همه کارها و روش‌های او بر اصول مسلمی چون عدالت، رحمت، رأفت، مغفرت و گذشت استوار است و همه این‌ها با منفعت همراه است. قرآن حکیم است، پیامبر حکیم است و ائمه طاهرین(ع) حکمای الهی‌اند که حکمتشان اعطایی است.

استاد حوزه علمیه ادامه داد: چهار منبع خدا، پیامبر، قرآن و ائمه طاهرین(ع)، خواهان آن‌ هستند که فرد، خانواده و جامعه حکیم باشند؛ یعنی عقاید، افکار و رفتارشان بر مدار حق و اصول باشد. روایات بسیار مهمی درباره حکمت و حکیم وارد شده و دانستن آن‌ها واجب و لازم است.

وی به روایتی از امیرالمؤمنین علی(ع) اشاره کرد که فرمودند: «الحکماء اشرف الناس انفساً و اجودهم وجوداً»؛ حکیمان شریف‌ترین و باارزش‌ترین مردم‌اند.

حجت الاسلام والمسلمین انصاریان با نقل روایتی از پیامبر(ص) و امیرالمؤمنین علی(ع) بیان داشت: در قیامت منبری از نور برپا می‌شود؛ پیامبر بر آن قرار می‌گیرد، اهل‌بیت را فرا می‌خواند و سپس شیعیان حکیم را دعوت می‌کند.

وی گفت: حکیمان بیشترین صبر را دارند، در برابر مشکلات خانوادگی و اجتماعی از کوره در نمی‌روند و سختی‌ها را ابتلای الهی می‌دانند. قرآن به آنان آموخته که «انما یوفی الصابرون اجرهم مرتین»؛ پاداش صابران دو برابر است. حکیمان «اسرعهم عفواً» هستند؛ در گذشت، طرف مقابل را معطل نمی‌کنند. اگر کسی بدگویی یا توهینی کند، سریع می‌بخشند.

این استاد حوزه با نقل حکایتی از مالک اشتر نخعی، سردار سپاه امیرالمؤمنین علی(ع)، گفت: روزی در بازار کوفه فردی از پشت سر بر گردن او زباله ریخت. مالک بدون واکنش تند، راه خود را ادامه داد و وارد مسجد شد. آن مرد وقتی فهمید به چه شخصیتی توهین کرده، سراسیمه به مسجد رفت و عذرخواهی کرد. مالک فرمود: من به خاطر تو به مسجد آمدم تا دو رکعت نماز بخوانم و از خدا بخواهم از تو بگذرم. این جلوه «اسرعهم عفواً» است.

وی با نقل ماجرایی از مرجعیت آیت‌الله‌ العظمی بروجردی گفت: یکی از منبری‌ها در غیاب ایشان توهین تندی کرد. آیت‌الله بروجردی صبح زود با درشکه به منزل همان شخص رفت، مبلغی پول برای او گذاشت و سپس در ماه رمضان همان فرد را برای منبر به تهران معرفی کرد؛ رفتاری که نشان از وسعت اخلاق و گذشت داشت.

حجت الاسلام والمسلمین انصاریان ادامه داد: مرحوم آیت‌الله‌ العظمی اصفهانی نامه‌های حاوی توهین را خود می‌خواند و هر هفته آن‌ها را به کنار شط کوفه می‌برد و به آب می‌سپرد و می‌گفت: من از همه گذشتم؛ تو هم بگذر. این «اوسعهم اخلاقاً» است.

انتهای پیام/