حیات طیبه با آرامش، بصیرت و استواری روحی همراه است/ جامعه برخوردار از حیات طیبه، جامعه‌ای سرشار از آرامش و اعتماد است

به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، محمد مرادی عضو هیئت علمی دانشگاه قرآن و حدیث در سلسله نشست‌های «سی شب، سی آیه» که در فضای مجازی به همت انجمن علمی دانشجویی علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد و با همکاری کانون قرآن و عترت دانشگاه حضرت معصومه( سلام‌الله‌علیها) برگزار شد، به تبیین مفهوم زندگی طیب و زلال با نگاهی به آیه ۹۷ سوره نحل پرداخت و ابعاد مختلف آن را از منظر قرآنی و تفسیری تشریح کرد.

تأکید بر صبر و استقامت در روزهای دشوار کشور

وی با اشاره به شرایط دشوار کشور اظهار کرد: ملت ایران در روزهایی بسیار سخت و اندوه‌بار قرار دارد و دشمنان با بهره‌گیری از تجهیزات پیشرفته نظامی و همچنین جنگ شناختی، کشور ما را هدف قرار داده‌اند.

مرادی افزود: در این حوادث تلخ، رهبر معظم انقلاب و جمعی از فرماندهان برجسته نظامی به شهادت رسیدند؛ شخصیت‌هایی که هر یک برای کشور و ملت ایران چهره‌هایی اثرگذار و سرمایه‌هایی ارزشمند بودند.

وعده قرآن به مؤمنان؛ دستیابی به حیات طیبه

عضو هیئت علمی دانشگاه قرآن و حدیث در ادامه با اشاره به آیه ۹۷ سوره نحل گفت: خداوند در این آیه می‌فرماید هر مرد و زنی که عمل صالح انجام دهد و در عین حال مؤمن باشد، خداوند به او حیات طیبه عطا می‌کند و پاداشی برتر از اعمالشان به آنان خواهد داد.

وی افزود: بخش محوری این آیه عبارت فلنحیینّه حیاة طیبه است؛ یعنی خداوند وعده می‌دهد که انسان مؤمن و اهل عمل صالح به نوعی زندگی پاک و مطلوب دست می‌یابد. پرسش مهم این است که مقصود از حیات طیبه در این آیه چیست و چه ویژگی‌هایی دارد.

مرادی برای تبیین مفهوم حیات طیبه ابتدا به مفهوم حیات در قرآن اشاره کرد و گفت: حیات در برابر مرگ قرار دارد و به موجودی نسبت داده می‌شود که دارای فعالیت و پویایی باشد. موجود زنده دارای ویژگی‌هایی مانند سوخت و ساز، رشد، تولیدمثل، تحریک‌پذیری و سازگاری با محیط است و اگر این ویژگی‌ها از موجودی گرفته شود، از آن به مرگ تعبیر می‌شود.

وی افزود: در قرآن کریم واژه حیات به صورت‌های گوناگون به کار رفته و گاه به زندگی دنیوی و گاه به زندگی اخروی اشاره دارد. قرآن از دو نشئه سخن می‌گوید؛ یکی نشئه دنیوی که انسان اکنون در آن زندگی می‌کند و دیگری نشئه اخروی که انسان در آینده وارد آن خواهد شد. هر دو نشئه دارای نوعی حیات هستند، اما ویژگی‌های آن‌ها با یکدیگر متفاوت است.

مرگ و حیات معنوی؛ واقعیتی فراتر از حس

این استاد دانشگاه ادامه داد: قرآن علاوه بر مرگ و حیات جسمانی، از مرگ و حیات معنوی نیز سخن می‌گوید. ممکن است انسانی از نظر جسمی زنده باشد اما از نظر معنوی دچار نوعی مرگ شده باشد. در مقابل، انسان‌هایی هستند که اگرچه از نظر جسمانی از دنیا رفته‌اند، اما از حیاتی برتر برخوردارند.

وی با اشاره به آیات مربوط به شهدا گفت: قرآن کریم درباره کسانی که در راه خدا کشته می‌شوند تصریح می‌کند که آنان مرده نیستند، بلکه نزد پروردگارشان زنده‌اند. روشن است که از نظر ظاهری شهید نیز مانند دیگر انسان‌ها جان خود را از دست می‌دهد، اما قرآن از حیاتی برتر برای آنان سخن می‌گوید؛ حیاتی که درک کامل آن برای انسان‌های عادی آسان نیست.

مرادی افزود: در آیه‌ای دیگر خداوند مؤمنان را دعوت می‌کند که دعوت خدا و پیامبر را اجابت کنند؛ زیرا این دعوت آنان را به حیات می‌رساند. این تعبیر نشان می‌دهد که قرآن از حیاتی فراتر از حیات جسمانی سخن می‌گوید؛ حیاتی که با ایمان، معرفت و هدایت الهی تحقق می‌یابد.

وی به مفهوم طیب پرداخت و گفت: واژه طیب در زبان عربی به معنای چیزی است که دلپسند، خوشایند و مطابق طبع انسان باشد. در قرآن این واژه غالباً در برابر خبیث به کار رفته است.

مرادی ادامه داد: خبیث به چیزی گفته می‌شود که ناپسند، ناخوشایند و ناسازگار با طبع انسان است. قرآن کریم بارها از تمایز میان طیب و خبیث سخن گفته و تأکید کرده است که این دو با یکدیگر برابر نیستند.

وی خاطرنشان کرد: در قرآن از مصادیق متعددی از امور طیب یاد شده است؛ از جمله روزی پاک، سخن پاک، درخت پاک، سرزمین پاک، مسکن پاک و حتی انسان‌های پاک. این موارد نشان می‌دهد که مفهوم طیب هم در حوزه مادی و هم در حوزه معنوی کاربرد دارد.

دیدگاه‌های مفسران درباره حیات طیبه

عضو هیئت علمی دانشگاه قرآن و حدیث با اشاره به دیدگاه‌های مفسران درباره معنای حیات طیبه گفت: مفسران تفسیرهای گوناگونی درباره این مفهوم ارائه داده‌اند. برخی آن را به زندگی اخروی، برخی به زندگی برزخی، برخی به برخورداری از روزی حلال، برخی به قناعت و برخی نیز به زندگی همراه با طاعت الهی تفسیر کرده‌اند.

وی افزود: گروهی از مفسران نیز حیات طیبه را به معنای زندگی رضایتمندانه در دنیا دانسته‌اند؛ یعنی زندگی‌ای که در آن انسان با وجود شرایط مختلف زندگی، احساس رضایت و آرامش درونی دارد.

حیات طیبه؛ زندگی رضایتمندانه در دنیا

مرادی تصریح کرد: با توجه به ساختار آیه به نظر می‌رسد حیات طیبه ناظر به زندگی دنیوی باشد؛ زیرا در ادامه آیه از پاداش اخروی سخن گفته شده است. بنابراین خداوند وعده می‌دهد که انسان مؤمن و اهل عمل صالح در همین دنیا نیز به نوعی زندگی پاک، آرام و رضایت‌بخش دست می‌یابد.

وی ادامه داد: در آیه‌ای دیگر قرآن می‌فرماید آیا کسی که مرده بود و ما او را زنده کردیم و برای او نوری قرار دادیم که با آن در میان مردم راه می‌رود، همانند کسی است که در تاریکی‌ها قرار دارد. این نور همان بصیرت و شناختی است که خداوند به انسان مؤمن عطا می‌کند و به وسیله آن راه درست را از نادرست تشخیص می‌دهد.

بصیرت و ظرفیت روحی؛ نشانه‌های زندگی طیبه

این استاد دانشگاه افزود: انسانی که به این مرحله از معرفت برسد، در برابر دشواری‌ها و بحران‌های زندگی استوار خواهد بود. چنین فردی دارای ظرفیت روحی بالایی می‌شود و در برابر حوادث سخت دچار فروپاشی نمی‌شود.

وی خاطرنشان کرد: برخی انسان‌ها حتی در برابر مسائل کوچک و ساده نیز کنترل خود را از دست می‌دهند، اما کسانی که به مرحله‌ای از رشد معنوی رسیده‌اند، همچون کوهی استوار در برابر مشکلات ایستادگی می‌کنند.

مرادی تأکید کرد: حیات طیبه نوعی امتیاز وجودی در برابر حیات عادی است. هرچه انسان از آلودگی‌های فکری، اخلاقی و رفتاری دورتر شود و مراقبت بیشتری در اندیشه، رفتار و سبک زندگی خود داشته باشد، به این زندگی پاک نزدیک‌تر خواهد شد.

وی گفت: انسان باید با مراقبت دائمی از خود، محاسبه نفس، اصلاح رفتار و تقویت معرفت دینی، ظرفیت وجودی خود را افزایش دهد تا بتواند به مرحله‌ای از آرامش، بصیرت و استواری برسد که قرآن از آن به حیات طیبه یاد می‌کند.

مرادی افزود: جامعه‌ای که افراد آن به حیات طیبه دست یابند، جامعه‌ای پاک، آرام و سرشار از اعتماد خواهد بود؛ جامعه‌ای که در آن کینه‌ها و تیرگی‌ها از میان می‌رود و دل‌ها به آرامشی عمیق می‌رسد؛ همان آرامشی که قرآن کریم از آن با این تعبیر یاد می‌کند که آگاه باشید با یاد خدا دل‌ها آرام می‌گیرد.

انتهای پیام/