به گزارش خبرگزاری حوزه از اصفهان، شاهد هستیم که بعضی قدرتها به جای احترام به اصول حقوقی و اخلاقی، دست به اقداماتی میزنند که نه تنها قوانین بینالمللی را نقض میکنند، بلکه جان انسانها و زیرساختهای حیاتی را نیز به خطر میاندازند؛ این اقدامات، که اغلب با هدف انحراف افکار عمومی و پنهان کردن رسواییهای داخلی صورت میگیرند، نیازمند واکنش قاطع و فوری جامعه جهانی هستند.
سابقه سازمانهای بینالمللی در برقراری عدالت و پاسخگویی به جنایات جنگی، ناامیدکننده است؛ سکوت و عدم اقدام مؤثر این سازمانها در برابر فجایعی مانند کشتار مردم غزه، نشاندهنده ناکامی سازوکارهای پیگیری حقوقی بینالمللی در عمل به وظایف خود و برقراری عدالت است؛ این ناکارآمدی، جامعه بینالملل را در موقعیتی قرار میدهد که باید به دنبال راهکارهای جایگزین و مؤثرتری برای مقابله با بیقانونیها و حمایت از حقوق قربانیان باشد.
در چنین شرایطی، مسئولیت اصلی بر دوش جوامع بیدار و هوشیار در سراسر دنیا قرار میگیرد؛ این جوامع، فارغ از نژاد، دین و سلیقه، وظیفه دارند تا با درک تمایز میان حق و باطل، در صحنه جهانی حضور فعال داشته و با اشکال مختلف، نسبت به افشای بیقانونیها و حمایت از قربانیان اقدام کنند؛ این حضور فعال میتواند شامل برگزاری تظاهرات، نوشتن نامهها به مقامات دولتی، انتشار مقالات و گزارشها، و استفاده از شبکههای اجتماعی برای آگاهیرسانی باشد.
در این راستا با بیژن شمس، کارشناس مسائل سیاسی به شرح زیر گفتوگو پرداختیم.
خبرنگار: آقای شمس، با توجه به آنچه امروز شاهدیم، حمله به زیرساختهای غیرنظامی چگونه با موازین حقوق بینالملل بشردوستانه و سازوکارهای پیگیری حقوقی بینالمللی مغایرت دارد؟
شمس: متاسفانه شاهد هستیم که برخی قدرتها به قوانین بینالملل بیاعتنایی میکنند و این روند در جنگ اخیر نیز نمود پیدا کرده است. حمله به زیرساختهای حیاتی مانند مدارس، بیمارستانها و مراکز تأمین آب و غذا، نقض آشکاری از حقوق بشردوستانه و انسانی است. این اقدامات، با موازین حقوق بینالملل که بر حفظ جان غیرنظامیان و جلوگیری از آسیب به زیرساختهای حیاتی تاکید دارد، در تضاد کامل قرار دارد. به نظر من، این اقدامات تنها راهبرد عاملان برای انحراف افکار عمومی از رسواییهای اخلاقی و فروریزیهای ایدئولوژیک در سطح جهانی است. نگرانی از فروریزی ایدئولوژیک و اخلاقی در جهان غرب، که با پروندههایی مانند جفری اپستین برجسته شد، باعث شده تا برخی کشورها برای انحراف اذهان عمومی دست به جنگافروزی بزنند.
خبرنگار: اشاره کردید که این روندِ بیاعتنایی به قوانین بینالملل، نه تنها در «جنگ رمضان» بلکه در موارد دیگر نیز مشاهده شده است. با توجه به این موضوع، چه مسئولیتهای بینالمللی متوجه عاملان چنین حملاتی است و سازوکارهای پیگیری حقوقی این موارد در سطح بینالمللی چگونه است؟
کارشناس سیاسی: این اقدامات، فراتر از نقض قوانین بینالمللی، نشاندهنده شکست اخلاقی و انسانی است. عاملان چنین حملاتی، مسئولیت سنگینی در قبال جان انسانها و زیرساختهای حیاتی دارند. از نظر حقوقی، این اقدامات مصداق جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت است و باید تحت پیگرد قرار گیرند.
خبرنگار: اما با توجه به سابقه سکوت و عدم اقدام مؤثر سازمانهای بینالمللی، به ویژه در مورد غزه، به نظر شما این سازوکارها چقدر کارآمد هستند؟
شمس: متاسفانه، سابقه سازمانهای بینالمللی در برقراری عدالت و پاسخگویی به جنایات جنگی، ناامیدکننده است. این مسئله بیش از آنکه به سازمانهای بینالمللی محدود شود، به جامعه بینالملل به صورت کلی مربوط میگردد. وقتی قدرتهای بزرگ، منافع خود را بر حقوق بشر و قوانین بینالمللی ترجیح میدهند، سازوکارهای پیگیری حقوقی، ناکارآمد میشوند. ابراز تأسف و محکومیت، کافی نیست؛ بلکه نیازمند اقدام عملی و تحمیل مسئولیت بر عاملان جنایات هستیم.
در چنین شرایطی، مسئولیت اصلی بر دوش جوامع بیدار و هوشیار در سراسر دنیا قرار میگیرد. این جوامع، فارغ از نژاد، دین و سلیقه، وظیفه دارند تا با درک تمایز میان حق و باطل، در صحنه جهانی حضور فعال داشته و با اشکال مختلف، نسبت به افشای بیقانونیها و حمایت از قربانیان اقدام کنند. این درک عمیق از حق و باطل، پایهای برای ایجاد فشار مردمی و در نهایت، اصلاح رویه سازمانهای بینالمللی و پیگیری حقوقی عاملان خواهد بود.
خبرنگار: با توجه به ناکارآمدی سازوکارهای بینالمللی، به نظر شما نقش جوامع بیدار و هوشیار در سراسر دنیا در این زمینه چیست؟
شمس: در چنین شرایطی، مسئولیت اصلی بر دوش جوامع بیدار و هوشیار در سراسر دنیا قرار میگیرد. این جوامع، فارغ از نژاد، دین و سلیقه، وظیفه دارند تا با درک تمایز میان حق و باطل، در صحنه جهانی حضور فعال داشته و با اشکال مختلف، نسبت به افشای بیقانونیها و حمایت از قربانیان اقدام کنند.
خبرنگار: منظور از "حضور فعال" و "اشکال مختلف" چیست؟
کارشناس سیاسی: حضور فعال میتواند شامل برگزاری تظاهرات، نوشتن نامهها به مقامات دولتی، انتشار مقالات و گزارشها، استفاده از شبکههای اجتماعی برای آگاهیرسانی، و حمایت از سازمانهای مردمنهاد فعال در این زمینه باشد. این اقدامات، با ایجاد فشار مردمی، میتواند به اصلاح رویه سازمانهای بینالمللی و پیگیری حقوقی عاملان کمک کند. این درک عمیق از حق و باطل، پایهای برای ایجاد این فشار مردمی و در نهایت، اصلاح رویه سازمانهای بینالمللی و پیگیری حقوقی عاملان خواهد بود.
نظر شما