کوشش در تولید، لازمه رفاه اقتصادی است

حجت الاسلام و المسلمین علیرضا آذرنیوشان، از مبلّغان شهرستان آمل در گفت وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری با اشاره به نامگذاری امسال به «اقتصاد مقاومتی، در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» خاطرنشان کرد: رفاه اقتصادی جامعه در گرو دو عنصر محوری «کوشش در تولید» و «قناعت در مصرف» است.

وی افزود: مقصود از تولید هر نوع اشتغال به کار مشروع برای تأمین زندگی و پیشرفت اقتصادی فرد و جامعه است و شامل کشاورزی، دامداری، تجارت، صنعت و مانند آنها می شود و در آیات و روایات بر آن تأکید شده است. کار و کوشش برای کسب مال حلال، به گونه عام و تولید به طور خاص مورد توجّه و تشویق پیشوایان دین است. در مقابل، معطّل گذاشتن مال نکوهش شده است. امیرمؤمنان علی (ع) فرمود: ملّتی که آب و زمین کشاورزی به اندازه کافی دارد، ولی آبها را مهار و زمین را اصلاح نکند و از آنها بهره برداری نکند و بر اثر کم کاری یا بدکاری محتاج گردد، از رحمت حق دور باد. «مَنْ وَجَدَ مَاءً وَ تُرَاباً ثُمَّ افْتَقَرَ فَأَبْعَدَهُ اللهُ» (قرب الإسناد، ص ۵۵)

سفارش به تولید

کارشناس دینی خاطرنشان کرد: پیشوایان اسلام، مسلمانان را به تجارت و صدقات جاری، مانند وقف باغ، مزرعه، مرتع و مانند آن تشویق می کنند و کار و تولید را مایه عزّت آنان می خوانند. معلّی بن خنیس می گوید: امام صادق (ع) مرا دید که دیرتر از دیگران به بازار می روم؛ به من فرمود: بامدادان به سوی عزّت خود (محل کسب) روان شو. «... رَآنِی أَبُو عَبْدِاللهِ (ع) وَ قَدْ تَأَخَّرْتُ عَنِ السُّوقِ، فَقَالَ لِی: اغْدُ إِلَی عِزِّکَ» (الفقیه، ج ۳، ص ۱۹۲) تعبیر از محل کسب به «عزّت» به این معناست که کار، تولید و به بهره رسانی ثروت عزّت است.

مبلّغ شهرستان آمل بیان کرد: از امیرالمؤمنین علی (ع) روایت است: «وَ اسْتَصْلِحْ کُلَّ نِعْمَةٍ أَنْعَمَهَا اللهُ عَلَیْک؛ هر نعمتی که خدا بر تو ارزانی داشت، بهره آور ساز.» (نهج البلاغه، نامه: ۶۹) رسول خدا (ص) فرمود: اصلاح و بهره آور ساختن مال جوانمردی است. «مِنَ الْمُرُوءَةِ اسْتِصْلاحُ الْمَالِ» (الفقیه، ج ۳، ص ۱۶۶) امام سجّاد (ع) فرمود: جوانمردی کامل به بهره رسانی ثروت است. «اسْتِثْمَارُ الْمَالِ تَمَامُ الْمُرُوءَةِ» (الکافی، ج۱، ص۲۰) امام صادق (ع) فرمود: بهره آور ساختن مال از ایمان است. «إِصْلاحُ الْمَالِ مِنَ الإِیمَانِ» (الکافی، ج۵، ص۸۷) همچنین فرمود: بر تو باد به بهره آور ساختن مال؛ زیرا مایه شرافت برای کریم و بی نیازی از فرومایه است. «عَلَیْکَ بِإِصْلاحِ الْمَالِ، فَإِنَّ فِیهِ مَنْبَهَةً لِلْکَرِیمِ وَ اسْتِغْنَاءً عَنِ اللَّئِیمِ» (الکافی، ج ۵، ص ۸۸) زراره از امام صادق (ع) نقل می کند: انسان از خود چیزی دردناکتر از مال صامت (پول نقد یا طلا و نقره) بر جای نگذاشت. راوی پرسید: پس چه کند؟ فرمود: آن را در تولید باغ و مزرعه و خانه به کار گیرد. «مَا یُخَلِّفُ الرَّجُلُ شَیْئاً أَشَدَّ عَلَیْهِ مِنَ الْمَالِ الصَّامِتِ. قال: قلت: کَیْفَ یَصْنَعُ؟ قَالَ: یَصْنَعُهُ فِی الْحَائِطِ والْبُسْتَانِ وِ الدَّارِ» (الفقیه، ج۳، ص۱۷۰؛ ر. ک: الکافی، ج ۵، ص۹۱)

هدف تولید

حجت الاسلام و المسلمین آذرنیوشان اظهار داشت: تولید از دیدگاه اسلام دارای اهداف الهی است؛ از جمله۱. حفظ عزّت و بی نیازی از فرومایگان. ۲. گسترش رفاه معقول و عزتمندانه برای خانواده. ۳. تکریم خویشاوندان و همسایگان. ۴. انفاق در راه خدا و رفع نیاز های فردی و اجتماعی.

وی افزود: امام باقر (ع) فرمود: هر کس در دنیا برای بی نیازی خود از مردم و گشایش بر خانواده خویش و ابراز محبّت به همسایه اش در جست وجوی روزی باشد، خدای بزرگ را روز قیامت در حالی دیدار می کند که چهره اش همانند ماه شب چهاردهم می درخشد. «مَنْ طَلَبَ [الرِّزْقَ فِی] الدُّنْیَا اسْتِعْفَافاً عَنِ النَّاسِ وَ تَوْسِیعاً عَلَی أَهْلِهِ وَ تَعَطُّفاً عَلَی جَارِهِ لَقِیَ اللهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَ وَجْهُهُ مِثْلُ الْقَمَرِ لَیْلَةَ الْبَدْر» (الکافی، ج ۵، ص ۷۸)

کارشناس دینی خاطرنشان کرد: در کتاب کافی می خوانیم: «قَالَ رَجُلٌ لِأَبِی عَبْدِاللهِ (ع): وَ اللهِ إِنَّا لَنَطْلُبُ الدُّنْیَا وَ نُحِبُّ أَنْ نُؤْتَاهَا، فَقَالَ: تُحِبُّ أَنْ تَصْنَعَ بِهَا مَاذَا؟ قَالَ: أَعُودُ بِهَا عَلَی نَفْسِی وَ عِیَالِی وَ أَصِلُ بِهَا وَ أَتَصَدَّقُ بِهَا وَ أَحُجُّ وَ أَعْتَمِرُ، فَقَالَ (ع): لَیْسَ هَذَا طَلَبَ الدُّنْیَا، هَذَا طَلَبُ الآخِرَةِ؛ مردی به امام صادق (ع) عرض کرد: به خدا سوگند ما در پی دنیا هستیم و دستیابی به آن را دوست داریم. آن حضرت پرسید: می خواهی با آن چه کنی؟ گفت: می خواهم زندگی خود و خانواده ام را تأمین و صله رحم کنم و صدقه دهم و حج و عمره بگزارم. امام (ع) فرمود: این، دنیاطلبی نیست، این آخرت طلبی است.» (الکافی، ج۵، ص۷۲).

وی بیان کرد: به فرموده امام صادق (ع)، امیرمؤمنان علی (ع) هزار برده را از حاصل تولید و دست رنج خود آزاد کرد. «أَنَّ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ (ع) أَعْتَقَ أَلْفَ مَمْلُوکٍ مِنْ کَدِّ یَدِهِ» (الکافی، ج۵، ص۷۴)

حجت الاسلام و المسلمین آذرنیوشان یادآور گردید: از این روایات به خوبی برمی آید که هدف اسلام از سفارش به کار و تولید انباشتن ثروت نیست؛ بلکه ایجاد فرصت برای بهره برداری از مواهب الهی در رشد و تعالی خود و تأمین نیاز دیگر همنوعان و نیز قرار دادن دارایی و ثروت (نعمت) در مسیری است که برای آن آفریده شده است.