روحانی سرشناس لبنانی: ضرورت گذار از گفتمان تقابلی به گفتمان مسئولانه در سیاست لبنان

به گزارش گروه ترجمه خبرگزاری «حوزه»، حجت الاسلام سید علی فضل‌الله، امام جمعه بیروت و روحانی سرشناس لبنانی، نشست گفتگومحوری را در مرکز اسلامی فرهنگی در «حاره حریک» تحت عنوان «اسلام و مقابله با منطق کورکورانه» برگزار کرد.

وی در این نشست به مفهوم پیروی کورکورانه و خطرات آن برای انسان و جامعه پرداخت و همچنین به تعدادی از پرسش‌های مرتبط با تحولات لبنان و منطقه پاسخ داد.

حجت الاسلام فضل‌الله نشست را با صحبت درباره منطقی آغاز کرد که پیامبران و رسولان در طول تاریخ با آن مواجه بودند؛ وقتی آن‌ها مردم را به حقی که آورده بودند دعوت می‌کردند، پاسخ آنان این بود که: «ما آنچه پدرانمان بر آن بودند کافی است» و اینکه «ما آنچه را که آن‌ها بر آن بودند تغییر نمی‌دهیم یا اصلاح نمی‌کنیم».

تفکر مستقل، رکن اصلی مقابله با منطق کورکورانه و تعصبات

وی خاطرنشان کرد: این منطق تنها محدود به آنچه پیامبران با آن روبرو بودند (یعنی پیروی از پدران و نیاکان) نیست، بلکه به هر کسی که از شخصیت‌ها و گروه‌هایی که به آن‌ها تعلق دارد یا با آن‌ها مرتبط است پیروی می‌کند، گسترش می‌یابد؛ خواه این افراد در جایگاه‌های مذهبی، سیاسی، اجتماعی یا ورزشی باشند، یا کسانی که از عرف‌ها و سنت‌های حاکم بر جامعه پیروی می‌کنند، و یا آنچه مردم بدون آگاهی و تدبر نسبت به آنچه بر آن حرکت می‌کنند، انجام می‌دهند.

امام جمعه بیروت افزود: پیامبران با این پیروی کورکورانه مقابله کردند، زیرا با توجه به خطرات آن، زمانی که مردم را فراخواندند تا درباره هر آنچه بر آنان عرضه می‌شود بیندیشند و اینکه نباید صرفاً پژواک دیگران باشند یا تسلیم احساسات، تعصب یا هیجانات شوند، به آن ایستادگی کردند. انسان باید مواضع خود را بر اساس آنچه مردم انجام می‌دهند اتخاذ نکند، و نباید پژواک آن‌ها باشد که هر جا رفتند برود، هر جا ایستادند بایستد و هر جا حرکت کردند، حرکت کند. در زندگی دو راه وجود دارد: راه خیر و راه شر، راه حق و راه باطل. پس مؤمن باید با حق باشد، حتی اگر همه مردم در برابر او باشند و باید علیه باطل باشد، حتی اگر همه مردم با باطل همراهی کنند.

وی توضیح داد: قرآن کریم این منطق را تقویت کرده است، آنجا که برای انسان تبیین می‌کند که او خود مسئول است و بر انتخاب‌هایش در زندگی بازخواست خواهد شد، و زمانی که در پیشگاه خداوند می‌ایستد، پذیرفته نخواهد شد که بگوید: “من این تصمیم یا موضع را بر اساس نظر خانواده‌ام، یا گروهی که به آن تعلق دارم، یا به نفع فلان یا فلان گرفته‌ام”.»

حجت الاسلام فضل الله گفت: طبیعی است که انسان در این زندگی به یک خانواده، قبیله، سازمان یا گروه سیاسی و اجتماعی تعلق داشته باشد، چرا که انسان نمی‌تواند تنها زندگی کند و ناچار است در میان یک گروه و جامعه زندگی نماید و با تمام اجزای جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کند در ارتباط باشد. اما این به معنای آن نیست که انسان تفکر و باورهای خود را منجمد کند و در آنچه می‌اندیشد، تحت کنترل باشد یا نسبت به آنچه آن‌ها هستند دچار تعصب شود؛ بلکه باید تفکر او همراه او باشد و نباید تفکر خود را اجیر کند یا آن را به دیگران بسپارد. بله، او از دیگران بهره می‌گیرد، اما آنچه به او دیکته می‌شود را جز با آگاهی و باور قلبی و با بازگشت به خداوند عزوجل، نمی‌پذیرد.

وی ادامه داد: مسئولیت ما این است که هر آنچه به گوش و چشم ما می‌رسد و هر آنچه می‌خوانیم را بر میز نقد، پژوهش، دقت و بررسی قرار دهیم، تا گوش‌هایی آگاه داشته باشیم و بر بینش و بصیرت تکیه کنیم، و زبانی داشته باشیم که با علم، آگاهی و حقیقت سخن بگوید، و عقلی که با عقل‌های دیگران تعامل کند.

انتقاد تند از سطح پایین گفتمان سیاسی در مجلس لبنان

وی در اظهارنظر درباره آنچه در مجلس نمایندگان رخ داد، ابراز تأسف کرد: بسیار بد است که گفتمان سیاسی به این سطح از درگیری‌ها برسد، به‌ویژه در سایه پخش مستقیم وقایع جلسات از طریق تلویزیون. این مجادله ها شامل خطاب‌ها و کلمات تندی است که از سوی کسانی که فرض بر این است نمایندگان ملت هستند، بیان می‌شود؛ کسانی که باید دغدغه‌های مردم را بیان کنند و برای یافتن راه‌حل جهت بحران‌هایی که مردم با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند، حرکت کنند. آن‌ها به جای اینکه به رسیدگی به مسائل مردم و کاهش رنج‌های آنان بپردازند، می‌بینیم که مشغول مجادلات و نمایش‌ها هستند، در حالی که میهن در این زمان به گفتمانی مسئولانه و آرام نیاز دارد که در سطح چالش‌ها باشد.

خطر انفجار اجتماعی در پی بی‌توجهی دولت به بحران‌های اقتصادی

در پاسخ به آنچه برخی از «برکناری دولت» مطرح می‌کنند، حجت الاسلام فضل الله پاسخ داد: انسان پیش از اقدام به هر گامی، به‌ویژه در این مرحله حساس، باید پیامدها و مزایای آن را بررسی کند و از تأثیرات آن بر کشور پرس‌وجو نماید. شاید در این مرحله بهتر باشد که بر دولت تمرکز کرده و برای اصلاح مسیر فعالیت‌هایش بر آن فشار بیاوریم تا مسئولیت‌های خود را در رسیدگی به پرونده‌ها و مسائل مردم ایفا کند.

وی همچنین خواستار آن شد که دولت بحران‌های اجتماعی و اقتصادی را از طریق راه‌حل‌های واقع‌بینانه و مسئولانه مدیریت کند و هشدار داد: ادامه نادیده گرفتن این بحران‌ها ممکن است منجر به انفجار خیابان‌ها شود، که این امر می‌تواند به نفع هر کسی باشد که خیرِ این میهن را نمی‌خواهد.

اراده دانشجویان جنوب، فراتر از تهدیدات دشمن است

وی همچنین از دانشجویان مناطق جنوب که با ثبات قدم و اراده‌ای پولادین، پایبندی خود را به حق تحصیل اثبات کردند و با آغاز سال تحصیلی پیامی مبنی بر اینکه تهدیدها و موانع مانع ادامه مسیر آموزشی آن‌ها نخواهد شد و اراده زندگی و یادگیری قوی‌تر از تمام چالش‌هاست، ارسال کردند، قدردانی نمود.

درباره کنفرانسی که در پاریس برای حمایت از ارتش لبنان برگزار شد، امام جمعه بیروت هر گامی را که منجر به تقویت توانمندی‌های ارتش، تأمین نیازها و تسلیح آن شود را مهم دانست تا ارتش قادر به انجام نقش مورد انتظار خود در حفاظت از مردم در برابر تجاوزات دشمن و برقراری حاکمیت دولت بر تمام اراضی خود و جلوگیری از هرگونه طمع‌ورزی نسبت به حاکمیت بر خاکش باشد. هرچند ما از موانعی که همچنان مانع تحقق حاکمیت می‌شود غافل نیستیم، چرا که دشمن تلاش کرده با هدف قرار دادن نقش ارتش، توانمندی‌های آن و تردید در صلاحیت آن، یا از طریق کسانی که بر حرکت و تصمیم‌گیرندگان سیاسی برای تأمین این حمایت شرط می‌گذارند، از تحقق آن جلوگیری کند