دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ - ۱۴:۴۹
پیشرفت هوش مصنوعی باید مبتنی بر مبانی توحیدی و آموزه‌های اسلامی باشد

حوزه/ رئیس مرکز مطالعات فضای مجازی و هوش مصنوعی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با تأکید بر ضرورت دستیابی جمهوری اسلامی ایران به جایگاه کشورهای پیشرو در عرصه هوش مصنوعی، گفت: پیشرفت در این حوزه نباید صرفاً به توسعه ابزارها و الگوبرداری از فناوری‌های غربی محدود شود، بلکه باید با تکیه بر مبانی توحیدی، آموزه‌های اسلامی و توجه به ابعاد فلسفی، معرفتی و اخلاقی این فناوری دنبال شود.

حجت‌الاسلام والمسلمین حمید محسنی، رئیس مرکز مطالعات فضای مجازی و هوش مصنوعی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه، با اشاره به اهمیت راهبردی هوش مصنوعی در آینده جهان و نقش آن در معادلات قدرت و حکمرانی بین‌المللی، اظهار داشت: هوش مصنوعی به یکی از مؤلفه‌های اصلی قدرت در جهان آینده تبدیل خواهد شد و کشورهایی که بتوانند در این عرصه به جایگاه پیشرو دست یابند، نقش تعیین‌کننده‌ای در مدیریت و جهت‌دهی به تحولات جهانی خواهند داشت.

وی با بیان اینکه ضرورت پیشرفت جمهوری اسلامی ایران در عرصه هوش مصنوعی از مطالبات راهبردی رهبر شهید انقلاب بوده است، افزود: دستیابی به جایگاه برتر جهانی در این حوزه، نیازمند برنامه‌ریزی هدفمند، سرمایه‌گذاری علمی و فناورانه و توجه جدی به لایه‌های بنیادین این فناوری است؛ چراکه عقب‌ماندن از تحولات هوش مصنوعی می‌تواند زمینه‌ساز وابستگی کشور به قدرت‌های فناورانه و کاهش استقلال در عرصه‌های مختلف شود.

رئیس مرکز مطالعات فضای مجازی و هوش مصنوعی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با اشاره به برگزاری دومین رویداد ملی روز هوش مصنوعی در ۲۶ آبان‌ماه در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، تصریح کرد: این رویداد با هدف پاسداشت و ترویج اندیشه‌های رهبر شهید انقلاب درباره اهمیت هوش مصنوعی و ضرورت دستیابی ایران به جایگاه کشورهای پیشرو در این عرصه برگزار می‌شود و تلاش دارد توجه جامعه علمی، پژوهشی و مدیریتی کشور را به ابعاد مختلف این فناوری جلب کند.

تأکید رهبر شهید انقلاب بر قرار گرفتن ایران در جمع ۱۰ کشور برتر هوش مصنوعی

حجت‌الاسلام محسنی با یادآوری تأکید رهبر شهید انقلاب در ۲۶ مردادماه سال ۱۴۰۰ بر اهمیت راهبردی هوش مصنوعی، گفت: ایشان با توجه به نقش تعیین‌کننده این فناوری در اداره آینده جهان، ضرورت تلاش برای دستیابی جمهوری اسلامی ایران به جایگاه ۱۰ کشور برتر دنیا در عرصه هوش مصنوعی را مورد تأکید قرار دادند.

وی ادامه داد: این تأکید نشان‌دهنده آن است که هوش مصنوعی صرفاً یک موضوع علمی یا فناورانه نیست، بلکه به مسئله‌ای مرتبط با استقلال، اقتدار ملی و آینده حکمرانی کشورها تبدیل شده است؛ ازاین‌رو نمی‌توان نسبت به تحولات سریع این حوزه بی‌تفاوت بود.

رئیس مرکز مطالعات فضای مجازی و هوش مصنوعی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با اشاره به هشدار رهبر شهید انقلاب در دیدار سال ۱۳۹۷ با مسئولان ستاد توسعه علوم شناختی درباره سرعت تحولات هوش مصنوعی، خاطرنشان کرد: غفلت از این فناوری می‌تواند در مدت‌زمان کوتاهی به عقب‌ماندگی جدی کشور منجر شود و به همین دلیل مسئولان باید با نگاهی آینده‌نگر، برنامه‌ریزی مستمر و حمایت از ظرفیت‌های علمی و فناورانه داخلی، زمینه حضور مؤثر ایران در این عرصه را فراهم کنند.

استقلال فناورانه با استفاده صرف از ابزارهای هوش مصنوعی محقق نمی‌شود

حجت‌الاسلام محسنی با تأکید بر ضرورت دستیابی کشور به لایه‌های عمیق و بنیادین هوش مصنوعی، اظهار داشت: استفاده از ابزارها و محصولات آماده هوش مصنوعی به‌تنهایی نمی‌تواند دستاوردی راهبردی برای کشور محسوب شود؛ بلکه باید در زمینه تولید دانش، طراحی و توسعه زیرساخت‌ها، تربیت نیروی انسانی متخصص و دستیابی به فناوری‌های بنیادین نیز به توانمندی و استقلال برسیم.

وی افزود: کشوری که صرفاً مصرف‌کننده محصولات و خدمات هوش مصنوعی سایر کشورها باشد، در عمل بخش مهمی از ظرفیت تصمیم‌گیری و مدیریت آینده خود را در اختیار صاحبان این فناوری قرار می‌دهد. بنابراین، ضروری است جمهوری اسلامی ایران علاوه بر بهره‌گیری از دستاوردهای موجود، در تولید و توسعه فناوری نیز نقش‌آفرین باشد.

رئیس مرکز مطالعات فضای مجازی و هوش مصنوعی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با اشاره به احتمال شکل‌گیری سازوکارهای بین‌المللی برای مدیریت و محدودسازی دسترسی کشورها به فناوری هوش مصنوعی، بیان کرد: همان‌گونه که در عرصه فناوری هسته‌ای ساختارها و سازوکارهای نظارتی بین‌المللی شکل گرفته است، این احتمال وجود دارد که قدرت‌های پیشرو در حوزه هوش مصنوعی نیز در آینده به دنبال ایجاد ساختارهایی برای مدیریت این فناوری و محدود کردن دسترسی سایر کشورها به ظرفیت‌های پیشرفته آن باشند.

حجت الاسلام محسنی تأکید کرد: در چنین شرایطی، دستیابی به دانش و توانمندی‌های عمیق و بومی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا برخورداری از زیرساخت‌ها و فناوری‌های بنیادین، قدرت چانه‌زنی و استقلال کشور را در مواجهه با تحولات و مناسبات بین‌المللی افزایش می‌دهد.

ضرورت ورود حوزه‌های علمیه به مطالعات بنیادین هوش مصنوعی

وی با اشاره به ضرورت مشارکت حوزه‌های علمیه و مراکز علمی و پژوهشی علوم انسانی و اسلامی در مطالعات بنیادین هوش مصنوعی، گفت: این فناوری صرفاً دارای ابعاد فنی و مهندسی نیست، بلکه پرسش‌ها و مسائل عمیقی در حوزه‌های مختلف معرفتی و انسانی ایجاد می‌کند که بررسی آن‌ها نیازمند حضور فعال اندیشمندان دینی و متخصصان علوم انسانی است.

رئیس مرکز مطالعات فضای مجازی و هوش مصنوعی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی ادامه داد: ابعاد هستی‌شناختی، معرفت‌شناختی، انسان‌شناختی، دین‌شناختی، فلسفی و اخلاقی هوش مصنوعی باید به‌صورت جدی مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد تا مشخص شود این فناوری بر چه مبانی معرفتی استوار است، چه تصویری از انسان ارائه می‌دهد و چه تأثیراتی بر شناخت، رفتار، باورها و سبک زندگی انسان خواهد داشت.

وی خاطرنشان کرد: حوزه‌های علمیه نباید صرفاً در مرحله مواجهه با پیامدهای هوش مصنوعی وارد میدان شوند، بلکه لازم است با حضور فعال در عرصه نظریه‌پردازی و مطالعات بنیادین، در شکل‌گیری مبانی و جهت‌دهی به توسعه این فناوری نیز نقش‌آفرینی کنند.

پیشرفت هوش مصنوعی نباید به تقلید از الگوهای غربی محدود شود

حجت‌الاسلام محسنی با تبیین تفاوت میان پیشرفت فناورانه و الگوبرداری صرف از الگوهای موجود در جهان غرب، اظهار داشت: از منظر اندیشه رهبر شهید انقلاب، دستیابی به جایگاه برتر جهانی در هوش مصنوعی یک ضرورت راهبردی است، اما این پیشرفت نباید به تقلید محض از الگوها، مبانی و ارزش‌های حاکم بر فناوری غربی محدود شود.

وی با تأکید بر اینکه توسعه فناوری در جامعه اسلامی باید از مبانی و اهداف مشخصی برخوردار باشد، افزود: اصل توحید یکی از مبانی اساسی پیشرفت مطلوب در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب است و بر همین اساس، فناوری هوش مصنوعی نیز باید به‌گونه‌ای توسعه پیدا کند که علاوه بر ارتقای توان علمی و فناورانه کشور، در خدمت تقویت ایمان، تعالی معنوی و سعادت انسان‌ها قرار گیرد.

رئیس مرکز مطالعات فضای مجازی و هوش مصنوعی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی تصریح کرد: هر نوع پیشرفت فناورانه لزوماً به معنای پیشرفت مطلوب نیست. اگر توسعه هوش مصنوعی به افزایش امکانات مادی، رفاه عمومی و تسهیل امور زندگی منجر شود، اما در مقابل موجب تضعیف ارزش‌های دینی و معنوی جامعه شود، نمی‌توان آن را پیشرفتی متناسب با آرمان‌ها و مبانی جامعه اسلامی دانست.

حجت الاسلام محسنی خاطرنشان کرد: مسئله اساسی این است که فناوری در خدمت انسان و تعالی او قرار گیرد و توسعه آن صرفاً با شاخص‌های مادی و اقتصادی ارزیابی نشود؛ بلکه باید میزان تأثیرگذاری آن بر رشد علمی، اخلاقی، معنوی و ارتقای کیفیت زندگی انسان نیز مورد توجه قرار گیرد.

ضرورت طراحی الگوهای بومی و اسلامی برای هوش مصنوعی

وی در ادامه با اشاره به برخی مخاطرات و چالش‌های مدل‌های هوش مصنوعی، از جمله جعل عمیق، سوگیری الگوریتمی و تأثیرپذیری مدل‌های زبانی بزرگ از فرهنگ و ارزش‌های غربی، گفت: این فناوری‌ها صرفاً ابزارهایی خنثی برای پردازش اطلاعات نیستند، بلکه می‌توانند بر افکار، قضاوت‌ها، نگرش‌ها و تصمیم‌گیری کاربران تأثیر بگذارند.

رئیس مرکز مطالعات فضای مجازی و هوش مصنوعی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی افزود: مدل‌های هوش مصنوعی بر اساس داده‌ها، منابع اطلاعاتی و مبانی طراحی و توسعه خود، ممکن است حامل نوعی جهت‌گیری فرهنگی، معرفتی و ارزشی باشند؛ ازاین‌رو استفاده گسترده و بدون ملاحظه از مدل‌های تولیدشده در سایر نظام‌های فرهنگی و فکری می‌تواند چالش‌هایی را برای جامعه اسلامی به همراه داشته باشد.

وی با بیان اینکه مقابله با این چالش‌ها نیازمند رویکردی صرفاً سلبی و محدودکننده نیست، تأکید کرد: باید در کنار شناخت و مدیریت مخاطرات، برای طراحی و توسعه مدل‌های بومی و متناسب با مبانی اسلامی نیز برنامه‌ریزی شود تا جمهوری اسلامی ایران بتواند ضمن بهره‌مندی از ظرفیت‌های این فناوری، از استقلال فرهنگی و معرفتی خود نیز صیانت کند.

حجت‌الاسلام محسنی در پایان با قدردانی از دست‌اندرکاران برگزاری دومین رویداد ملی روز هوش مصنوعی، ابراز امیدواری کرد: با استمرار چنین برنامه‌هایی و تقویت همکاری میان مراکز علمی، دانشگاهی، حوزوی و نهادهای سیاست‌گذار، زمینه تحقق مطالبه رهبر شهید انقلاب برای قرار گرفتن ایران در جمع ۱۰ کشور برتر جهان در عرصه هوش مصنوعی فراهم شود و با توجه به اهمیت راهبردی این فناوری، روز هوش مصنوعی نیز در تقویم رسمی کشور به ثبت برسد.

انتهای خبر/

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha