سینما باید دانشگاه ترویج اخلاق و ایثار باشد

خبرگزاری حوزه| جعفر دهقان، بازیگر سینما و تلویزیون در گفت‌وگو با خبرگزاری حوزه با بیان اینکه توجه به فرهنگ ایثار در آثار نمایشی تنها یک ضرورت هنری نیست بلکه یک مسئولیت انسانی و اخلاقی است، اظهار کرد: ما اگر می‌خواهیم جامعه‌ای سالم، پویا و برخوردار از روحیه همدلی داشته باشیم، باید فرهنگ ایثار را زنده نگه داریم و این امر جز با بازتاب درست آن در سینما و تلویزیون ممکن نیست. امروز بیش از هر زمان دیگری نیاز داریم نسل جوان بداند ایثار فقط به معنای حضور در میدان جنگ یا فداکاری‌های بزرگ نیست؛ ایثار یعنی گذشت، یعنی درک دیگری، یعنی احترام، یعنی رعایت اخلاق حتی در کوچک‌ترین رفتارهای روزمره. سینما و تلویزیون به‌عنوان رسانه‌های اثرگذار می‌توانند این فرهنگ را به‌زیبایی و در قالب داستان‌هایی باورپذیر منتقل کنند.

وی با تأکید بر اینکه اخلاقیات ستون اصلی فرهنگ ایثار است، گفت: وقتی در آثار نمایشی از ایثار صحبت می‌کنیم، باید نشان دهیم که این مفهوم از دل اخلاق برمی‌خیزد. اخلاق خانوادگی، اخلاق اجتماعی، اخلاق در روابط کاری و دوستانه. اینکه انسان بداند مسئول اعمال خودش است و در برابر دیگران وظیفه دارد. متأسفانه در بسیاری از آثار نمایشی امروز شاهدیم که به‌جای ترویج اخلاق، به هیجانات، درگیری‌ها، چشم‌وهم‌چشمی‌ها و خشونت‌ها بیشتر پرداخته می‌شود. اگر قرار است فرهنگ ایثار زنده بماند، باید اخلاقیات را به متن زندگی مردم برگردانیم. یکی از مهم‌ترین جلوه‌های ایثار، احترام به والدین است. من بارها گفته‌ام که احترام به پدر و مادر تنها یک دستور دینی یا توصیه اخلاقی نیست، بلکه نوعی ایثار متقابل است. والدین سال‌ها برای فرزندان خود ایثار می‌کنند، از آرامش، آسایش و حتی جوانی خود می‌گذرند تا فرزندشان به جایگاه بهتری برسد. حالا نوبت فرزندان است که این محبت را با احترام، مهربانی و قدردانی پاسخ دهند. اگر در آثار نمایشی به‌درستی به این موضوع پرداخته شود، تأثیر عمیقی در جامعه خواهد گذاشت. مخاطب وقتی یک رابطه سالم، محترمانه و آموزنده میان والدین و فرزندان می‌بیند، با آن هم‌ذات‌پنداری می‌کند و ناخودآگاه به این رفتار نزدیک‌تر می‌شود.

دهقان با اشاره به سبک زندگی ایرانی اسلامی تصریح کرد: فرهنگ ایثار در دل سبک زندگی ایرانی اسلامی ریشه دارد. ما در این فرهنگ یاد گرفته‌ایم که مهمان‌نوازی کنیم، دست نیازمند را بگیریم، برای همسایه دلسوز باشیم، در مشکلات کنار یکدیگر بایستیم و از خواسته‌های خود برای آرامش جمع صرف‌نظر کنیم. اگر سریال‌ها و فیلم‌های ما این ویژگی‌ها را به تصویر بکشند، هم هویت‌مان حفظ می‌شود و هم نسل آینده با ارزش‌های اصیل خود آشنا می‌شود. اما اگر از این سبک زندگی فاصله بگیریم و صرفاً زندگی لوکس، مصرف‌گرایانه و فردگرایانه را نشان دهیم، مردم هم به مرور از ارزش‌های اجتماعی فاصله می‌گیرند.

وی تأکید کرد: من معتقدم سینما و تلویزیون تنها سرگرمی نیستند؛ اینها دانشگاه هستند. بسیاری از مردم زمان بیشتری را با فیلم‌ها و سریال‌ها می‌گذرانند تا با کتاب و کلاس درس. بنابراین هر تصویری که روی پرده یا روی آنتن می‌رود، نقش تربیتی دارد. اگر ما ارزش‌هایی مانند ایثار، احترام به والدین، تواضع، کمک به نیازمندان، اخلاق‌مداری و سبک زندگی سالم را در این آثار برجسته کنیم، جامعه بهتر، مهربان‌تر و مسئولیت‌پذیرتری خواهیم داشت.

دهقان با انتقاد از برخی آثار که به گفته او «واقعیت زندگی مردم را به‌صورت ناقص و سطحی بازتاب می‌دهند» گفت: نمایش فقر اخلاقی، درگیری، بی‌مسئولیتی یا بی‌احترامی اگر با هدف آسیب‌شناسی باشد اشکالی ندارد، اما اگر تبدیل به عادی‌سازی شود خطرناک است. هنر باید انسان را رشد بدهد، نه اینکه او را نسبت به ناهنجاری‌ها بی‌تفاوت کند. اگر قرار است نسل جوان با فرهنگ ایثار آشنا شود، باید الگوهای خوب را در فیلم‌ها ببیند، نه فقط چهره‌های خسته، بی‌اعصاب، خودخواه یا بی‌اخلاق.

وی همچنین بر ضرورت خلق قهرمان‌های اخلاقی تأکید کرد و افزود: سال‌ها در سینمای ما قهرمان‌هایی حضور داشتند که برای مردم امید و انگیزه می‌آفریدند. قهرمان‌هایی که شجاعت، ایثار، مردانگی، محبت و جوانمردی در رفتارشان موج می‌زد. امروز هم می‌توان چنین شخصیت‌هایی را به تصویر کشید، اما به شکلی واقعی و قابل باور، نه اغراق‌آمیز. مخاطب امروز باهوش است و هر شخصیتی که به‌دور از واقعیت باشد را نمی‌پذیرد. اگر قهرمان اخلاقی می‌سازیم، باید ریشه‌های انسانی و اجتماعی او را روشن کنیم تا برای مخاطب الهام‌بخش باشد.

دهقان در بخش دیگری از سخنانش تصریح کرد: یکی از راه‌های مهم برای ترویج فرهنگ ایثار در آثار نمایشی، پرداختن به زندگی مردم عادی است. مردم عادی پر از قصه‌های ایثار هستند. مادری که برای تربیت فرزندش از همه چیز می‌گذرد، پدری که با سختی کار می‌کند تا زندگی فرزندش بهتر شود، جوانی که از خواسته‌های خود می‌گذرد تا خانواده‌اش در آرامش باشد، معلمی که با عشق و بدون چشم‌داشت درس می‌دهد، پرستاری که زندگی‌اش را وقف نجات دیگران می‌کند. همه این‌ها قصه‌های واقعی هستند که می‌توانند تأثیرگذارترین فیلم‌ها و سریال‌ها را بسازند. پرداختن به فرهنگ ایثار به معنای ساخت آثار سنگین، تلخ یا شعاری نیست. ما می‌توانیم در قالب داستان‌های عاشقانه، خانوادگی، اجتماعی یا حتی طنز هم مفاهیم ایثار را منتقل کنیم. مهم این است که پیام درست، در قالبی درست و با شخصیت‌پردازی زمانی و ظریف ارائه شود. مردم از شعار خسته‌اند، ولی از حقیقت‌های زیبا استقبال می‌کنند. پس باید این حقیقت‌ها را هنرمندانه روایت کنیم.

دهقان در پایان تأکید کرد: من باور دارم که سینما و تلویزیون می‌توانند نقش بسیار مهمی در زنده نگه داشتن ارزش‌های اخلاقی و فرهنگی جامعه داشته باشند. ایثار، احترام به والدین و سبک زندگی ایرانی اسلامی تنها شعارهای روی کاغذ نیستند، بلکه ارزش‌هایی هستند که اگر در دل خانواده‌ها و جامعه زنده بمانند، بسیاری از مشکلات اخلاقی، اجتماعی و حتی اقتصادی حل خواهد شد. ما هنرمندان باید مسئولیت خود را در این زمینه جدی بگیریم و آثاری خلق کنیم که روح مردم را آرام‌تر، مهربان‌تر و انسانی‌تر کند. هنر اگر موجب رشد انسان و جامعه نشود، رسالت واقعی خود را انجام نداده است.

انتهای پیام