به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، حجتالاسلام والمسلمین حمیدرضا مطهری شب گذشته در موکب رسانهای «امت مبعوث» وابسته به مرکز رسانه و فضای مجازی حوزههای علمیه، با تشریح جایگاه «بیعت» در تاریخ اسلام، آن را یکی از مهمترین سازوکارهای شکلگیری و استمرار حاکمیت اسلامی دانست.
وی با اشاره به شرایط هجرت پیامبر اکرم(ص) به یثرب اظهار کرد: زمانی که زمینه هجرت پیامبر از مکه به یثرب فراهم شد، پیامبر در پی ایجاد حکومتی بود که از سوی خداوند به ایشان واگذار شده بود. در همین چارچوب، پیامبر با مردم یثرب پیمان بیعت بستند و آنان تعهد کردند همانند اعضای خانواده خود از پیامبر حمایت کنند.
این پژوهشگر حوزوی گفت: این پیمان حمایت سبب شد پیامبر به یثرب هجرت کنند و در نتیجه این بیعت، نخستین حکومت اسلامی در این شهر شکل گرفت؛ شهری که پس از استقرار پیامبر به «مدینهالنبی» تغییر نام یافت.
* بیعتهای مدینه و تثبیت حکومت نبوی
حجتالاسلام والمسلمین مطهری با بیان اینکه پس از هجرت پیامبر، بیعتهای متعددی در مدینه شکل گرفت، گفت: گروههای مختلف مسلمانان با انجام بیعت، پذیرش حاکمیت پیامبر و وفاداری خود به حکومت اسلامی را اعلام کردند.
وی افزود: در میان این بیعتها، واقعه غدیر از جایگاه ویژهای برخوردار است؛ چرا که در آن موضوع جانشینی پیامبر و استمرار حاکمیت اسلامی مطرح شد.
* غدیر؛ طرحی برای تداوم حاکمیت دینی
این پژوهشگر علوم اسلامی با اشاره به اهداف واقعه غدیر تصریح کرد: در جریان غدیر، هدف اصلی استمرار حاکمیت پیامبر و تداوم مسیر حکومت اسلامی بود. پیامبر برای ادامه حاکمیت دین اسلام برنامهای منظم و تدریجی طراحی کردند که از دعوت خویشاوندان آغاز شد و در نهایت در غدیر به اوج خود رسید.
وی ادامه داد: در این واقعه موضوع حکومت پس از پیامبر مطرح شد و برخی افراد از پیامبر پرسیدند که آیا این دستور از سوی خداوند است یا نظر شخصی ایشان؛ پیامبر نیز تأکید کردند که تنها مجری فرمان الهی هستند و آنچه اعلام میکنند، دستور خداوند است.
* دو کارکرد مهم بیعت در عصر پیامبر (ص)
حجتالاسلام والمسلمین مطهری با بیان اینکه بیعت در عصر پیامبر دو کارکرد اساسی داشت، توضیح داد: نخست کارکرد «تأکیدی» که به معنای پذیرش و اعلام وفاداری مردم به حکومت نبوی بود. اما در برخی موارد، بیعت کارکردی «انشائی» نیز داشت و پیامبر با این اقدام نوعی حق مشارکت و اظهار نظر برای مردم در پذیرش حاکمیت قائل میشدند.
* انحراف در مفهوم بیعت پس از رحلت پیامبر
وی با اشاره به تحولات پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) گفت: هرچند بیعت در جامعه اسلامی ادامه یافت، اما در برخی موارد از مسیر اصلی خود منحرف شد؛ نمونه آن را میتوان در ماجرای سقیفه مشاهده کرد.
این استاد حوزه و دانشگاه خاطرنشان کرد: یکی از مشکلاتی که در جریان سقیفه رخ داد، نادیده گرفتن سنت وفاداری به بیعت بود؛ سنتی که در فرهنگ عربی جایگاه مهمی داشت اما در آن مقطع مورد بیتوجهی قرار گرفت.
* بیعت در دوران امام علی و امام حسن(ع)
حجتالاسلام والمسلمین مطهری در ادامه به دوران امامت امام علی(ع) اشاره کرد و گفت: زمانی که مردم برای پذیرش حکومت از آن حضرت دعوت کردند، امام علی(ع) بیعت را به صورت علنی و در ملأ عام برگزار کردند.
وی افزود: در دوران امام حسن مجتبی(ع) نیز بیعت با ایشان در مسجد انجام شد، اما در ادامه به دلیل عهدشکنی و بیوفایی بخش قابل توجهی از سپاه، شرایط سیاسی به گونهای پیش رفت که صلح بر آن حضرت تحمیل شد.
این پژوهشگر گفت: امام حسن(ع) هیچگاه خواهان صلح با معاویه نبودند و قصد مقابله با معاویه را داشتند، اما هنگامی که دو سوم سپاه ایشان را ترک کردند و حتی آن حضرت زخمی شدند، ادامه جنگ از سوی کوفیان ممکن نبود و صلح به ایشان تحمیل شد.
* مخالفت امام حسین(ع) با بیعت با یزید
وی در ادامه با اشاره به شرایط دوران امام حسین(ع) گفت: در آن زمان حکومت در اختیار بنیامیه بود و معاویه تلاش داشت نظام سیاسی را به شکل موروثی درآورد. برای تحقق این هدف نیز حذف مخالفان در دستور کار قرار گرفت.
حجتالاسلام والمسلمین مطهری تصریح کرد: پس از مرگ معاویه، از امام حسین(ع) خواسته شد با یزید بیعت کنند، اما آن حضرت با جمله معروف «مثلی لا یبایع مثل یزید» این بیعت را نپذیرفتند و این موضعگیری در نهایت به واقعه کربلا و شهادت ایشان انجامید.
وی این سخن امام حسین(ع) را نماد تقابل میان اسلام ناب محمدی و اسلام یزیدی و تقابل حق و باطل دانست و گفت: در طول تاریخ، حق هیچگاه با باطل بیعت نکرده است.
* تأکید بر وحدت در سیره اهلبیت(ع)
حجتالاسلام والمسلمین مطهری با اشاره به سیره اهلبیت(ع) خاطرنشان کرد: یکی از مهمترین آموزههایی که از رفتار و گفتار آنان میتوان دریافت، تأکید بر وحدت و همگرایی در جامعه اسلامی است.
وی خاطرنشان ساخت: لازم است از هرگونه سخن یا اقدامی که موجب تفرقه در جامعه شود پرهیز شود؛ چرا که دشمنان همواره در پی بهرهبرداری از شکافها و اختلافات در جوامع اسلامی هستند.
انتهای پیام/
نظر شما