به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، نعمتالله فیروزی، عضو هیئت علمی دانشگاه بینالمللی امام رضا(ع) روز شنبه ۹ خردادماه در نشست تخصصی هوش مصنوعی و فناوریهای نوظهور در اندیشه رهبر شهید که در مرکز تحقیقات تربیت دینی دانشگاه بینالمللی امام رضا (ع) برگزار شد، با طرح دیدگاههایی درباره نسبت فناوریهای نوین با تحولات فرهنگی، امنیتی و تمدنی، اظهار داشت: امروز در حوزه هوش مصنوعی و فناوریهای نوظهور، ما با یک موضوع صرفاً فنی روبهرو نیستیم، بلکه با یک نبرد وجودی، تمدنی و شناختی مواجهیم.
وی با بیان برخی روایتها و برداشتها درباره پدیدههای ماورایی گفت: در دوره کنونی، ظهور و بروز اشکال جدیدی از نفوذ غیرعادی در حیات فردی و اجتماعی انسانها قابل مشاهده است.
فیروزی با اشاره به برخی نقلقولها و برداشتهای شخصی در این زمینه، گفت: در ادبیات آخرالزمانی، گفته میشود هرچه به پایان تاریخ نزدیکتر میشویم، این پدیدهها دیگر به صورت عجیب و ناشناخته ظاهر نمیشوند، بلکه در قالبهای انسانی و در ساختارهای پیچیدهتر بروز پیدا میکنند.
عضو هیئت علمی دانشگاه بینالمللی امام رضا(ع) در ادامه، با اشاره به تقابل جمهوری اسلامی ایران با آمریکا و اسرائیل، این مواجهه را نبردی تمدنی میان انسان و غیرانسان توصیف کرد و ادامه داد: امروز بالاترین سطوح بهرهگیری از سحر، جادو و نیروهای پنهان در نظام سلطه جهانی مورد استفاده قرار میگیرد.
وی در همین چارچوب، به بهرهبرداری برخی رهبران و ساختارهای قدرت جهانی از این ابزارها مطرح کرد و گفت: بسیاری از تحولات سیاسی و امنیتی جهان، صرفاً با تحلیلهای عادی قابل توضیح نیست.
فیروزی در ادامه به هوش مصنوعی و فناوریهای نوظهور در نسبت با حکمرانی فضای مجازی تحلیل کرد و افزود: وقتی هوش مصنوعی به کمک اجنه، ابلیس و شیاطین طراحی شود، خروجی آن میشود الگوریتمهایی شبیه آنچه در برخی شبکههای اجتماعی دیده میشود.
وی با اشاره به شبکه اجتماعی اینستاگرام افزود: بسیاری از کسانی که از منظر معنوی به این فضا نگاه میکنند، معتقدند مدل طراحی اینستاگرام به گونهای است که کاربر را در خود فرو میبرد. فرد برای چند دقیقه وارد میشود، اما ناگهان میبیند ساعتها از زمانش گذشته است.
به گفته فیروزی، این سازوکار نهتنها زمان و تمرکز افراد را میگیرد، بلکه آرامش، عبادت، نظم ذهنی و حتی کیفیت زیست روزمره آنان را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
وی با بیان اینکه الگوی طراحی برخی پلتفرمها با الگوهای معرفتی و الهی فاصله دارد، تصریح کرد: واقعیت این است که امروز ابلیس و شیطان در برنامهنویسی ظهور کردهاند و به حکمرانی کلان فضای مجازی وارد شدهاند. فیروزی مدعی شد که طراحی بسیاری از بسترهای مجازی معاصر به نحوی است که اراده، قدرت انتخاب، تمرکز و هویت انسان را به تدریج تضعیف میکند.
استاد دانشگاه بین المللی امام رضا(ع) با تأکید بر اینکه مواجهه با فناوری نباید صرفاً در سطح مهارت فنی باقی بماند، اظهار داشت: اگر نگاه توحیدی در برنامهنویسی، آیتی، هوش مصنوعی و فناوریهای نوظهور ترویج نشود، انسان ناخواسته در بخشی از پروژههای شیطانی قرار میگیرد.
وی افزود: تفکر شیطانی فقط در ساخت بمب اتم یا ابزارهای جنگی متجلی نمیشود، بلکه ممکن است در طراحی نرمافزار، الگوریتم، شبکه اجتماعی و حتی در معماری حکمرانی دیجیتال نیز بروز پیدا کند. از این رو، اگر ما در این حوزهها تولیدکننده نگاه، معنا، محتوا و ساختار نباشیم، در نهایت در زمین دیگران بازی خواهیم کرد.
فیروزی با اشاره به بیانات رهبر شهید درباره فناوریهای نوظهور، گفت: حضرت امام خامنه ای (ره) بارها تاکید کرده اند که هوش مصنوعی یک فناوری راهبردی، شتابدار و تعیینکننده در آینده جهان است و جمهوری اسلامی ایران نباید در این حوزه به مصرفکننده صرف تبدیل شود.
ضرورت حضور ایران در لایههای عمیق فناوری
وی با بیان اینکه رهبرشهید بر لزوم حضور ایران در لایههای زیرساختی و بنیادین این فناوری تأکید کردهاند، گفت: از منظر ایشان، نباید اجازه داد کشور تنها در اندازهای فعالیت کند که دیگران برایش تعیین میکنند. اگر این حوزه بهدرستی فهم نشود، ممکن است جهان آینده به شکلی جدید از سلطه و بردهداری نوین دچار شود؛ همانگونه که پس از انقلاب صنعتی، تقسیمبندی جهان به قدرتهای برتر و کشورهای تابع شکل گرفت.
عضو هیئت علمی دانشگاه بین المللی امام رضا(ع) به موضوع حکمرانی، تعطیلی برخی نهادها و تأثیر فضای جنگی و رسانهای بر فرآیندهای تصمیمسازی اشاره کرد و گفت: در شرایطی که کشور با جنگ ترکیبی و پیچیده روبهرو است، تعطیلی نهادهایی مانند مجلس یا دانشگاهها، باید با دقت و حساسیت بیشتری مورد بررسی قرار گیرد.
وی با اشاره به اینکه مجلس محل خردورزی، قانونگذاری و تصمیمسازی است، اظهار داشت: وقتی قوه مقننه که از مهمترین مراکز عقلانیت حکمرانی در کشور است، دچار رکود یا تعطیلی میشود، باید پرسید چه الگوریتم ذهنی و چه طراحی پنهانی در پشت این روندها وجود دارد.
جنگ شناختی و تضعیف هویت ملی
فیروزی در ادامه، با تمرکز بر مفهوم جنگ شناختی، تصریح کرد: آنچه امروز جریان غرب دنبال میکند، فقط یک رویارویی فیزیکی نیست، بلکه جنگی پیچیده برای گرفتن خرد، اراده و هویت از ملتها است.
وی گفت: یکی از سازوکارهای این جنگ آن است که داشتههای بومی، ملی و داخلی را بیارزش، مایه تمسخر یا عقبماندگی جلوه میدهد و در مقابل، داشتههای طرف مقابل را جذاب، مدرن و مطلوب نشان میدهد.
استاد دانشگاه بین المللی امام رضا(ع)خاطر نشان کرد: همین منطق در فضای مجازی، در انتخاب واژهها، در نوع طراحی پلتفرمها، در نظام پیشنهاد محتوا و در سبک زیست دیجیتال نیز قابل مشاهده است.
وی افزود: الگوریتمها بهگونهای طراحی میشوند که کاربر تصور کند آزادانه انتخاب میکند، در حالی که در عمل، در مسیرهایی از پیش تعریفشده هدایت میشود.
فیروزی با اشاره به بحث اشتغال در بستر شبکههای اجتماعی خارجی، اظهار داشت: اینکه گفته میشود با تعطیلی یک پلتفرم خارجی، هزاران شغل از بین میرود، بیش از آنکه نشانه قدرت آن پلتفرم باشد، نشانه ضعف ما در حمایت از ظرفیتهای داخلی است.
وی تصریح کرد: اگر بسترهای بومی به صورت واقعی تقویت شوند، صاحبان کسبوکار نیز به سمت همان فضاها خواهند رفت، زیرا آنها در نهایت به دنبال مخاطب، مشتری و درآمد هستند.
وی نمونههایی از ظرفیتهای داخلی را یادآور شد و گفت: این بسترها در صورت حمایت مؤثر میتوانند بخشی از نیازهای کشور را تأمین کنند.
دانشگاه؛ کانون تولید علم، معنا و فناوری
عضو هیئت علمی دانشگاه بینالمللی امام رضا(ع) در ادامه، بر نقش دانشگاه در عبور از وضعیت مصرفگرایی فناورانه تأکید کرد و گفت: اگر دانشجویان، بهویژه در دانشگاه امام رضا(ع)، وارد میدان طراحی، ایدهپردازی، برنامهنویسی و تولید الگوهای نو نشوند، ما این میدان را واگذار کردهایم.
وی با بیان اینکه هوش مصنوعی از یکسو مبتنی بر ریاضیات، آمار و بهینهسازی است و از سوی دیگر در لایه کاربست، به شدت با علوم انسانی نسبت دارد، تأکید کرد: یکی از مسیرهای جدی پیشرفت در این حوزه، تعریف پایاننامهها و پروژههای بینرشتهای میان حوزههای علوم انسانی، علوم تربیتی، فناوری، آیتی و ریاضیات است.
فیروزی گفت: در دانشگاه امام رضا(ع) تجربههایی در تعریف پایاننامه و استخراج مقاله در حوزه هوش مصنوعی وجود داشته و همین تجربهها نشان داده است که با کار بینرشتهای، میتوان به همافزایی جدی در تولید علم و مسئلهمحوری دست یافت.
وی بر اهمیت آغاز حرکت از پروژههای کوچک اما معنادار تأکید کرد و گفت: در جهان چیزی به نام کلِ مستقل وجود ندارد، بلکه هر کل، مجموعهای از اجزای بههمپیوسته است. حکمرانی نیز همینگونه است؛ از اجزا آغاز میشود و به ساختار کلان میرسد.
عضوهیئت علمی دانشگاه بین المللی امام رضا(ع) پیشنهاد کرد: انجمن علمی هوش مصنوعی دانشگاه، در گام نخست به طراحی مسئله، استخراج شبکه مسائل، تعریف موضوعات پژوهشی و تبدیل این مسائل به پایاننامه، مقاله، نشست تخصصی و طرحهای اجرایی بپردازد.
وی اظهار داشت: اگر این فرآیند بهدرستی سامان یابد، دانشگاه در مدتزمانی نهچندان طولانی میتواند به مرجعیت علمی در این حوزه نزدیک شود.
فیروزی بر ضرورت تحول در محتوای آموزشی دانشگاهها تأکید کرد و گفت: در دنیای فناوریهای نوظهور، تدریس محتواهای قدیمی و جزوات مربوط به سالهای گذشته، نمیتواند دانشجو را به مرز دانش برساند.
وی افزود: استادان باید محتوای آموزشی را بهروز کنند و دانشجویان نیز باید مطالبهگر آموزش کاربردی، بهروز و مسئلهمحور باشند؛دانشگاهها این امکان را دارند که در چارچوب سرفصلهای رسمی، محتوای آموزشی خود را متناسب با تحولات جدید بازطراحی کنند.
وی با اشاره به تجربه شهید شهریاری در پیشبرد پروژه هستهای کشور، گفت: تصور عمومی آن است که چنین پیشرفتهایی صرفاً با حضور جمع بزرگی از دانشمندان رخ داده، در حالی که بخش مهمی از این موفقیتها با همراهی دانشجویان تحصیلات تکمیلی و در بستر کار علمی مستمر شکل گرفته است.
فیروزی خاطرنشان کرد: همانگونه که در حوزه هستهای، دانشمند و دانشجو توانستند کشور را به نقطهای راهبردی برسانند، در حوزه هوش مصنوعی و فناوریهای نوظهور نیز میتوان با اتکا به ظرفیت دانشگاه، نخبگان و پروژههای مسئلهمحور، به جایگاهی اثرگذار دست یافت.
انتهای پیام/
نظر شما