خبرگزاری حوزه | حقیقت این است که خیانت، در میان همسران، اغلب «فریاد» است؛ فریادی از یک رابطهی در حال احتضار که مدتها قبل از وقوعِ حادثه، در سکوتِ سنگینِ میانِ دو نفر دفن شده بود.
* نگاهی به حکمت و اخلاق (رویکرد قرآنی)
در نگاه قرآنی، اساسِ پیوند زوجین بر مبنای «مودت و رحمت» (سوره روم، آیه ۲۱) بنا شده است: «وَمِنْ آیَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُم مِّنْ أَنفُسِکُمْ أَزْوَاجًا لِّتَسْکُنُوا إِلَیْهَا وَجَعَلَ بَیْنَکُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً».این آیه یک نکته کلیدی دارد: «لِتَسْکُنُوا إِلَیْهَا» (تا با او آرامش یابید). وقتی در رابطهای به جای «سُکون» (آرامش)، اضطراب، بیتوجهی یا فاصله حاکم شود، فلسفه وجودی آن پیوند هدف قرار گرفته است. خیانت از منظر اخلاق دینی، فقط یک گناهِ اخلاقی نیست؛ بلکه نشاندهندهی شکستِ آن «مأموریتِ آرامشبخشی» است که زن و مرد نسبت به یکدیگر دارند. قرآن همواره بر «مُعاشَره بالمعروف» (سوره نساء، آیه ۱۹) تأکید میکند؛ یعنی برخورد شایسته و نیکو. وقتی «معروف» (خوبیها) در رابطه کمرنگ میشود، بستر برای «منکر» (انحرافات) مهیا میگردد. خیانت، در واقع پاسخِ معکوس به همان خلأیی است که در نبودِ مودت و رحمت ایجاد شده است.
* نگاهی به واقعیتِ سخت (رویکرد حقوقی)
اگرچه خیانت از نظر روانشناختی یک «علامت خطر» برای رابطه است، اما در نظام حقوقی ما (ایران)، نگاه متفاوتی دارد. قانونگذار، «خیانت» را به عنوان یک عنوانِ مجرمانه مستقل (به معنایِ مطلقِ کلمه) تعریف نکرده است، اما در قالبهای زیر آن را بررسی میکند:
* روابط نامشروع (ماده ۶۳۷ قانون مجازات اسلامی):
اگر رابطهای خارج از چارچوب نکاح و فراتر از حدود شرعی شکل بگیرد، قانون برای آن مجازات تعزیری تا ۹۹ ضربه شلاق در نظر گرفته است. بنابراین، چنین رفتاری فقط یک تخلف اخلاقی نیست و میتواند پیامد کیفری هم داشته باشد.
عُسر و حَرَج (ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی):
از نگاه حقوق خانواده، خیانت میتواند از مهمترین مصادیق «عسر و حرج» باشد؛ یعنی وضعیتی که ادامه زندگی مشترک را برای همسر، با رنج و مشقت غیرقابلتحمل همراه میکند. در دعاوی خانوادگی، اثبات خیانت ممکن است به عنوان دلیلی مهم برای اثبات عسر و حرج ... قرار گیرد.
چرا این دو نگاه مهم هستند؟
ترکیب این دو دیدگاه به ما میگوید: خیانت نه فقط یک گناه است که روحِ رابطه را میکشد، نه فقط یک جرم است که امنیتِ حقوقی را به خطر میاندازد؛ بلکه «بحرانیترین لحظهی تصمیمگیری» است.
وقتی خیانت رخ میدهد، یا رابطه آنقدر زخمی شده که باید از نظر حقوقی و اخلاقی مسیرِ جداییِ محترمانه را در پیش گرفت، یا هنوز جرقهای از «مودت و رحمت» باقی است که میتوان با بازگشت به «معاشره بالمعروف» و ترمیمِ زیرساختهای روانی، آن را نجات داد.
قبل از اینکه خیانت تبدیل به یک خبر شود، معمولاً مدتهاست به یک سکوت تبدیل شده است.
سکوتی که نه با داد و دعوا،بلکه با بیتوجهی، فاصله، نادیده گرفتن و خاموش شدنِ تدریجیِ احساسها شروع شده…
و شاید سختترین سؤال این باشد:
آیا همیشه خیانت، خیانتِ یک نفر است؟
یا گاهی، خیانتِ آرامِ هر دو طرف، خیلی زودتر شروع شده است؟
محدثه دوستی (ارشد حقوق خصوصی)
نظر شما