حجتالاسلام حسین ابراهیمی، مسئول روابط عمومی حوزه علمیه خراسان، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در مشهد، با اشاره به شیوه مبارزاتی امام موسی کاظم(علیهالسلام) اظهار داشت: روش مبارزه آن حضرت در دوران عباسیان، عمدتاً مبارزهای پنهانی و مبتنی بر تقیه بود؛ زیرا حکومت عباسی برخوردی سختگیرانه با اهلبیت(علیهمالسلام) و شیعیان داشت. از همین رو امام(علیهالسلام) برای حفظ شیعیان و هدایت آنان، شبکهای به نام سازمان وکالت را سامان دادند.
وی افزود: هرچند شکلگیری این شبکه از زمان امام صادق(علیهالسلام) آغاز شده بود، اما در دوره امام موسی کاظم(علیهالسلام) به اوج خود رسید و در شهرهایی همچون کوفه، قم، بغداد، بصره، خراسان و مصر فعالیت داشت.
مسئول روابط عمومی حوزه علمیه خراسان ادامه داد: امام کاظم(علیهالسلام) از طریق نمایندگان و وکلای خود با شیعیان ارتباط برقرار میکردند. این وکلا مسئولیتهایی همچون جمعآوری وجوهات شرعی، پاسخگویی به مسائل فقهی، انتقال نامهها و ابلاغ پیامهای امام را بر عهده داشتند. از جمله وکلای مشهور آن حضرت میتوان به علیبنیقطین، عبداللهبنجندب، عثمانبنعیسی و صفوانبنیحیی اشاره کرد.
حجتالاسلام ابراهیمی خاطرنشان کرد: این شبکه افزون بر کارکرد دینی، نقش سیاسی مهمی نیز ایفا میکرد؛ چراکه موجب سازماندهی شیعیان شده و از نفوذ حکومت عباسی در جامعه شیعی جلوگیری میکرد. امام(علیهالسلام) با بهرهگیری از اصل تقیه، نیروهای شیعه را حفظ میکردند و حتی برخی از یاران خود را برای حمایت از شیعیان در ساختار حکومت عباسی نگه میداشتند که نمونه آن علیبنیقطین، وزیر هارونالرشید بود که به دستور امام در دستگاه حکومت باقی ماند.
وی درباره دوران زندان امام موسی کاظم(علیهالسلام) نیز گفت: درباره مدت زندانی بودن آن حضرت گزارشهای متفاوتی وجود دارد. برخی منابع این مدت را حدود چهار سال و برخی دیگر تا ۱۴ سال ذکر کردهاند. با این حال، بسیاری از پژوهشگران با جمعبندی منابع تاریخی بر این باورند که مجموع دورههای زندان امام(علیهالسلام) حدود هفت تا ۱۰ سال بوده و تا زمان شهادت ایشان در بغداد ادامه یافته است.
مسئول روابط عمومی حوزه علمیه خراسان با اشاره به شرایط سیاسی عصر امام کاظم(علیهالسلام) اظهار داشت: خلافت عباسی، بهویژه در دوره هارونالرشید، در اوج قدرت قرار داشت، اما از نفوذ اجتماعی امام در میان مردم و شیعیان نگران بود. نقل شده است که هارون هنگام زیارت قبر پیامبر اکرم(صلیاللهعلیهوآله) با افتخار گفت: «السلام علیک یا ابن عم»، اما امام کاظم(علیهالسلام) فرمودند: «السلام علیک یا أبه» و بدین وسیله نسبت حقیقی خود با پیامبر(صلیاللهعلیهوآله) را یادآور شدند؛ مسئلهای که حساسیت هارون نسبت به آن حضرت را افزایش داد.
زندان؛ عرصه هدایت و تربیت معنوی
حجتالاسلام ابراهیمی تصریح کرد: امام موسی کاظم(علیهالسلام) با وجود تحمل سالهای طولانی زندان، هرگز وظایف امامت را رها نکردند و از طریق نامهها، دیدارهای محدود با یاران و ارتباط با شبکه وکالت، هدایت شیعیان را ادامه دادند. همچنین زندان برای آن حضرت به محلی برای عبادت و تربیت معنوی تبدیل شده بود؛ بهگونهای که در برخی نقلها آمده است شماری از زندانبانان تحت تأثیر عبادت و اخلاق ایشان قرار گرفتند.
وی با اشاره به نیاز جامعه امروز به سیره اخلاقی امام کاظم(علیهالسلام) گفت: جامعه کنونی، بهویژه اقشار مذهبی، بیش از هر زمان دیگری به کظم غیظ و پاسخ دادن بدی با نیکی نیاز دارد؛ همان ویژگی برجستهای که در اخلاق و منش امام کاظم(علیهالسلام) نمود داشت.
مسئول روابط عمومی حوزه علمیه خراسان افزود: ریشه چنین رفتاری در توحید نهفته است. انسانی که توحید را در زندگی خود جاری ساخته و در معنای واقعی کلمه بنده خدا باشد، در همه موقعیتها به دنبال کسب رضایت الهی خواهد بود و نتیجه چنین نگرشی، پاسخ دادن نیکی در برابر بدی است. در حقیقت، همین منش از مهمترین عوامل گرایش مردم به اهلبیت(علیهمالسلام) و آموزههای دینی به شمار میرود.
حجتالاسلام ابراهیمی در ادامه به نمونهای از کظم غیظ امام موسی کاظم(علیهالسلام) اشاره کرد و گفت: نقل شده است مردی از نوادگان خلیفه دوم همواره امام کاظم(علیهالسلام) را آزار میداد و در مواجهه با آن حضرت به ایشان و امیرالمؤمنین علی(علیهالسلام) ناسزا میگفت. روزی برخی یاران امام(علیهالسلام) پیشنهاد کردند که به دلیل این جسارت، او را به قتل برسانند، اما حضرت آنان را از این کار بازداشتند.
وی ادامه داد: امام(علیهالسلام) پس از آگاهی از محل زندگی و کار آن فرد که در خارج از مدینه به کشاورزی مشغول بود، شخصاً به دیدار او رفتند. هنگامی که با مرکب وارد مزرعه شدند، آن مرد فریاد زد که زراعتش پایمال نشود، اما امام(علیهالسلام) بدون توجه به پرخاش او، به نزدش رفتند، از مرکب فرود آمدند و با رویی گشاده کنار او نشستند.
حجتالاسلام ابراهیمی افزود: امام(علیهالسلام) از او پرسیدند برای این مزرعه چه مقدار هزینه کرده است. وی پاسخ داد: صد دینار. حضرت پرسیدند چه مقدار امید سود دارد؟ ابتدا گفت نمیدانم، اما پس از تأکید امام(علیهالسلام) اظهار کرد حدود دویست دینار. در این هنگام امام کیسهای حاوی ۳۰۰ دینار به او دادند و فرمودند: این مبلغ را بگیر و محصول مزرعه نیز برای خودت باشد.
مسئول روابط عمومی حوزه علمیه خراسان گفت: آن مرد با مشاهده این رفتار کریمانه برخاست، سر امام(علیهالسلام) را بوسید و از ایشان خواست از خطاهایش درگذرد. امام نیز با تبسمی از کنار او گذشتند و به مدینه بازگشتند.
به گفته وی، چند روز بعد هنگامی که امام کاظم(علیهالسلام) وارد مسجد شدند، همان مرد را در مسجد دیدند. او به محض مشاهده امام(علیهالسلام) این آیه را تلاوت کرد: «اللَّهُ أَعْلَمُ حَیْثُ یَجْعَلُ رِسَالَتَهُ»؛ خداوند بهتر میداند رسالت خویش را در کجا قرار دهد.
حجتالاسلام ابراهیمی خاطرنشان کرد: دوستان آن مرد که از تغییر رفتار او شگفتزده شده بودند، علت این تحول را جویا شدند. او نیز به دفاع از امام(علیهالسلام) پرداخت و برای آن حضرت دعا کرد. در این هنگام امام کاظم(علیهالسلام) رو به یارانی که پیشتر خواستار قتل او بودند، فرمودند: کدام روش بهتر بود؛ آنچه شما در نظر داشتید یا رفتاری که من با این مبلغ او را اصلاح کردم؟
نظر شما