به گزارش خبرگزاری حوزه، آیین رونمایی از کتاب «انوار حکمت» پیش از ظهر امروز با حضور جمعی از استادان، پژوهشگران و علاقهمندان حوزه فلسفه و عرفان اسلامی در سالن جلسات مرکز فرهنگی یادگار امام خمینی(ره) قم برگزار شد.
در این مراسم، حجتالاسلام والمسلمین باقر صاحبی، نویسنده و پژوهشگر حوزوی، به تبیین جایگاه تاریخی و معرفتی مکتب فلسفی اصفهان پرداخت و با مقایسه آن با مکتب فلسفی شیراز، ابعاد مختلف این دو جریان مهم فکری را مورد بررسی قرار داد.
اصالت پژوهشی مکتب اصفهان در مقایسه با مکتب شیراز
وی با اشاره به ویژگیهای متمایز مکتب فلسفی اصفهان اظهار کرد: مکتب شیراز هرچند بهعنوان یکی از جریانهای مهم فلسفی دارای رویکردی نوگرا و اثرگذار بوده است، اما مکتب فلسفی اصفهان از حیث عمق علمی، اصالت پژوهشی و تأثیرگذاری در تاریخ اندیشه اسلامی، جایگاهی ممتاز و کمنظیر دارد.
نویسنده کتاب «انوار حکمت» افزود: این مکتب در طول تاریخ به بستری برای شکلگیری، رشد و تجمیع نحلههای مختلف فکری و فلسفی تبدیل شد و توانست اندیشههای متنوعی را در درون خود گرد آورد؛ امری که موجب غنا و پویایی آن در عرصه حکمت اسلامی شده است.
تجلی جریانهای گوناگون حکمی در مکتب اصفهان
این پژوهشگر حوزوی با بیان اینکه مکتب اصفهان صرفاً نماینده یک قرائت خاص از فلسفه اسلامی نیست، خاطرنشان کرد: در این مکتب میتوان حضور و تأثیر جریانهای متعددی همچون حکمت یمانی، حکمت متعالیه صدرایی و همچنین آرای فیلسوفان و حکیمان برجستهای مانند قاضی سعید قمی را مشاهده کرد.
وی ادامه داد: همین تنوع و تکثر اندیشهها موجب شده است که مکتب اصفهان به یکی از مهمترین مراکز تولید و توسعه اندیشه فلسفی در جهان اسلام تبدیل شود و نقش تعیینکنندهای در تداوم سنت حکمت اسلامی ایفا کند.
پیوند فلسفه با عرفان و سلوک قلبی؛ ویژگی ممتاز مکتب اصفهان
حجتالاسلام والمسلمین صاحبی در بخش دیگری از سخنان خود، مهمترین ویژگی مکتب فلسفی اصفهان را نگاه جامع آن به فلسفه دانست و تصریح کرد: در این مکتب، فلسفه تنها یک دانش نظری و ذهنی تلقی نمیشود، بلکه در ارتباطی عمیق با عرفان، معنویت و سلوک قلبی معنا پیدا میکند.
وی افزود: حکمای این مکتب تلاش کردند میان ساحت عقلانی و ساحت شهودی انسان پیوند برقرار کنند و از همین رو، فلسفه در نگاه آنان با تهذیب نفس، معرفت شهودی و سیر و سلوک معنوی همراه است.
تمایز امام خمینی(ره) در مواجهه با عرفان و تصوف
این نویسنده و پژوهشگر حوزوی با اشاره به جایگاه عرفان در اندیشه امام خمینی(ره) اظهار کرد: نوع مواجهه حضرت امام راحل با عرفان و تصوف، ایشان را از بسیاری از متفکران معاصر متمایز میسازد.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: امام خمینی(ره) برای عرفان نظری و عرفان عملی جایگاهی فراتر از مباحث صرفاً فلسفی قائل بودند و معتقد بودند که معرفت حقیقی تنها در عرصه مباحث نظری خلاصه نمیشود، بلکه باید در زندگی فردی و اجتماعی انسان نیز ظهور و بروز پیدا کند.
ضرورت تبیین و معرفی عرفان عملی امام خمینی(ره)
حجتالاسلام والمسلمین صاحبی در ادامه سخنان خود با تأکید بر لزوم بازخوانی ابعاد عرفانی شخصیت بنیانگذار جمهوری اسلامی گفت: با وجود جایگاه بلند عرفان در منظومه فکری امام خمینی(ره)، هنوز در معرفی، تبیین و ترویج عرفان عملی ایشان با کاستیها و نقصانهایی مواجه هستیم.
وی تصریح کرد: ضروری است مراکز علمی، پژوهشی و فرهنگی با انجام تحقیقات عمیقتر و ارائه آثار علمی متقن، ابعاد کمتر شناختهشده عرفان عملی امام خمینی(ره) را برای نسل امروز و آینده تبیین و معرفی کنند.
بازخوانی منظومه فکری امام خمینی(ره) ضرورتی اجتنابناپذیر برای پژوهشگران است
حجتالاسلام والمسلمین صاحبی با تأکید بر ضرورت توجه به ابعاد عمیق فکری و معرفتی امام خمینی(ره)، گفت: متأسفانه بسیاری از علاقهمندان و پژوهشگران تنها در جستوجوی دستورالعملهای سلوکی و اخلاقی امام راحل هستند، در حالی که برای شناخت جامع اندیشههای ایشان باید به زیرساختهای فکری، فلسفی و عرفانی این شخصیت بزرگ تاریخ معاصر توجه جدی داشت.
امام خمینی(ره) با نگاهی اجتهادی خلأهای عرفان نظری را پر کردند
وی اظهار کرد: امام خمینی(ره) در آثار علمی و پژوهشی خود با رویکردی دقیق، عالمانه و نقادانه به بررسی دیدگاههای اندیشمندان پیشین پرداختهاند و در این مسیر، حتی نسبت به شخصیتهای برجستهای همچون حاج ملاهادی سبزواری نیز نقدها و ملاحظات علمی خود را مطرح کردهاند. این رویکرد نشان میدهد که ایشان صرفاً شارح و ناقل آراء گذشتگان نبودهاند، بلکه با نگاهی اجتهادی و خلاقانه در عرصه اندیشه حضور داشتهاند.
امام خمینی(ره)؛ صاحبنظری برجسته و اندیشمندی خلاق در حوزه فلسفه و عرفان اسلامی
حجتالاسلام والمسلمین صاحبی با اشاره به جایگاه علمی امام خمینی(ره) افزود: امام راحل را نباید صرفاً در قامت یک استاد و مدرس فلسفه معرفی کرد؛ ایشان صاحبنظری برجسته و اندیشمندی خلاق بودند که در حوزه فلسفه و عرفان اسلامی، دیدگاهها و ابتکارات قابل توجهی ارائه کردند.
وی ادامه داد: پس از دوره علامه طباطبایی، امام خمینی(ره) از جمله شخصیتهایی بودند که در زمینه تدوین، تبیین و بازخوانی دقیق مباحث عرفان نظری نقشآفرینی کردند و با بهرهگیری از نگاه اجتهادی، بخشی از خلأهای موجود در این حوزه را برطرف ساختند.
تعلیقات امام خمینی(ره)؛ مواجههای نوآورانه با میراث عرفانی
این پژوهشگر حوزه اندیشه اسلامی تأکید کرد: تألیفاتی همچون تعلیقات امام خمینی(ره) بر آثار بزرگان عرفان و فلسفه را نباید صرفاً شرحی تکراری بر متون گذشته دانست. این آثار در واقع تلاشی پیشروانه و رویکردی نوآورانه برای مواجهه با میراث عرفانی پیشینیان به شمار میروند؛ رویکردی که ضمن حفظ اصالت متون کلاسیک، زمینه بازاندیشی و توسعه مباحث نظری را نیز فراهم کرده است.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: ارزش علمی این آثار در آن است که امام خمینی(ره) در بسیاری از موارد، ضمن بررسی و تحلیل دیدگاههای پیشینیان، به نقد، تکمیل و ارائه برداشتهای جدید پرداختهاند و همین مسئله بر اهمیت مطالعاتی آنها افزوده است.
«الفوائد الرضویه»؛ منبعی مهم برای شناخت ابعاد کمتر دیدهشده اندیشه امام خمینی(ره)
حجتالاسلام والمسلمین صاحبی در پایان با تأکید بر ضرورت بازخوانی آثار کمتر مورد توجه امام خمینی(ره) گفت: برای پژوهشگران و علاقهمندان به اندیشه اسلامی، مطالعه و بررسی دوباره این آثار، بهویژه شرح تعلیقات امام بر «الفوائد الرضویه»، نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی علمی و پژوهشی است.
وی تصریح کرد: بازخوانی این آثار میتواند به تبیین ابعاد کمتر شناختهشده منظومه فکری امام خمینی(ره) کمک کند و زمینه فهم دقیقتر جایگاه علمی، فلسفی و عرفانی ایشان را برای نسل جدید پژوهشگران فراهم سازد.
انتهای پیام/
نظر شما