به گزارش خبرگزاری حوزه، حجتالاسلام والمسلمین سیدرحیم توکل در مراسم عزاداری شب سوم ماه محرم که در هیئت فاطمیه قم برگزار شد با اشاره به مفهوم «عاقبتبهخیری و عاقبتبهشری» در زندگی انسانها، تأکید کرد: سرنوشت نهایی انسانها در گرو انتخابها، رفتارها و میزان پایبندی آنان به ایمان و ارزشهای الهی است.
وی با طرح این پرسش که انسان در چه شرایطی به عاقبتبخیری میرسد و در چه وضعیتی دچار عاقبتبهشری میشود، افزود: در نگاه دینی، عاقبتبخیری با برکات معنوی و آثار مثبت در دنیا و آخرت همراه است، در حالی که عاقبتبهشری پیامدهایی همچون سقوط معنوی و از دست رفتن کرامت انسانی را در پی دارد.
عزت و ذلت؛ پیامد رفتار و انتخاب انسان
این عضو مجلس خبرگان رهبری با اشاره به ناپایداری جایگاه اجتماعی انسانها گفت: ممکن است فردی در مقطعی از زمان دارای عزت و احترام در میان مردم باشد، اما با گذر زمان و تغییر رفتار، همان عزت از میان برود و به ذلت اجتماعی دچار شود.
وی تصریح کرد: این مسئله نشان میدهد که عزت و ذلت انسانی بیعلت نیست و در نظام هستی، همه امور بر اساس اسباب و علل مشخص جریان دارد؛ خواه انسان به آن آگاه باشد یا نباشد.
این استاد حوزه علمیه قم در توضیح این موضوع با ذکر مثالی افزود: همانگونه که خوردن یک ماده سمی بدون آگاهی میتواند به مرگ منجر شود، در نظام تکوین نیز هر علت، معلول خاص خود را به دنبال دارد و این قانون در زندگی انسانها نیز جاری است.
جایگاه عزت در قرآن کریم و نسبت آن با ایمان
وی با استناد به آیهای از قرآن کریم اظهار کرد: در سوره منافقون آمده است «وَلِلَّهِ الْعِزَّةُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِینَ»؛ به این معنا که عزت حقیقی از آنِ خداوند، پیامبر اکرم(ص) و مؤمنان است.
حجتالاسلام والمسلمین توکل افزود: خداوند مالک و خالق هستی است و همه امور عالم تحت اراده او قرار دارد؛ از همین رو، عزت حقیقی نیز از سوی او اعطا میشود. پیامبر اکرم(ص) نیز به عنوان حجت الهی، دارای عزتی الهی است و مؤمنان نیز در سایه ایمان به این جایگاه دست مییابند.
تبیین اراده تکوینی و تشریعی خداوند
این استاد حوزه علمیه در ادامه سخنان خود با تشریح دو نوع اراده الهی گفت: اراده خداوند بر دو گونه است؛ «اراده تکوینی» و «اراده تشریعی». در اراده تکوینی، خواست الهی بدون هیچگونه تخلف تحقق مییابد و امکان تغییر در آن وجود ندارد؛ مانند آفرینش جهان که با فرمان «کن فیکون» تحقق یافته است.
اما در مقابل، اراده تشریعی به حوزه اختیار انسان مربوط میشود و در آن امکان تخلف وجود دارد؛ زیرا انسان در کنار اراده الهی، دارای اختیار و انتخاب است. به همین دلیل، رسیدن به بهشت یا محروم شدن از آن در گرو انتخابهای فردی انسان قرار میگیرد.
ایمان؛ مسیر تحقق عزت در نگاه دینی
عضو مجلس خبرگان رهبری در بخش دیگری از سخنان خود تأکید کرد: بر اساس منطق قرآنی، اگر انسان در مسیر ایمان و عمل صالح قرار گیرد، عزت الهی شامل حال او خواهد شد، اما در صورت پیروی از هواهای نفسانی و گناه، از این جایگاه محروم میشود.
وی افزود: اراده خداوند بر این تعلق گرفته است که اهل ایمان به عزت برسند، اما تحقق این وعده در گرو همراهی اراده انسان با اراده الهی است.
تأکید بر تکرار آموزههای قرآنی و اهمیت عبرتگیری
این استاد حوزوی با اشاره به تکرار برخی داستانها در قرآن کریم گفت: تکرار یک موضوع در آیات متعدد نشاندهنده اهمیت ویژه آن است و هدف از این تکرارها، صرفاً آگاهی نیست، بلکه ایجاد توجه، تذکر و عبرتگیری در انسانهاست.
وی در ادامه به ماجرای سجده ملائکه بر حضرت آدم(ع) و سرپیچی ابلیس اشاره کرد و افزود: قرآن کریم این واقعه را در آیات متعدد بیان کرده تا انسانها از پیامد تکبر و نافرمانی آگاه شوند و دچار غفلت نشوند.
حجتالاسلام والمسلمین توکل در ادامه خاطرنشان کرد: عزت و عاقبتبهخیری انسان، در گرو ایمان، عمل صالح و هماهنگی اراده فردی با اراده الهی است؛ در حالی که غفلت از این مسیر میتواند به سقوط معنوی و از دست رفتن کرامت انسانی منجر شود.
نقش تکبر در سقوط ابلیس
حجتالاسلام والمسلمین توکل با اشاره به داستان ابلیس و آموزههای قرآنی، بر نقش «تکبر» در سقوط و طرد شیطان از درگاه الهی تأکید کرد و آن را نمونهای روشن از عاقبت سوء در برابر سرپیچی از فرمان خداوند دانست.
تکبر ابلیس و سرپیچی از فرمان الهی
وی افزود: خداوند به ابلیس فرمان سجده بر آدم را صادر کرد، اما او با وجود درک حقیقت امر الهی، به دلیل تکبر از اطاعت سر باز زد. ابلیس در پاسخ به فرمان الهی گفت «من از آتش آفریده شدهام و آدم از خاک است»، و همین قیاس نادرست و غرورآمیز، زمینهساز نافرمانی او شد. این تکبر موجب گردید تا شیطان از درگاه الهی رانده شود و مشمول لعنت تا روز قیامت قرار گیرد.
عضو مجلس خبرگان رهبری تصریح کرد: نتیجه این سرکشی، سقوط از جایگاه عزت به ذلت کامل بود؛ بهگونهای که تمام مقام و منزلت پیشین او از بین رفت و به عنوان نمونهای از «سوء عاقبت» در تاریخ ثبت شد.
هدف تکرار داستان شیطان در قرآن کریم
وی با اشاره به تکرار چندینباره داستان ابلیس در قرآن کریم گفت: این تکرار برای آن است که انسانها درس بگیرند و بدانند در محضر خداوند، عبودیت کامل و پرهیز از خودبینی شرط اصلی بندگی است. هرکس در برابر فرمان الهی دچار تکبر شود، گرفتار همان سرنوشتی خواهد شد که شیطان به آن دچار شد؛ یعنی سقوط از عزت به ذلت.
سنت الهی در شکر و افزایش نعمت
این استاد حوزه علمیه در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به سنتهای الهی اظهار داشت: یکی از سنتهای قطعی خداوند، افزایش نعمت در برابر شکرگزاری و تبدیل نعمت به نقمت در صورت کفران آن است.
وی در ادامه توضیح داد: اگر انسان از نعمتهای الهی قدردانی کند، برکت و افزایش در آن نعمت حاصل میشود، اما در صورت ناسپاسی، همان نعمت میتواند به عامل سختی و گرفتاری تبدیل شود.
حجتالاسلام والمسلمین توکل در توضیح این موضوع به مثال باران اشاره کرد و گفت: باران در اصل رحمت الهی است، اما اگر جامعهای شکرگزار نباشد و وظایف خود را در برابر نعمتهای الهی انجام ندهد، همان باران میتواند به سیل و خسارت تبدیل شود.
مثال قرآنی امنیت در سوره نحل
حجتالاسلام والمسلمین توکل با استناد به آیه ۱۱۲ سوره نحل، به مثال قرآنی یک جامعه امن اشاره کرد و گفت: خداوند در این آیه «وَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا قَرْیَةً کَانَتْ آمِنَةً مُطْمَئِنَّةً یَأْتِیهَا رِزْقُهَا رَغَدًا مِنْ کُلِّ مَکَانٍ فَکَفَرَتْ بِأَنْعُمِ اللَّهِ فَأَذَاقَهَا اللَّهُ لِبَاسَ الْجُوعِ وَالْخَوْفِ بِمَا کَانُوا یَصْنَعُونَ» از شهری مثال میزند که از دو نعمت بزرگ «امنیت» و «آرامش پایدار» برخوردار بود.
وی افزود: امنیت از بزرگترین نعمتهای الهی است که تا زمانی که وجود دارد، کمتر مورد توجه قرار میگیرد، اما زمانی که از بین برود، انسان به اهمیت واقعی آن پی میبرد. مقولهی امنیت، یک مقولهی بسیار مهم و استثنائی است. شما ببینید خداوند در قرآن کریم یکی از بزرگترین نعمتهای خود را نعمت امنیت به شمار میآورد.
انتهای پیام/
حجتالاسلام والمسلمین توکل گفت: در نگاه دینی، عاقبتبهخیری با برکات معنوی و آثار مثبت در دنیا و آخرت همراه است، در حالی که عاقبتبهشری پیامدهایی همچون سقوط معنوی و از دست رفتن کرامت انسانی را در پی دارد.
نظر شما