احکام شرعی | فلسفه عزاداری؛ چرا بر امام حسین (ع) گریه می‌کنیم؟

به گزارش خبرگزاری حوزه، همزمان با فرارسیدن ماه محرم‌الحرام، سلسله جلساتی پیرامون «بررسی احکام عزاداری و آداب سوگواری سالار شهیدان امام حسین(ع)» در گفت‌وگو با حجت‌الاسلام والمسلمین وحید پور، کارشناس احکام از طریق رسانه حوزه، تقدیم شما عزاداران می شود.

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم

صلی‌الله‌علیک یا اباعبدالله

خدمت همه شما عرض سلام و ادب و عرض تسلیت دارم .

طبیعتاً یک مسلمان زمانی که به امری اعتقاد پیدا می‌کند، بر اساس همان اعتقاد رفتار می‌کند.

برای مثال، وقتی انسان به خالقیت، ربوبیت و مالکیت پروردگار متعال اعتقاد پیدا می‌کند؛ یعنی خداوند را مالک، خالق و رب خود می‌داند، طبیعتاً در برابر او خضوع و کرنش می‌کند و از او اطاعت می‌نماید.

اما این اطاعت چگونه انجام می‌شود؟

به همان صورتی که خود خداوند خواسته است. وارد عرصه مقررات رفتاری می‌شویم؛ نماز می‌خوانیم، رکوع و سجود به جا می‌آوریم و سایر عبادات را انجام می‌دهیم. بنابراین، بر اساس همان اعتقاد، رفتارهایی از ما سر می‌زند.

اکنون در اعتقادات خود، نسبت به رهبران دینی نیز اعتقاداتی داریم؛ در وهله نخست، نسبت به انبیا، ائمه علیهم‌السلام نیز چنین است.

اعتقاد ما درباره امامان معصوم چیست؟

اعتقاد ما این است که امامان معصوم، مقرب‌ترین و صالح‌ترین انسان‌ها نزد خداوند متعال هستند. آنان معصوم‌اند و از عزیزترین بندگان خدا به شمار می‌آیند.

بر این اساس، اگر ما نسبت به آنان معرفت داشته باشیم، قطعاً ایشان را بسیار عزیز خواهیم داشت؛ چه در زمان حیاتشان و چه پس از حیات و شهادتشان، که برای ما تفاوتی ندارد، زیرا آنان همواره برای ما عزیز و گرامی هستند. از این‌رو، فقدان چنین عزیزانی برای ما دردناک و سوزناک خواهد بود.

اینجاست که مفهوم مصیبت معنا پیدا می‌کند. عزاداری در فقدان یک عزیز، امری طبیعی است. ما حتی برای نزدیک‌ترین عزیزان خود نیز عزاداری می‌کنیم، اشک می‌ریزیم و مراسم برگزار می‌نماییم. برای مثال، اگر کسی پدر، مادر، برادر یا فرزند خود را از دست بدهد، بر اساس محبت و دلبستگی‌ای که به او داشته، عزاداری می‌کند؛ البته در محدوده‌ای مشخص.

اما اگر فراتر از این نگاه کنیم، ما امامی را از دست داده‌ایم؛ معصومی را از دست داده‌ایم کسی که واسطه فیض الهی در ساحت تکوین و تشریع است؛ بنابراین در فقدان او، ما عزادار خواهیم بود؛ آن هم نه عزاداری معمولی و نه سوگواری برای یک مرگ عادی. ما از حادثه‌ای سخن می‌گوییم که سراسر آن، لحظه به لحظه، مصیبتی جان‌گداز است؛ مصیبتی که اهل آسمان‌ها و زمین بر آن گریستند.

حال من این پرسش را مطرح می‌کنم: آیا ما انسان‌ها می‌توانیم از آسمان و زمین عقب‌تر باشیم؟ آیا می‌توانیم از ملائکه عقب بمانیم؟

طبق روایات ما که تأکید کردم مبنای ما در این بحث، اعتقادات است ملائکه و جمیع آسمان‌ها و زمین، در سوگ این واقعه عزادار، مصیبت‌زده و گریان‌اند. بنابراین، عزاداری ما پشتوانه‌ای بسیار قوی و مستحکم دارد.

ان‌شاءالله در جلسات آینده، آن پشتوانه‌های قرآنی و روایی را خدمت شما عزیزان تشریح خواهیم کرد.