به گزارش خبرگزاری حوزه از اصفهان، آیین رونمایی از فصلنامه علمی «اخلاق و جامعه» صبح امروز با حضور آیتالله طباطبایینژاد، نماینده ولیفقیه و امامجمعه اصفهان، حجتالاسلام احمد عابدی محقق استاد سطح عالی حوزه و دانشگاه و رییس دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم و مدیر گروه فلسفه دانشگاه قم و عضو هیات تحریریه فصلنامه و برخی از مسئولان استانی و شخصیتهای حوزوی برگزار شد.
حجت الاسلام والمسلمین عابدی، عضو هیات تحریریه فصلنامه در این آیین با تسلیت ایام شهادت حضرت اباعبدالله الحسین (ع)، اظهار داشت: حادثه کربلا تجسم اخلاق بود؛ از یک سو سیدالشهدا و اصحابشان مظهر فضایل اخلاقی بودند و از سوی دیگر لشکر عمر سعد تجسم رذائل اخلاقی.» همه رزائل اخلاقی در لشکر عمر سعد به بالاترین وجه وجود داشت.
وی راجع به فصلنامه علمی«اخلاق و جامعه» نکاتی را مورد اشاره قرار داد و اظهار کرد: اولا اخلاق یک علم و چندین علمی هست که به مسائل اخلاقی می پردازد، آیت الله عابدی افزود: «اخلاق یک علم مستقل است که به مسائل معنوی میپردازد و با آداب تفاوت دارد. در روایات ائمه علیهم السلام نیز به این تمایز اشاره شده است.»
حجت الاسلام والمسلمین عابدی در بخش دیگری از سخنان خود، رذائلی همچون کینه، بغض و عداوت را از ویژگیهای لشکر عمر سعد برشمرد و تأکید کرد: فضایل اخلاقی در سیره امام حسین (ع) و یارانشان به بالاترین وجه ظهور داشت.
در روایات ائمه به «آداب» بیشتر پرداخته شده تا «اخلاق»
حجتالاسلام والمسلمین عابدی با اشاره به تفاوت میان اخلاق و آداب گفت: اتفاقاً در روایات ائمه علیهم السلام به آداب بیشتر پرداخته شده تا اخلاق، آداب به مسائل مربوط به جسم و بدن انسان میپردازد، در حالی که اخلاق به مسائل روح انسان مربوط است.
وی افزود: مسائلی مثل حسادت، توکل و صبر مربوط به روح انسان است و در حوزه اخلاق قرار میگیرد. اما آداب شامل موضوعاتی مانند آداب غذا خوردن، لباس پوشیدن، حمام رفتن و تعلیم و تربیت میشود.
این استاد حوزه با اشاره به کتاب وسائلالشیعه اظهار داشت: مرحوم شیخ حر عاملی در ابتدای کتاب الحج، آداب را به صورت مبسوط بیان کرده و در بحث جهاد، به جهاد با نفس پرداخته که به مسائل اخلاقی مربوط میشود.
حجت الاسلام والمسلمین عابدی در ادامه به علم سیر و سلوک اشاره کرد و گفت: سیر و سلوک نه اخلاق است و نه آداب، بلکه علمی مستقل است. کتابهایی مانند منازل السائرین خواجه عبدالله انصاری، صد میدان یا کتاب اوصاف الاشراف در این حوزه قرار میگیرند.
وی خاطرنشان کرد: علم دیگری مانند حکمت عملی است، همچنین عرفان عملی و عرفان نظری نیز هر کدام حوزههای مستقلی هستند که به مسائل معنوی میپردازند.
جایگاه والای حکمت عملی و اخلاق در فرهنگ ایرانی
محقق حوزوی در ادامه پیرامون جایگاه والای حکمت عملی و اخلاق در فرهنگ ایرانی، به تشریح روایتی تاریخی از ورود کتاب «کلیله و دمنه» به ایران پرداخت و اظهار داشت: در دوران پیش از اسلام، پادشاه ایران برای دستیابی به کتابی اخلاقی که در خزانه پادشاه هند با تدابیر امنیتی شدید نگهداری میشد، «برزویه» پزشک حاذق ایرانی را با هدایای نفیس و لشکری دو هزار نفره به دهلی اعزام کرد. برزویه پس از دو سال اقامت در هند و تسلط بر زبان و فرهنگ آن سرزمین، موفق شد با درایت و هوشمندی، نسخه اصلی این اثر ارزشمند را به دست آورده و به ایران منتقل کند، وی در قبال این خدمت بزرگ، تنها خواستار درج نامش در ترجمه کتاب شد؛ موضوعی که امروزه در باب «برزویه طبیب» در کلیله و دمنه مشهود است.
وی ادامه داد: خواجه نصیرالدین طوسی در کتاب «اخلاق ناصری»، وقتی اقسام اخلاق را بیان می کند، اخلاق را به سه شاخه تهذیب نفس، تدبیر منزل (اخلاق خانواده) و سیاست مُدُن تقسیم میکند. نکته حائز اهمیت این است که ایرانیان پیش از اسلام تمرکز ویژهای بر «تدبیر منزل» داشتند و آثار متعددی در این حوزه تألیف کرده بودند؛ چنانکه در متون تاریخی آمده است. در حالی که یونان مهد حکمت نظری شناخته میشد، ایران به عنوان کانون حکمت عملی و اخلاق شهرت داشت. موضوعی که امروزه در بسیاری از متون اخلاقی مدرن به حاشیه رانده شده است. البته افرادی مثل آیت الله حسن زاده آملی خیلی در این زمینه اخلاق کتاب نوشته اند.
حجتالاسلام والمسلمین عابدی همچنین با تبیین اینکه قدیمی ها برای تعریف فلسفه تمرکز ویژ بر معرفت النفس داشتند، گفت: فلسفه هم یعنی اینکه آدم خودش را بشناسد.
وی در این بخش به نکاتی اشاره و اظهار کرد: اولین کتاب اخلاق که در حوزه خوانده میشود کتاب آداب المتعلمین است، که البته کتاب آداب است، این کتاب برخی به اشتباه روی کتاب نوشته اند و حتی شرحی هم نوشته شده که این کتاب از خواجه نصیرالدین طوسی هست.
نظر شما