به گزارش خبرگزاری حوزه، سی‌وچهارمین هفته کتاب و کتابخوانی از بیست و سوم آبان لغایت دوم آذرماه حقیقتاً فرصت بسیار مغتنمی است تا فراتر از شعارهای همیشگی و مراسم های تکراری و شاید کم اثر، لحظه‌ای درنگ کرده و از خویشتن بپرسیم که به راستی کتاب در زمانه‌ی کنونی، در کجای نقشه راه زندگی‌مان قرار دارد.
واقعیت آن است که کتاب این یار دیرین و مهربان همچنان یکی از اصلی‌ترین عوامل تربیت، تعالی و رشد آدمی در ابعاد مختلف فردی و اجتماعی است؛ ابزاری بی‌بدیل که عمق اندیشه را شکل داده و به معنای واقعی کلمه، واژگانِ زیستن را به ما می‌آموزد. با وجود این حقیقت انکارناپذیر، نگاهی به روند تحولات اجتماعی نشان می‌دهد که تغییر در سبک زندگی، دهه‌هاست کتاب را از متن زندگی روزمره بسیاری از اقشار جامعه و حتی برخی از تحصیل‌کردگان به حاشیه رانده است.
از سوی دیگر، هجمه‌ی پرشتاب فناوری‌های ارتباطاتی و اطلاعاتی و در سال‌های اخیر ظهور خیره‌کننده فناوری‌های هوش مصنوعی، وضعیت را به جایی رسانده که کتاب عملاً در شرایط انزوا قرار گرفته است و لذا امروز کتاب در سبد مصرفی بسیاری از خانواده‌ها حکم مهمانی غریب را دارد که صرفاً نامی از او بُرده می‌شود!
فرصتی برای یک بازنگری مؤثر در فرهنگ عمومی
نرجس شکرزاده، مدرس و پژوهشگر حوزه علمیه خواهران معتقد است که فرارسیدن هفته کتاب و کتابخوانی، بیش از آن‌که صرفاً تلاشی به منظور بزرگداشت یک مناسبت باشد، فرصتی بسیار مغتنم و ارزشمند است در جهت یک بازنگری مؤثر در سطح کلان جامعه از این بابت که چگونه می‌توان بیش از پیش به ترویج فرهنگ کتاب و کتابخوانی در بین مردم و نسل جوان همت گماشت.
وی افزود: حقیقتاً امروز دو سوال به طور جدی مطرح است و آن هم که اولاً کتاب در نقشه‌ی راه و سبک زندگی ما چه جایگاه و اهمیتی دارد و ثانیاً هم این که هر کدام از ما به قدر سهم و وُسع خود چه قدمی می توانیم در راستای ترویج فرهنگ مطالعه در جامعه برداریم؟
وضعیتی که زیبنده جامعه ما نیست
وی گفت: از دیرباز کتاب همواره به عنوان ستون فقرات تمدن‌های برخاسته از اسلام و عقلانیت مطرح بوده و لذا این که امروز این یار مهربان با نوعی «بیگانگی در خانه» مواجه است، زیبنده جامعه ما نیست.
شکرزاده همچنین با تأکید بر این که کتاب، ابزاری بی نظیر برای تعالی و رشد در ابعاد فردی و اجتماعی است که بیش از هر چیز دیگری به زندگی ما معنا و مفهوم می بخشد، ابراز داشت: ما باید با تکیه بر همه ظرفیت هایی که در اختیار داریم اعم از ظرفیت های هنری و رسانه ای و رویکرد نخبگانی و غیره، کاری کنیم که کتاب به متن زندگی مردم وارد شده و این گونه از حاشیه خارج شود.
مظلومیت کتاب در عصر شتاب
وی خاطرنشان کرد: واقعیت امر آن است که ما در زمانه کنونی با نوع تناقض روبرو هستیم به این معنا که در حالی که در روزگار فعلی دسترسی به اطلاعات بی‌سابقه است، اما عمق اندیشه در حال کاهش است، چه آن که هجمه‌ی پرشتاب فناوری‌های ارتباطی و ظهور خیره‌کننده هوش مصنوعی، نظمِ شناختی انسان را دگرگون ساخته است.
وی افزود: به تعبیر کارشناسان و صاحب نظران، این فناوری‌ها، اگرچه ابزارهایی قدرتمند به شمار می روند، اما در صورت عدم مدیریت، به «عوامل تضعیف تمرکز» تبدیل شده‌اند. در این میان، کتاب که نیازمند تأمل و سکوت است، در برابر جنجال‌های لحظه‌ای رسانه‌های دیجیتال، دچار انزوا شده است و حال آن که ما نیاز داریم که کتاب نقش مهم و بسیار پررنگی در سبد مصرفی خانواده‌های ایرانی داشته باشد.
لزوم بهره‌گیری از شیوه‌های نوین در ترویج فرهنگ مطالعه
حجت الاسلام سید محمود موسوی حسب، فعال فرهنگی و اجتماعی نیز با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از شیوه‌های نوین در ترویج فرهنگ مطالعه اظهار داشت: به عقیده بنده، ما نباید کتاب را در برابر هوش مصنوعی و رسانه‌های دیجیتال قرار دهیم، بلکه مهم این است که کتاب و محتوای آن را با این ابزارها بازتولید کنیم و لذا در همین راستا تبدیل کتاب به محتوای چندرسانه‌ای، استفاده از پلتفرم‌های دیجیتال برای روایتگری‌های جذاب از کتاب و ایجاد بسترهای تعاملی، می‌تواند کتاب را از حالت ایستا به حالت پویا درآورد.
وی افزود: تأکید بر این نکته به این خاطر است که کتاب نباید فقط یک شیء فیزیکی باشد، بلکه باید به یک «تجربه ذهنی» تبدیل شود که در فضای دیجیتال نیز قابل اشتراک‌گذاری است و مهم این است که ما بتوانیم با شکل های نوظهور و جذاب، مردم و نسل جدید را عادت به کتابخوانی بدهیم.
ترویج کتاب‌محوری در فضاهای عمومی
این فعال فرهنگی همچنین ادامه داد: از سوی دیگر لازم است که کتاب فراتر از فضاهای کتابخانه‌ای در فضای عمومی شهرها مطرح شود و در این راستا، مدیریت شهری باید در طراحی پارک‌ها، ایستگاه‌های حمل‌ونقل و فضاهای تفریحی، «ایستگاه‌های مطالعه» را پیش‌بینی و طراحی کند تا به این طریق کتاب بیش از پیش در کانون تعاملات اجتماعی قرار بگیرد.
اهمیت فرهنگ خانواده در نهاد خانواده
وی با بیان این که باید فرهنگ کتابخوانی به یک فرهنگ رایج در درون خانواده ها تبدیل شود، گفت: ایجاد عادت مطالعه در کودکان و نوجوانان، نه از طریق اجبار، بلکه از طریق تبدیل مطالعه به یک فعالیت لذت‌بخش و مشارکتی در خانواده، باعث می شود که به تدریج سرانه مطالعه در کشور افزایش پیدا کند و لذا بهترین مشوق کتابخوانی در نهاد خانواده و خود والدین هستند که در این باره به عنوان الگو می‌توانند نقش‌آفرینی کنند.
حجت الاسلام موسوی حسب در خاتمه ابرازامیدواری کرد که فرهنگ کتابخوانی به یک فرهنگ فراگیر در همه اجزای جامعه تبدیل شده و این گونه ما در یک مسیر تمدنی قرار بگیریم که خود این مسأله همواره مورد تأکید ویژه امام و رهبر شهیدمان نیز بوده است.
گزارش: سید محمدمهدی موسوی
نظر شما