به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، فهمیه نیکزاد، مدیر کل مرکز رشد و آموزشهای آزاد جامعةالزهرا سلاماللهعلیها در یادداشتی با عنوان «حکمرانی اسلامی؛ الگوی کارآمدی» نکاتی را با تأکید بر اینکه اسلام تنها یک مکتب فردی نیست بلکه الگویی جامع برای ساماندهی اجتماعی و تحقق سعادت انسان ارائه میدهد، «حکمرانی اسلامی» را مدلی کارآمد، فطری و تمدنساز معرفی میکند؛ الگویی که در جمهوری اسلامی ایران با محوریت ولایت فقیه، نقشآفرینی مردم و پیوند «امامت و امت» عینیت یافته و در برابر فشارها و خطاهای محاسباتی دشمنان، بر اقتدار و پویایی خود افزوده است.
مشروح این یادداشت را در زیر می خوانیم؛
"حکمرانی اسلامی؛ الگوی کارآمدی"
اسلام به عنوان دین نبی خاتم نه تنها نسخه جامعی از پاسخ به تمام نیازهای فردی بشر در مسیر سعادت است، بلکه الگوی بی بدیل هماهنگی ساختارهای اجتماعیِ زمینهساز سعادت انسان را نیز طراحی کرده است.
درحالیکه انسان جدامانده از آموزههای وحیانی، با توسل به عقل و تجربه بشری سالهاست در جستجوی شاخصههای حکمرانی خوب برای به سعادت رساندن بشر، ناکام مانده است؛ اسلام در یک الگوی متوازن و جامع در کنار انسانسازی اجتماعی، تحقق تمدن نوین مبتنی بر «حکمرانی متعالی» را نوید میدهد.
جمهوری اسلامی ایران، بهعنوان مولود انقلاب اسلامی، نظامی است که این الگوی حکمرانی را با هدایت امام خمینی قدس سره و تبیینی که ایشان از «ولایت فقیه» داشتند، از مقام نظر به منصه اجرا کشانده است.
لذا با محور قرار دادن اندیشه توحیدی و به پشتوانه مبانی نظری و فلسفه سیاسی اسلام، ضمن به رسمیت شناختن نقش «جمهور»، «ولایت اسلام ناب» را مرکز تمام پیوندهای اجتماعی قرار داده است. آنچه در نظرگاه حکمرانی متعالی بهعنوان نظام «امامت – امت» از آن تعبیر میشود و بدین شرح است:الگویی که در یک برهه تاریخی از استقرار آن، امام جامعه، روز جمهوری اسلامی را روز «امامتِ امت» میخواند (پیام امام خمینی ۱۲/۰۱/۱۳۵۸)؛ در برههای دیگر، رهبر معظم شهید از «بعثت مردم» سخن میگوید (بیانات رهبر شهید ۱۲/۱۱/۱۴۰۴) و در واقعه اخیر، امام جامعه، از مردم بهعنوان «آیهای از آیات الهی» (پیام رهبر ۲۱/۱۲/۱۴۰۴) یاد میکند.
در شرایطی که مکاتب انسانی هر کدام به دنبال اثبات کارآمدی مدل حکمرانی خود هستند، این ساختارِ مبتنی بر فطرت انسانی و سازگار با قوانین حاکم بر نظام اسلامی، با نیروی محرکه مردم به عنوان مؤثرترین عامل در فرایند توزیع قدرت و نظارتِ هدایتگرِ ولی فقیه بر تحولات رشددهنده مردم، سیر کارآمدی خود را میپیماید. الگوی حکمرانی اسلامی علاوه بر ذات ایدئولوژیک، منطبق با فطرت انسانی و طاغوتستیزِ خود به دلیل پیادهسازی در ایران اسلامی با افزونههای ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک ایران، ایدهای هژمونیساز و تهدیدزا در مقابل مدلهای حکمرانی رئوس استکبار به شمار میرود.
از اینرو طمع برای تهاجم به عناصر قوامبخش این نظام از «امام» تا «امت» با هدف ایجاد اختلال در کارآمدی آن در عصر تحولات نوین جهانی (به دلیل عدم شناخت از این الگو)، دشمنان ایران اسلامی را به خطای محاسباتی کشانده است. حال آنکه هر ضربه بر پیکره این الگوی ریشهدار اسلامی، نه تنها از ثباتش نمیکاهد که بر اقتدار و استقامتش میافزاید!
جهتمندی ارزشی این الگو و ابتنای آن بر شاخصه هایی چون؛ سرمایههای اخلاقی، قدرت بسیجکنندگی و انسجامبخشی عمومی، تابآوری سیاسی، اقتصادی، نظامی و امنیتی آن به پشتوانه تابآوری اجتماعی، سازوکارهای نظارتی درونی و بیرونی در فرایندهای تصمیمسازی و تصمیمگیری، حاکمیت قانون، میدان کنش مؤثر برای مردم تا لایه سیاستگذاری، انسجام و هماهنگی درونی و توان تعامل بین تمام کنشگران حکمرانی از جمله ابعاد کارآمدی این الگوست که پس از تشکیل جمهوری اسلامی، سیر تکاملی خود را در عمل و نظر طی کرده و خواهدکرد.
نقدهایی که به کارآمدی این مدل از حکمرانی وارد میشود، به ذات و ماهیت این الگو وارد نیست و تبیین جدایی میطلبد. برخی از آنها خلأهای تئوریکی است که به توصیه رهبر معظم شهید، رفع آن در قالب «تولید و تبیین اندیشه اسلام در باب نظامات اجتماعی»، نسخه دارد:
«... میتواند یکی از موارد همکاری حوزه و دانشگاه باشد. کار بزرگ دانشگاه آن است که در علوم انسانیِ مرتبط با نظامات حاکمیّتی و مردمی، به کمک نگاه محقّقانه و نقّاد، درست و نادرست نظرات رایج دانش جهان را مشخّص کند و با همکاری حوزه، محتوای اندیشهی دینی را در قالبهای متناسب ارائه کند.» (پیام رهبر شهید به صدسالگی حوزه قم-۱۷/۰۲/۱۴۰۴)
و طبیعتاً به دلیل تکیه این الگو به مبانی اسلامی، نقش «حوزه علمیه» غیرقابل چشمپوشی است؛ حوزهای که «خودش را از لوازم حاکمیت دینی برکنار نمیداند» (بیانات رهبر شهید با جامعه الزهرا ۳۰/۰۸/۱۴۰۳) و در آن «فقه امّتساز، محدود به حد و اندازهی احکام عبادی و وظایف فردی نیست.»(پیام رهبر شهید به صدسالگی حوزه قم-۱۷/۰۲/۱۴۰۴)
ایران همدل
ایستادگی و مقاومت و حضور در صحنه شما به عنوان یکی از ارکان برجسته نقشآفرین در این الگو، از جلوههای اثبات کارآمدی آن است.
بیشک بعثت مردم و مجاهدت حضور شما ملت بصیر، به فرموده رهبر شهید، کار را تمام خواهد کرد.
فهیمه نیک زاد
دانش آموخته سطح سه فقه و اصول جامعة الزهرا سلاماللهعلیها و کارشناس ارشد شیعه شناسی
مدیر کل مرکز رشد و آموزشهای آزاد جامعةالزهرا سلاماللهعلیها
نظر شما