به گزارش خبرگزاری حوزه، حجت الاسلام والمسلمین سید حسن سبزواری، معاون بین الملل بنیاد بین المللی امامت در گفت وگو با خبرگزاری حوزه با اشاره به این سوال که چرا چندان اطلاعات تاریخی از امام حسین(ع) پیش از کربلا وجود ندارد گفت: به نظر من بنده در این مسئله بین کمبود مطلق اطلاعات و از طرفی کم توجهی تاریخ به ابعاد شخصیت امام حسین(ع) قبل از کربلا باید تفاوت قائل شویم.
وی افزود: ما درباره دوران قبل از کربلا یک سری اطلاعاتی داریم اما آن حجم و برجستگی که در مقایسه با حادثه کربلا و عاشوراست طبعا بسیار کمتر است. در این زمینه ما می توانیم چند علت مهم را مشخص کنیم. اولین علت اینکه واقعه کربلا از نظر تاریخی و از جهت عاطفی و حتی بحث تمدنی آنچنان تکان دهنده و بزرگ و عظیم است که زندگی پیشا کربلای ابی عبدالله الحسین(ع) را تحت الشعاع قرار داده است.
معاون بنیاد بین المللی امامت بیان کرد: عاشورا یک حادثه معمولی در زندگانی امام نیست لذا یک نقطه عطف تاریخ حتی بشریت تا چه برسد به تاریخ حیات امام حسین(ع). دوم اینکه دوران کودکی و جوانی امام حسین(ع) علیه السلام ملاحظه می کنیم در کنار پیغمبر و امیرالمومنین و امام حسن علیه السلام سپری شده است. البته درست است که امام حسین(ع) خودشان مقام امامت و عصمت را دارا هستند، اما در مقام اجتماعی وقتی که کنار پیغمبر هستند بعد از امیرالمومنین و بعد از امام حسن علیهم السلام نوبت به سیدالشهدا علیه السلام می رسد، لذا منابع تاریخی بیشتر حوادث را با محوریت آن سه بزرگوار یعنی پیامبر اکرم، امام علی و امام حسن، ثبت کرده اند.
وی افزود: نکته سوم که از جهاتی بسیار مهم است آن است که تاریخ در طول اصطلاح زمان به دست دشمنان بوده به تعبیری سیاست های تاریخ نگاری در اختیار دشمنان اهل بیت و اموی ها و ابن العباس است. لذا علاقه نداشتند که جایگاه اهل بیت علیهم السلام به ویژه امام حسین(ع) که صاحب آن نقطه عطف عاشورا و کربلاست به عنوان یه مرجع دینی اخلاقی و سیاسی برجسته بشود.
مهمترین شاخصه های پیش از کربلای امام حسین(ع)
شاخصه اول، نظام تربیتی نبوی و قرآنی
وی در پاسخ به این سوال که مهمترین شاخصه های زندگانی امام حسین(ع) پیش از واقعه کربلا چه بوده است گفت: اگر بخواهیم زندگی امام حسین(ع) را قبل از کربلا و با نگاه امامتی تحلیل کنیم چون در هر قسمت تاریخ باید یک رویکرد خاص داشته باشیم به نتایج خاصی می رسیم. وقتی با رویکرد امامتی تحلیل می کنیم چند شاخصه اصلی را می توانیم برجسته کنیم. شاخصه اصلی اول، شاخصه تحت تربیت پیغمبر و هویت قرآنی است که ابی عبدالله الحسین(ع) در آن فضا رشد کردند.
پژوهشگر حوزوی بیان کرد: با مشاهده و مطالعه منابع تاریخی می بینیم که امام حسین(ع) در چنین فضایی رشد و نمو دارند و شخصیت ایشان از همان ابتدا با قرآن و پیغمبر و اهل بیت گره می خورد. لذا شاهد صدور عبارت های بسیار بزرگ و استثنایی از سوی پیامبر گرامی اسلام در وصف امام حسین(ع) (ع) هستیم. یکی از این عبارات بسیار مشهور، عبارت «حسین(ع) منی و انا من حسین(ع)» است. این جمله صرف محبت عاطفی نیست بلکه یک گزاره عمیق امامتی ببین حسین(ع) منی وجود دارد.
وی افزود: شاید برخی بیان کنند که مساله بیشتر در اینجا مساله محبت است زیرا امام حسین(ع) جگرگوشه پیامبر است ولی با مشاهده روند تاریخ پی می بریم که امام حسین(ع) چگونه مسیر و خط نبوت را در عالی ترین شکل خود استمرار دادند.
شاخصه دوم، حضور فعال کنار امام المومنین(ع)
استاد حوزه بیان کرد: شاخصه دوم، حضور فعال کنار امیرالمومنین(ع) است. در دوران حکومت امیرالمومنین، ابی عبدالله الحسین(ع) علیه السلام صرفا یک ناظر صرف نیست بلکه در صحنه های حساس اجتماعی و سیاسی کنار امیرالمومنین حضور دارند که از جمله نمونه های آن می تواند به حضور بسیار فعال در جنگ صفین اشاره کرد. ایشان از جمله کسانی بودند که نقش مهمی در تهییج دوباره مردم برای مصاف در مقابل معاویه داشتند. پس از خطبه تاریخی امام حسین(ع) بود که ده هزا نفر همراه با ایشان در مقابل معاویه قرار گرفتند که البته این مساله داستان مفصلی دارد که جنگ دوم به دلیل کارشکنی بری رخ نداد. لذا شاخصه ی دوم حضور فعال سیدالشهدا کنار امیرالمومنین است.
شاخصه سوم، تبعیت کامل از امام معصوم زمان خود
وی در خصوص شاخصه سوم امامتی امام حسین(ع) پیش از واقعه کربلا بیان کرد: شاخصه سوم که شاخصه بسیار کاربردی برای این زمان برای یکایک ما دوستداران ابی عبدالله حسین(ع) است، مساله تبعیت کامل از امام زمان خویش یعنی امام حسن مجتبی(ع) است. این شاخصه درس بسیار بزرگی برای همه ما است. باید به نحوه رفتار امام حسین(ع) در دوران امامت امام حسن علیه السلام بنگریم که با آن مقام والا و جایگاه شخصی امامتی که در وجودشان قرار داشت در مقابل امام زمان خود چگونه تبعیت داشتند. ایشان با آن مقام و منزلت امامی خودشان اما در برابر امام حسن(ع)، امام صامت هستند. لذا کاملا تابع هستند. حتی در ماجرای صلح امام حسن نیز امام حسین(ع) هیچ گونه بحثی را مطرح نمی کنند و در این زمینه کاملا تابع امام هستند.
حجت الاسلام والمسلمین سبزواری اظهارکرد: به همین دلیل این امر پیام بسیار جدی برای ما دارند که در منطق امامت معیار، عمل سلیقه ای و فردی و هیجان اجتماعی و این مسایل نیست بلکه در هر حالی باید تابع تشخیص و عملکرد امام و حجت خود باشید.
شاخصه چهارم، صبر امام در مقابل جریانات و زمان شناسی دقیق
وی در بیان شاخصه چهارم امام حسین(ع) در دوران پیش از کربلا بیان کرد: صبر ابی عبدالله الحسین(ع) در برابر انحرافات اموی که روز به روز در زمان سیدالشهدا گسترده تر می شد از جمله شاخصه های ایشان بود. زیرا ایشان در آن زمان تا حدی صبر کردند تا امروز بهبود یابد و ایشان در آن زمان با شناخت دقیق و بدون عمل شتاب زده و به دور انفعال عمل کردند و در نتیجه حاصل آن قیام کربلا بود.
استاد حوزه علمیه بیان کرد: شاخصه پنجم، مرزبندی است ابی عبدالله الحسین(ع) ایجاد کرده اند. ما اگر به امیرالمومنین فاروق مایز و کسی که تمییز می دهد و فاصله انداخته و تشخیص حق از باطل را برای ما میسر می کند، امام حسین(ع) نیز مرز بندی بسیار روشنی برای جامعه اسلامی ایجاد کردند تا جای هیچ شبهه ای برای مردم باقی نماند و در این مسیر تلاش بسیار کردند. ایشان نا مشروع بودن باطل را به شکل دقیق برای مردم مشخص کردند. اینجاست که حکومت اموی خودش رو محق می دانست و با مارک خلیفه رسول الله سر کار آمدن و مردم را فریب دادند. امام حسین(ع) نیز در همین شرایط در نقطه اوج فساد و ظلم قیام حق علیه باطل را پی ریزی کردند تا تکلیف امت در این زمان و زمان های بعد از حیث شاخص های اصلی حکومت بیان کنند.
صفات برجسته یاران امام حسین(ع)
وی گفت: صفات و ویژگیهای متعددی برای سیدالشهدا(ع) و یاران ایشان بیان شده است، اما اگر بخواهیم راز ماندگاری اصحاب امام حسین(ع) را بررسی کنیم، باید به یک نکته اساسی توجه داشته باشیم. ماندگاری آنان صرفاً به این دلیل نبود که در یک جنگ نابرابر به شهادت رسیدند؛ چراکه در طول تاریخ افراد بسیاری در نبردهای نابرابر کشته شدهاند، اما نام همه آنان جاودانه نمانده است.
استاد حوزه علمیه اظهارکرد: آنچه اصحاب امام حسین(ع) را عزیز تاریخ کرد، حفظ نسبت و پیوندشان با امام بود. این نسبت را میتوان به رابطه ماه و خورشید تشبیه کرد؛ ماه به خودی خود جسمی تاریک است، اما هنگامی که ارتباطش با خورشید حفظ میشود، به منبع نور تبدیل میگردد. یاران سیدالشهدا(ع) نیز با حفظ ارتباط خود با حجت الهی، به سرچشمه نور و هدایت تبدیل شدند.
وی افزود: نخستین ویژگی، معرفت و امامشناسی است. یاران امام حسین(ع)، ایشان را صرفاً نوه پیامبر(ص) یا یک شخصیت محترم و رهبر سیاسی نمیدانستند؛ بلکه امام را حجت خدا، معیار حق و کشتی نجات میشناختند. همین شناخت عمیق سبب شد که در سختترین شرایط دست از امام برندارند؛ در حالی که بسیاری از افراد با وجود شناخت ظاهری از امام، در مقاطع حساس از همراهی ایشان فاصله گرفتند.
استاد حوزه علمیه گفت: ویژگی دوم، عبور از محاسبات مادی است. بسیاری از انسانها در تصمیمگیریهای خود بر اساس سود و زیان دنیوی عمل میکنند، اما اصحاب سیدالشهدا(ع) از این محاسبات فراتر رفتند. آنان پیروزی را صرفاً در غلبه نظامی، قدرت سیاسی یا منافع شخصی نمیدیدند. اگر چنین بود، ماندن در کربلا هیچ توجیهی نداشت. آنان عقل دنیاگرایانه را کنار گذاشتند و بر اساس عقل ایمانی و ولایی تصمیم گرفتند.
نویسنده و پژوهشگر تاریخ اسلام بیان کرد: سومین ویژگی، وفاداری در لحظه غربت امام است. بسیاری از افراد زمانی در کنار صاحبان قدرت قرار میگیرند که از اقتدار آنان بهرهمند شوند، اما یاران امام حسین(ع) زمانی در کنار ایشان ایستادند که ظاهراً هیچ چشمانداز دنیوی برای پیروزی وجود نداشت. آنان نگران تنها ماندن حجت خدا بودند و نمیخواستند پیوندشان با امام قطع شود.
حجت الاسلام والمسلمین سبزواری اظهاکررد: ویژگی چهارم نیز بصیرت است. یاران امام توانستند حقیقت را از پشت ظواهر فریبنده تشخیص دهند. حکومت اموی با وجود بهرهگیری از نمادهای دینی، در حقیقت در برابر دین قرار داشت. در برخی نقلها آمده است که افراد سپاه دشمن پیش از جنگ غسل میکردند و حتی ریختن خون امام حسین(ع) (ع) را موجب تقرب به خدا میپنداشتند. بصیرت اصحاب امام باعث شد فریب این ظواهر را نخورند و حق را از باطل تشخیص دهند.
وی گفت: اصل همراهی با جبهه حق در همه دورانها وجود دارد، اما باید میان جایگاه امام معصوم و دیگران تفاوت قائل شد. امام معصوم حجت کامل الهی است و جایگاهی منحصربهفرد دارد. در عین حال، بر اساس آموزههای شیعه، جامعه اسلامی در عصر غیبت نیز بدون معیار و راهنما رها نشده است.
استاد حوزه گفت: ائمه(ع) برای دوران غیبت چارچوبهایی را تعیین کردهاند که بر اساس آن، فقیه جامعالشرایط با ویژگیهایی همچون عدالت، تقوا، دینشناسی و صیانت از شریعت، مرجع هدایت اجتماعی و دینی جامعه خواهد بود. از این منظر، تبعیت از ولی فقیه در عصر غیبت در امتداد همان نظام هدایتی تعریف میشود که ریشه در آموزههای اهلبیت(ع) دارد.
وی بیان کرد:اگر عاشورا را تنها یک رخداد تاریخی و چند ساعت درگیری نظامی بدانیم، قطعاً تحلیل ناقصی ارائه کردهایم. کربلا در ظاهر یک نبرد نظامی بود، اما در حقیقت، تقابل دو جریان بود؛ جریان حق و جریان باطل.
استاد حوزه علمیه اظهارکرد: از نگاه شیعه، پس از رحلت پیامبر اکرم(ص)، دو مسیر در جهان اسلام شکل گرفت؛ یک مسیر ادامهدهنده راه پیامبر(ص) و اهلبیت(ع) و مسیر دیگر جریانی که به تدریج در اختیار بنیامیه قرار گرفت. در دوران امام حسین(ع)، این انحراف به مرحلهای رسیده بود که حقیقت دین در معرض نابودی قرار داشت.
معاون بنیاد بین المللی امامت گفت: سیدالشهدا(ع) نیز خود فلسفه قیامشان را چنین بیان میکنند: «من برای فساد، ظلم، خودخواهی و برتریطلبی قیام نکردم؛ بلکه برای اصلاح امت جدم خروج کردم.» این سخن نشان میدهد مسئله عاشورا صرفاً یک نزاع سیاسی یا نظامی نبود، بلکه تلاشی برای احیای حقیقت دین و جلوگیری از تحریف آن به شمار میرفت.
وی در پاسخ به این سوال که برخی میگویند امام حسین(ع) برای نماز به شهادت رسیدند. آیا این تعبیر دقیق است؟ بیان کرد: این جمله هرچند از سر ارادت بیان میشود، اما از نظر علمی و کلامی نیازمند توضیح است. مخالفان امام حسین(ع) نیز نماز میخواندند و خود را متدین معرفی میکردند. بنابراین مسئله اصلی عاشورا صرفاً اقامه نماز نبود.
استاد حوزه علمیه گفت: نماز یکی از فروع دین است، در حالی که امامت از اصول دین به شمار میرود. نمیتوان گفت اصل فدای فرع شده است. آنچه سیدالشهدا(ع) برای آن قیام کردند، حفظ حقیقت دین، دفاع از امامت و جلوگیری از انحراف اسلام بود. نماز نیز در همین منظومه معنا پیدا میکند. امام حسین(ع) پیش از عاشورا نیز معیار هدایت و حق بودند و عاشورا صحنه ظهور کامل این حقیقت شد. یاران ایشان نیز به دلیل معرفت عمیق نسبت به امام، وفاداری، بصیرت و عبور از محاسبات مادی در تاریخ جاودانه شدند.
حجت الاسلام والمسلمین سبزواری در پایان اظهارکرد: وی از سوی دیگر، کربلا صرفاً یک حادثه نظامی نیست، بلکه یک منظومه فکری و اعتقادی است که محور آن امامت و هدایت الهی است. به همین دلیل، پیام عاشورا محدود به یک مقطع تاریخی نمانده و همچنان الهامبخش انسانهای حقیقتجو در سراسر جهان است.
نظر شما