فاطمه اسفندیاری در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در رابطه با چگونگی حفظ اصالت های فرهنگی و دینی در دنیای مدرن عنوان کرد: برای ایجاد توازن میان اصالت و تغییرات مدرن باید بزرگترین چالش جامعه دینی امروز را که خلط اصالت دین با سنتهای فرهنگی زمانه است از بین ببریم.
وی ادامه داد: بسیاری از آنچه امروز اصالت نامیده میشود در واقع برداشتهای فرهنگی قرون پیشین از دین است؛ لذا ما باید به قرآن به عنوان تنها منبع اصالت بازگردیم. اصالت در دین، یعنی حفظ ارزشهای مطلق (مانند عدالت، توحید، عفت و کرامت انسانی) در عین تغییر ابزارهای روز.
وی با بیان اینکه اصالت در حفاظت از سنتها نیست بلکه در تولید معنای تازه از سنتها برای دنیای امروز است، گفت: حیا یک اصالت دینی باید است اما ابزار و سبک زندگی آن در هر عصری متفاوت است. نباید شکل حیا در قرن چهارم را به عنوان تنها مدل اصالت به نسل امروز تحمیل کنیم، بلکه باید معنای حیا را در سبک زندگی امروز بازپروری کنیم. زیرا سبک زندگی محصول میل و علاقه است، نه ترس و اجبار.
استاد حوزه علمیه خواهران تاکید کرد: دین نباید به عنوان یک مجموعه از محدودیتها معرفی شود بلکه باید به عنوان یک منبع غنا و آرامش عرضه شود. به جای آنکه بگوییم این سبک زندگی غلط است، باید سبک زندگی درست را در قالب زیبا ارائه کنیم تا افراد به صورت ارادی تغییر را بپذیرند.
وی اظهار کرد: امروز با یک دوگانه جدی در جامعه دینی مواجه هستیم، در حالی که بر عفاف به عنوان یک ارزش تأکید میکنیم، اما در بسیاری از محیط ها عفاف را تنها در قالب پایبندی به قوانین تعریف کردهایم. وقتی عفاف به اجبار تبدیل شود، در نزد نسل جدید به عنوان یک محدودیت یا سلب آزادی شناخته میشود و در نتیجه هرگونه خلأ در نظارت قانونی، منجر به ریزش سریع این ارزش میشود.
فعال فرهنگی گفت: در بسیاری از خانوادهها عفاف با ابزار ترس از قضاوت جامعه آموزش داده میشود. اما در قرآن کریم، عفاف در کنار تقوا و صبر ذکر شده که هر سه ریشه در علاقه به خدا دارند بنابراین خانواده باید محیطی باشد که در آن عفاف به عنوان راهی برای حفظ والاترین جایگاه انسانی تعریف شود و به جای آنکه بگوییم «این کار را نکن چون زشت است» باید روایت کنیم که کدام رفتار برازنده و شایسته هویت تو است. وقتی عفاف به عنوان یک جواهر و ارزش برتر معرفی شود، فرزند خانواده آن را نه یک زنجیر، بلکه یک تاج بر سر خود میبیند.
وی اظهار کرد: امروزه عفاف را فقط در پوشش یا رفتارهای ظاهری خلاصه کردهایم. اما عفاف در معنای قرآنی یک حالت روحی است (عفة النفس). خانوادهها باید عفاف را در تمام ابعاد زندگی تعریف کنند؛ عفاف در زبان (پرهیز از بدگویی)، عفاف در نگاه (حفظ حریم خصوصی دیگران) و عفاف در تمایلات (مدیریت خواهشهای نفس).
اسفندیاری اضافه کرد: وقتی فرزند میبیند که والدینش در برخورد با دیگران، در مدیریت خشم و در حفظ حریم خصوصی دیگران عفیف هستند، این مفهوم برای او به یک هویت زیستی تبدیل میشود. عفاف در اینجا دیگر یک قانون نیست بلکه یک منش است که از طریق مشاهده و الگوپذیری منتقل میشود.
وی ادامه داد: وقتی فرزند در محیطی رشد میکند که هر اشتباهی با سرزنش شدید یا فشار قانونی پاسخ داده میشود، عفاف را به عنوان یک نقاب استفاده میکند تا از فشار رهایی یابد، نه اینکه آن را به عنوان هویت بپذیرد. در حالی که خانواده باید به پناهگاه تبدیل شود، جایی که فرزند بتواند دغدغهها و وسوسههای خود را بدون ترس از قضاوت با والدین در میان بگذارد.
استاد حوزه علمیه خواهران یادآور شد: عفاف در محیطی رشد میکند که ارزشمندی انسان وابسته به بیگناه بودن مطلق نباشد بلکه وابسته به تلاش برای تعالی باشد. وقتی فرزند احساس کند محبوب است و ارزش دارد، تمایل میکند که برای حفظ این محبوبیت و این جایگاه، عفاف را به عنوان بخشی از هویت خود برگزیند. بنابراین عفاف زمانی به یک هویت تبدیل میشود که از زیر پوست محبت جاری شود. اگر خانواده بخواهد عفاف را در نسل جدید پایدار کند، باید از سیاست دستور به سیاست جذب برود.
وی بیان کرد: امروز در جامعهای به سر میبریم که مفهوم توانمندسازی زن به اشتباه با «روبهرو شدن با معیارهای مادی و نگاه مردسالارانه» گره زده است. در این میان، حجاب به دلیل سیاستگذاریهای تکبعدی، گاهی به عنوان یک مانع یا پوششی اجباری دیده شده است. اما برای اینکه جامعه حجاب را به عنوان ابزار توانمندسازی و نماد شخصیت مستقل ببیند، باید پارادایم خود را از پوشاندن بدن به کشف شخصیت تغییر دهیم.
اسفندیاری ادامه داد: امروزه حجاب را به عنوان پوشش تعریف کردیم. اما در نگاه قرآنی حجاب یک منظومه است؛ منظومهای که هدفش این است که هویت انسانی بر جذابیتهای مادی پیشی بگیرد.
حجاب، فیلتر هوشمند شخصیت
وی افزود: توانمندی واقعی یعنی اینکه یک زن، ارزش خود را در چشمههای درونی (عقل، اخلاق، تخصص و روح) تعریف کند، نه در بازتاب نگاه دیگران. وقتی حجاب به عنوان ابزاری برای مدیریت نگاه معرفی شود زن در واقع اعلام میکند: «من تصمیم میگیرم چه کسی، در چه زمانی و با چه نگاهی به من بنگرد». این یعنی کنترل در دست زن است نه در دست میل مخاطب. این یعنی اوج استقلال و شخصیت مستقل.
فعال فرهنگی اظهار کرد: گاهی جلب توجه با قدرت اشتباه گرفته شده است. اما وقار در تضاد با جلب توجه است. وقار یعنی داشتن حقیقتی درونی که نیاز به نمایش دائمی نداشته باشد تا دیده شود. حجاب میتواند به عنوان یک «فیلترِ هوشمند» عمل کند زیرا حجاب لایههایی را میپوشاند تا لایههای عمیقتر (شخصیت و تفکر) آشکار شوند.
وی یادآور شد: شخصیت مستقل، زنی است که میداند چه کسی است و چه میخواهد و حجاب در این مسیر سپر حفاظتی او است تا انرژیاش در راه تأثیرگذاری بر جهان به کار ببندد. حجاب، نه حصاری برای محدود کردن، بلکه حریم مقدسی است برای پرورش یک شخصیت رفیع و مستقل.
انتهای پیام
نظر شما