ضرورت توجه جدی به ابعاد اجتماعی و دینی اسقاط جنین

به گزارش خبرگزاری حوزه، حجت‌الاسلام والمسلمین مزروعی در همایش ملی حکمرانی جمعیت و خانواده که با حضور مدیران حوزه‌های علمیه صبح امروز در سالن جلسات مجتمع یاوران حضرت مهدی(عج) برگزار شد، با اشاره به آمار سالانه مرگ‌ومیر در جاده‌ها و مقایسه آن با آمار سقط عمدی جنین، بر ضرورت توجه جدی‌تر به مسئله اسقاط جنین تأکید کرد و گفت: در حالی که سالانه حدود ۲۰ هزار نفر در حوادث جاده‌ای جان خود را از دست می‌دهند و همواره بر ضرورت ارتقای کیفیت استانداردهای جاده‌ای و اصلاح وضعیت موجود تأکید می‌شود، کشور با آمار بسیار گسترده‌تری در حوزه سقط عمدی و جنایی جنین مواجه است.

وی افزود: دولت نیز مسئله ارتقای ایمنی جاده‌ها و کاهش تلفات ناشی از تصادفات را موضوعی مهم می‌داند و ضرورت اصلاح شرایط موجود را پذیرفته است؛ با این حال، واقعیت آن است که در کنار آمار سالانه ۲۰ هزار مرگ‌ومیر جاده‌ای، با حدود ۵۵۰ هزار مورد سقط عمدی و جنایی در سال مواجه هستیم.

این استاد حوزه علمیه ادامه داد: بر اساس این آمار، روزانه حدود دو هزار جنین به‌صورت عمدی سقط می‌شوند؛ این در حالی است که تعداد موالید سالانه کشور کمتر از یک میلیون نفر است. بنابراین، ابعاد این مسئله به‌گونه‌ای است که نمی‌توان از کنار آن به‌سادگی عبور کرد و باید آن را یکی از مهم‌ترین مسائل اجتماعی، جمعیتی، اخلاقی و دینی روز دانست.

تأکید بر تمایز میان سقط خودبه‌خودی و اسقاط عمدی جنین

وی با تأکید بر ضرورت به‌کارگیری تعبیر دقیق در این زمینه گفت: موضوع مورد بحث، سقط‌های خودبه‌خودی و غیرعمدی نیست؛ بلکه سخن از سقط عمدی و جنایی جنین است که تعبیر دقیق‌تر آن «اسقاط جنین» به شمار می‌رود.

حجت‌الاسلام والمسلمین مزروعی افزود: در آموزه‌های دینی، این اقدام صرفاً یک مسئله پزشکی یا فردی تلقی نشده، بلکه از منظر قرآن کریم و روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام، با عنوان قتل جنین مورد توجه قرار گرفته است.

وی در ادامه گفت: آمار این پدیده در سطح جهان نیز به حدود ۵۰ میلیون مورد در سال می‌رسد؛ رقمی که از نظر گستردگی، با جمعیت یک کشور متوسط برابری می‌کند.

این پژوهشگر حوزوی تصریح کرد: با توجه به گستردگی این مسئله در ایران و جهان، اسقاط جنین را باید از مهم‌ترین و حتی به تعبیری، یکی از مهم‌ترین مسائل روز دانست؛ موضوعی که نیازمند بررسی جدی از ابعاد مختلف فرهنگی، اجتماعی، اخلاقی، حقوقی، پزشکی و دینی است.

آغاز حیات انسانی؛ مسئله‌ای که در حرمت اسقاط جنین تغییری ایجاد نمی‌کند

حجت‌الاسلام والمسلمین مزروعی در ادامه به یکی از پرسش‌های مطرح درباره مسئله اسقاط جنین اشاره کرد و گفت: ممکن است این پرسش مطرح شود که آیا جنین انسان محسوب می‌شود و حیات انسانی از چه مرحله‌ای آغاز می‌گردد.

وی ادامه داد: صرف‌نظر از اینکه انسان بودن از لحظه لقاح تحقق می‌یابد یا خیر و حتی با صرف‌نظر از اینکه حیات انسانی جنین از همان مراحل ابتدایی شکل‌گیری آغاز می‌شود یا نه، آیات قرآن کریم، روایات معصومین علیهم‌السلام و فتاوای فقهای شیعه بر حرمت اسقاط جنین تأکید دارند.

وی افزود: بر اساس دیدگاه مطرح‌شده، در این زمینه میان فقها اختلافی وجود ندارد و حرمت اسقاط جنین، مسئله‌ای روشن و مورد تأکید فقه اسلامی است؛ بنابراین، اصل حرمت این اقدام، وابسته به ورود به مناقشه درباره زمان دقیق آغاز حیات انسانی نیست.

استناد به آیات قرآن کریم درباره حرمت کشتن فرزندان

حجت‌الاسلام والمسلمین مزروعی با اشاره به آیه ۱۲ سوره مبارکه ممتحنه گفت: خداوند متعال در این آیه، هنگام بیان شروط بیعت زنان مؤمن با پیامبر اکرم(صل‌الله‌علیه‌وآله)، می‌فرماید: «یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ إِذَا جَاءَکَ الْمُؤْمِنَاتُ یُبَایِعْنَکَ عَلَیٰ أَنْ لَا یُشْرِکْنَ بِاللَّهِ شَیْئًا وَلَا یَسْرِقْنَ وَلَا یَزْنِینَ وَلَا یَقْتُلْنَ أَوْلَادَهُنَّ...»

وی افزود: در این آیه، خداوند از زنان مؤمن پیمان می‌گیرد که فرزندان خود را نکشند. نکته مهم در اینجا، بررسی معنای واژه «ولد» است؛ زیرا این واژه تنها به کودک پس از تولد اطلاق نمی‌شود. بر اساس ریشه لغوی، «ولد» به چیزی گفته می‌شود که از چیز دیگری حاصل شده باشد. از این منظر، جنین از زمان شکل‌گیری نطفه و تحقق لقاح، در زمره «ولد» قرار می‌گیرد و از بین بردن آن، مصداق قتل فرزند به شمار می‌رود.

حجت‌الاسلام والمسلمین مزروعی در ادامه با اشاره به آیه «لَمْ یَلِدْ وَلَمْ یُولَدْ» از سوره توحید اظهار کرد: در این آیه، «یولد» به معنای زاده‌شدن و حاصل‌شدن از دیگری است؛ بنابراین، مفهوم «ولد» صرفاً به کودک متولدشده محدود نمی‌شود. بر اساس این برداشت از نص قرآن کریم، از بین بردن جنین در هر مرحله‌ای، مصداق از بین بردن فرزند و قتل او محسوب می‌شود.

اسقاط جنین؛ مصداقی از «قتل اولاد» در جاهلیت قدیم و مدرن

وی در ادامه به این دیدگاه اشاره کرد که ممکن است برخی تصور کنند مادر به‌طور طبیعی هرگز حاضر به کشتن فرزند خود نیست و ازاین‌رو، نهی قرآن کریم از قتل فرزندان ضرورتی نداشته است.

حجت‌الاسلام والمسلمین مزروعی گفت: در تفاسیر بزرگ، برای قتل فرزندان دو مصداق مطرح شده است. نخست، زنده‌به‌گور کردن دختران در دوران جاهلیت است که اگرچه از مصادیق روشن قتل فرزندان به شمار می‌رود، اما گستردگی آن محدود بوده و عمدتاً نیز توسط مردان انجام می‌شده است؛ بنابراین، نمی‌توان نهی خطاب به زنان را صرفاً ناظر به این مورد دانست.

وی در ادامه افزود: مصداق دوم، قتل جنین است؛ موضوعی که در دوران جاهلیت قدیم وجود داشته و متأسفانه در جاهلیت مدرن نیز به شکل گسترده ادامه یافته است. از این منظر، بخشی از آیات مربوط به نهی از قتل فرزندان، ناظر به سقط عمدی جنین است؛ اقدامی که در مواردی توسط مادران انجام می‌شود.

حرمت اسقاط جنین در ردیف گناهان بزرگ قرار دارد

حجت‌الاسلام والمسلمین مزروعی با تأکید بر جایگاه این مسئله در آموزه‌های اسلامی تصریح کرد: حرمت اسقاط جنین، یک حرمت عادی و ساده نیست؛ بلکه قرآن کریم این عمل را در کنار گناهانی همچون شرک به خداوند و زنا قرار داده است؛ گناهانی که از گناهان بزرگ و کبیره به شمار می‌روند.

وی در ادامه گفت: روایات اسلامی نیز بر حرمت و اهمیت این مسئله تأکید دارند و بر همین اساس، موضوع اسقاط جنین باید با حساسیت و جدیت بیشتری مورد توجه قرار گیرد؛ چرا که این مسئله تنها یک موضوع فردی یا پزشکی نیست، بلکه ابعاد گسترده‌ای در حوزه‌های دینی، اخلاقی، اجتماعی، جمعیتی و فرهنگی دارد و مقابله با آن نیازمند توجه هم‌زمان به همه این ابعاد است.

حرمت قطعی اسقاط جنین

حجت‌الاسلام والمسلمین مزروعی با تأکید بر حرمت قطعی اسقاط جنین از نخستین مراحل شکل‌گیری حیات انسانی، گفت: قرآن کریم در آیه ۱۵۱ سوره مبارکه انعام، کشتن فرزندان از ترس فقر را به‌شدت نهی کرده و می‌فرماید: «وَلا تَقْتُلُوا أَوْلَادَکُمْ مِنْ إِمْلَاقٍ»؛ بنابراین، اسقاط جنین از نخستین لحظه تکوین، از منظر آموزه‌های قرآنی و فقه اسلامی، حرام و از گناهان بزرگ است.

وی با اشاره به مفاد این آیه قرآن کریم اظهار کرد: خطاب آیه «وَلا تَقْتُلُوا أَوْلَادَکُمْ مِنْ إِمْلَاقٍ» متوجه پدران و مادران است و از کشتن فرزندان به دلیل فقر یا ترس از فقر نهی می‌کند. این موضوع، با توجه به مفهوم آیه، ناظر به مراحل اولیه بارداری نیز می‌شود؛ چرا که فردی که از فقر و ناتوانی اقتصادی هراس دارد، معمولاً منتظر تولد فرزند نمی‌ماند، بلکه ممکن است در همان مراحل ابتدایی بارداری برای سقط جنین اقدام کند.

قرآن، اسقاط جنین را در ردیف گناهان بزرگ قرار داده است

حجت‌الاسلام والمسلمین مزروعی افزود: نکته مهم این است که قرآن کریم، مسئله کشتن فرزندان را در کنار موضوعاتی همچون شرک به خداوند و نافرمانی از والدین مطرح کرده و این امر، نشان‌دهنده شدت حرمت و اهمیت این گناه است.

وی تصریح کرد: بنابراین، فارغ از اینکه درباره زمان دقیق پیدایش حیات انسانی و مرحله‌ای که حیات انسان به‌طور کامل شکل می‌گیرد چه دیدگاهی داشته باشیم، در منطق قرآن کریم، اسقاط جنین با تعبیر «قتل» مورد نهی قرار گرفته است و در زمره گناهان بسیار بزرگ قرار دارد.

این استاد حوزه و دانشگاه با انتقاد از برخی برداشت‌های نادرست درباره زمان حرمت سقط جنین گفت: متأسفانه در جامعه این تصور نادرست شکل گرفته است که سقط جنین پیش از چهارماهگی یا پیش از تشکیل قلب، اشکال چندانی ندارد؛ در حالی که چنین برداشتی با مبانی فقهی و دینی سازگار نیست.

حرمت سقط جنین از نخستین لحظه تکوین

وی ادامه داد: همه فقهای شیعه، از آغاز شکل‌گیری دانش فقه تاکنون، بر حرمت اسقاط جنین تأکید کرده‌اند و نصوص آیات و روایات نیز بر این مسئله دلالت دارد. بر اساس مبانی فقهی، اسقاط جنین از نخستین لحظه تکوین حرام است و از گناهان بزرگ و کبیره به شمار می‌رود.

حجت‌الاسلام والمسلمین مزروعی در ادامه خاطرنشان کرد: بنابراین، نباید چنین تصور کرد که پیش از چهارماهگی یا پیش از تشکیل قلب، سقط جنین فاقد حرمت جدی است. این برداشت، نادرست و خلاف مبانی مسلم فقهی و دینی است.

اسقاط جنین نباید صرفاً به مسئله جمعیت تقلیل یابد

وی در ادامه با اشاره به تلاش برخی افراد برای پیوند دادن موضوع اسقاط جنین با مسئله جمعیت گفت: گاهی تلاش می‌شود بحث اسقاط جنین صرفاً در چارچوب سیاست‌های جمعیتی یا مسئله کاهش و افزایش جمعیت مورد بررسی قرار گیرد؛ در حالی که اصل مسئله، پیش از هرگونه بحث جمعیتی، به حرمت قتل انسان مربوط می‌شود.

وی در ادامه تأکید کرد: بحث قتل جنین و اسقاط جنین، به خودی خود یکی از مهم‌ترین مباحث اخلاقی، انسانی و دینی است و حتی می‌توان گفت مهم‌ترین مسئله در این حوزه به شمار می‌رود. بنابراین، نباید اصل حرمت قتل انسان را به موضوعاتی مانند سیاست‌های جمعیتی وابسته کرد.

حجت‌الاسلام والمسلمین مزروعی افزود: حتی اگر جامعه‌ای با انفجار جمعیت نیز مواجه باشد، باز هم نمی‌توان به بهانه افزایش جمعیت، حق کشتن انسان‌ها را برای افراد ایجاد کرد. مسئله جمعیت نمی‌تواند مجوزی برای نقض حرمت جان انسان باشد.

بنا به فرموده قرآن کریم، قتل یک انسان بی‌گناه، به منزله قتل همه انسان‌هاست

وی با استناد به آیه ۳۲ سوره مبارکه مائده گفت: قرآن کریم درباره اهمیت جان انسان می‌فرماید: «مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَیْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِی الْأَرْضِ فَکَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِیعاً»؛ یعنی هر کس انسانی را، بدون آنکه مرتکب قتل شده یا در زمین فساد کرده باشد، به قتل برساند، چنان است که گویی همه انسان‌ها را کشته است.

وی ادامه داد: این تعبیر قرآنی، مبالغه نیست، بلکه نشان‌دهنده جایگاه و اهمیت فوق‌العاده انسان در نظام آفرینش است. در نگاه قرآن کریم، جان انسان آن‌چنان ارزشمند است که تعرض به آن، پیامد و معنایی بسیار گسترده دارد.

حجت‌الاسلام والمسلمین مزروعی در پایان با اشاره به آیه ۱۳ سوره جاثیه اظهار کرد: خداوند متعال می‌فرماید: «سَخَّرَ لَکُمْ مَا فِی السَّمَاوَاتِ وَمَا فِی الْأَرْضِ جَمِیعاً»؛ یعنی همه آنچه در آسمان‌ها و زمین است برای انسان مسخر شده است. این آیات نشان می‌دهد که انسان در منظومه آفرینش از جایگاه و کرامت ویژه‌ای برخوردار است و از این رو، حفظ جان انسان و پرهیز از هرگونه تعرض به حیات او، از بنیادی‌ترین اصول دینی و اخلاقی به شمار می‌رود.

انتهای پیام/