درس اخلاق | امام شهید: هنر بندگی؛ حفظ اخلاص تا پایان عمل

به گزارش خبرگزاری حوزه، رهبر شهید در مقدمه درس خارج خود، با شرح حدیثی از امیرالمؤمنین(ع)، اهمیت اخلاص در بندگی و مراقبت از قلب در برابر دلبستگی‌های دنیا را تشریح کرد.

متن حدیث:

فی الکافی عن أمیر المؤمنین(ع): «طُوبَی لِمَنْ أَخْلَصَ لِلَّهِ الْعِبَادَةَ وَالدُّعَاءَ، وَلَمْ یَشْغَلْ قَلْبَهُ بِمَا تَرَی عَیْنَاهُ، وَلَمْ یَنْسَ ذِکْرَ اللَّهِ بِمَا تَسْمَعُ أُذُنَاهُ، وَلَمْ یَحْزُنْ صَدْرَهُ بِمَا أُعْطِیَ غَیْرُهُ.» (محمدمحسن فیض کاشانی، الشافی، همان، ص ۵۲۶)

خوشا به حال کسانی که خالصانه برای خدا عبادت و دعا می‌کنند و قلب خود را به آنچه دیدگانشان می‌بیند مشغول نساخته، و یاد خدا را به آنچه گوش‌هایشان می‌شنود فراموش نمی‌کنند، و برای آنچه به دیگری داده شده، اندوهگین نمی‌شوند.

شرح حدیث:

نکته اساسی در باب تقرب إِلَی الله بِالدُّعاءِ وَالعِبادَة همین است که دعا و عبادت خالصاً لله باشد.

گاهی انسان عملی را، عبادتی را، مخلصاً لله شروع می‌کند، اما مخلصاً لله نمی‌تواند تمام بکند. در دعای منقول از حضرت سجاد(ع)، حضرت استغفار می‌کنند از آن عملی که انسان در آغاز قصد وجه‌الله دارد، اما در ادامه، در وسط کار، انگیزه‌های گوناگون وارد کار می‌شوند و او را مشغول می‌کنند. بنابراین، اخلاص، عمل کردن لله و نگه داشتن آن خلوص، کار بزرگی است.

سپس حضرت می‌فرمایند: پس دل او مشغول نشود به وسیله آنچه چشم او می‌بیند. چشم دائم در حال واردات است؛ از زر و زیورهای دنیا، از اشیای جذاب و رنگارنگ دنیا، از چیزهای جدی، از چیزهای غیرجدی. چشم دائم در حال انعکاس و واردات قلبی است. وقتی ارادت انسان خالصانه است که بتواند قلب خود را از توجه به این زخارف دنیوی حفظ کند و نگه دارد. به تعبیر یک بزرگواری که می‌فرمود: انسان باید برای دل خودش یک در درست کند و نگذارد آن چیزی که مورد نظر او نیست و ممنوع است، وارد دل بشود که این کار سختی است. هنر این است که انسان نگذارد دل به آنچه که چشم می‌بیند مشغول بشود.

گوش هم همین‌طور است. گوش هم یکی از دروازه‌های واردات قلب است. مرتباً واردات از گوش به قلب، به ذهن وارد می‌شود. نمی‌شود انسان گوشش را ببندد. لازم است چیزهایی را بشنود، لکن آنچه می‌شنود او را از ذکرالله غافل نکند.

سینه او، دل او، غمگین نشود به خاطر چیزی که به غیر او داده شده است؛ یعنی حالت حسادت که دانسته و نادانسته در انسان نفوذ می‌کند، ذهن و دل انسان را خراب می‌کند.

کسی مزیّتی پیدا کرده، یا مزیت دنیوی یا غیر دنیوی. انسان به او حسادت کند غمگین بشود، بلکه بایستی خوشحال باشد از اینکه برادر مؤمنش به این مزیّت نایل شده است.

منبع: شرح حدیث از امام شهید حضرت آیت ‌الله خامنه‌ای در مقدمه درس خارج، ۱۳۸۷/۲/۲۹