به گزارش خبرگزاری حوزه، حجتالاسلام والمسلمین محمدجواد تاکی در مراسم تودیع و معارفه مدیر جدید مرکز نخبگان و استعدادهای برتر حوزههای علمیه که در سالن جلسات مدرسه معصومیه قم برگزار شد با تأکید بر ضرورت بازتعریف جایگاه نخبگان در ساختار حوزههای علمیه گفت: راهبردیترین بخش هر سازمان، مجموعه نخبگان آن است و اگر این ظرفیت بهدرستی شناسایی، حمایت و به کار گرفته شود، میتواند نقش تعیینکنندهای در طراحی، پشتیبانی و پیشبرد اهداف کلان آن مجموعه ایفا کند.
وی با اشاره به اهمیت توجه راهبردی به جایگاه نخبگان اظهار کرد: ضرورت و اهمیت جایگاه نخبگان برای همگان روشن است و در این زمینه اتفاقنظر وجود دارد؛ چرا که میتوان گفت راهبردیترین بخش هر سازمان، نخبگان آن سازمان هستند. بنابراین، اگر به این موضوع توجه جدی داشته باشیم، باید در حوزههای مختلف از جمله طراحی برنامهها، سیاستگذاریها و نظام پشتیبانی، ظرفیت نخبگان را بهصورت جدی مورد توجه قرار دهیم.
نخبگان حوزه؛ پیشرانهای حرکت انقلاب اسلامی
حجتالاسلام والمسلمین تاکی با تأکید بر ضرورت نگاه راهبردی به مرکز نخبگان و جایگاه نخبگان حوزههای علمیه افزود: نخبگان حوزه را میتوان به تعبیری پیشرانهای حرکت انقلاب اسلامی در دوره کنونی دانست. از این رو، هر اندازه بتوانیم نگاه، فهم و توجه خود را نسبت به جایگاه نخبگان ارتقا دهیم، زمینه برای ایجاد تحول و همچنین جایگذاری صحیح و مؤثر نخبگان در عرصههای مختلف فراهم خواهد شد.
وی ادامه داد: اگر نگاه ما به نخبگان و ظرفیتهای آنان ارتقا پیدا کند، میتوانیم از این ظرفیت در مسیر تحولآفرینی به شکل مؤثرتری استفاده کنیم و جایگاه واقعی نخبگان را در ساختار حوزه و نظام اسلامی بهدرستی تعریف کنیم.
ظرفیت نخبگان تاکنون بهطور کامل فعال نشده است
استاد حوزه علمیه تصریح کرد: به نظر میرسد تاکنون نخبگان بهعنوان یک مرکز راهبردی و تعیینکننده در پیشرانی تحولات و حرکت اصلی حوزههای علمیه، آنگونه که باید دیده نشدهاند.
وی افزود: بدون تعارف باید گفت در همین جمع، اساتید و بزرگوارانی حضور دارند که اگر ظرفیت آنان بهدرستی فعال شده بود، امروز یقیناً بسیار جلوتر از وضعیت فعلی قرار داشتیم. این مسئله نشان میدهد که یکی از نیازهای جدی امروز، شکلگیری و تقویت یک نگاه راهبردی به نخبگان است.
حجتالاسلام والمسلمین تاکی در ادامه خاطرنشان کرد: اگر ظرفیت نخبگان بهصورت هدفمند شناسایی و فعال شود، میتواند به موتور محرک تحول در حوزههای علمیه تبدیل شود و آثار آن در عرصههای مختلف علمی، فرهنگی، اجتماعی و مدیریتی کشور و نظام اسلامی نمایان شود.
تحول در حوزه نخبگان نیازمند تغییر رویکرد و فرایند است
وی در ادامه با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد نسبت به فعالیتهای نخبگانی گفت: برای ایجاد تحول در حوزه نخبگان، صرفاً افزایش حمایتها کافی نیست، بلکه باید در رویکردها و فرایندهای موجود تغییر ایجاد شود.
مدیر جدید مرکز نخبگان و استعدادهای برتر حوزههای علمیه تصریح کرد: مرکز نخبگان نباید صرفاً بهعنوان مرکزی برای حمایت مالی از طلاب نخبه تعریف شود؛ چرا که تقلیل جایگاه مرکز نخبگان به حمایت مالی، به معنای تنزل مأموریت و کارکرد اصلی آن است.
وی ادامه داد: مرکز نخبگان باید یک چرخه کامل و روشن داشته باشد؛ چرخهای که از یک ورودی مشخص آغاز شود و به یک خروجی روشن و واقعی برسد. در این چرخه، باید مراحل مختلفی همچون شناسایی، توانمندسازی، هدایت، ساماندهی و بهکارگیری نخبگان، بهصورت مرحلهبهمرحله و متناسب با نیازها طراحی و اجرا شود.
توجه به آینده شغلی و نقش اجتماعی نخبگان ضروری است
این استاد حوزه با اشاره به نکتهای درباره ضرورت توجه به مشاغل و مسیر حرفهای نخبگان گفت: نکتهای که در جلسهای با آیتالله اعرافی مطرح شد و برای بنده بسیار قابل توجه بود، تأکید بر ضرورت توجه به مشاغل نخبگان بود. این موضوع نشان میدهد که باید حتی به خروجی نهایی مسیر نخبگی نیز توجه داشته باشیم.
وی افزود: مرکز نخبگان یک مجموعه صرفاً حمایتی و مالی نیست، بلکه باید از ابتدا تا انتهای مسیر، برای بخش محدودی از طلاب ارزشمند و مستعد حوزه که میتوان آنان را حدود سه درصد از جامعه طلبگی برآورد کرد، برنامهریزی دقیق و هدفمند داشته باشد.
حجتالاسلام والمسلمین تاکی خاطرنشان کرد: باید برای این افراد از مرحله شناسایی و استعدادسنجی تا توانمندسازی، هدایت و رسیدن به یک نقش و جایگاه مؤثر در جامعه، مسیر مشخصی طراحی شود. نخبگان باید بدانند در این فرایند قرار است به چه نقطهای برسند و چه نقشی را در حوزه، جامعه و نظام اسلامی ایفا کنند.
حمایت مالی لازم است، اما کافی نیست
وی با تأکید بر اینکه حمایتهای مالی همچنان جایگاه خود را دارند، اظهار کرد: حمایتهای مالی باید در عالیترین سطح ممکن و بهصورت شایسته انجام شود، اما نباید مأموریت مرکز نخبگان در حمایت مالی خلاصه شود.
حجتالاسلام والمسلمین تاکی ادامه داد: اگر فرایندهای توانمندسازی، هدایت و ساماندهی بهدرستی طراحی نشوند، نتیجه آن صرفاً انباشت افرادی خواهد بود که از ظرفیت بالایی برخوردارند، اما نقش و کارکرد مشخصی برای آنان تعریف نشده است.
مدیر جدید مرکز نخبگان حوزههای علمیه تأکید کرد: هدف اصلی باید این باشد که مسیر نخبگی به یک خروجی واقعی و نهایی منتهی شود؛ بهگونهای که اثرگذاری نخبگان در جامعه، حوزههای علمیه و نظام اسلامی بهصورت ملموس و مؤثر تحقق پیدا کند.
ضرورت طراحی مسیر کامل از شناسایی تا اثرگذاری
حجتالاسلام والمسلمین تاکی در ادامه گفت: برای تحقق این هدف، باید رویکرد موجود نسبت به نخبگان اصلاح و فرایندهای مربوط به آنان بازطراحی شود. شناسایی، توانمندسازی، هدایت، ساماندهی و بهکارگیری نخبگان باید در قالب یک چرخه منسجم و هدفمند دنبال شود.
وی افزود: نخبگان باید از یک ظرفیت بالقوه به یک ظرفیت بالفعل و اثرگذار تبدیل شوند و این امر تنها زمانی محقق خواهد شد که برای آنان مسیر مشخصی از آغاز تا رسیدن به نقش نهایی در جامعه طراحی شده باشد.
حجتالاسلام والمسلمین تاکی تأکید کرد: اگر نگاه راهبردی به نخبگان در حوزههای علمیه تقویت شود و این ظرفیت در مسیر درست قرار گیرد، میتوان انتظار داشت که آثار آن در تحول حوزه، پیشرفت جامعه و تحقق اهداف نظام اسلامی بهطور جدی نمایان شود.
حجتالاسلام والمسلمین تاکی با تأکید بر ضرورت ساماندهی ظرفیتهای نخبگانی و رساندن فرآیند شناسایی و پرورش نخبگان به نتیجه نهایی گفت: اگر نخبگان به مرحله ساماندهی، هدایت و بهرهبرداری مؤثر نرسند، ظرفیت نخبگی بهجای آنکه منشأ اثر و فایده باشد، ممکن است به انباشت ظرفیتهایی تبدیل شود که حتی آثار منفی به دنبال داشته باشد.
وی افزود: نخبگان زمانی میتوانند بیشترین تأثیرگذاری را داشته باشند که فرآیند شناسایی، تربیت، هدایت و بهکارگیری آنان به نتیجه نهایی برسد؛ در غیر این صورت، صرفاً با انباشتی از ظرفیتهای نخبگانی مواجه خواهیم بود که به دلیل نبود یک نظام منسجم برای ساماندهی و بهرهبرداری، ممکن است بیش از آنکه مفید باشد، آسیبزا باشد.
ضرورت بازنگری در آییننامهها و فرآیندهای نخبگانی
حجتالاسلام والمسلمین تاکی با اشاره به بررسیهای انجامشده درباره آییننامهها و فرآیندهای مرتبط با حوزه نخبگان اظهار کرد: در چند ماه گذشته، توفیق داشتم در جلسات متعدد و در کنار مسئولان و استادان، آییننامهها و فرآیندهای موجود را با دقت بررسی و نقد کنیم. در این مدت، بخش قابل توجهی از آییننامهها و فرآیندها مورد مطالعه و بازبینی قرار گرفت و در جلسات متعددی، نقاط قوت و ضعف آنها بررسی شد.
وی ادامه داد: به نظر میرسد بسیاری از این فرآیندها قابلیت اصلاح و تغییر دارند تا با واقعیتهای عینی حوزههای علمیه تناسب بیشتری پیدا کنند. منظور از واقعیتهای عینی حوزه، همان ساختار اصیل و مؤثر استاد و شاگرد است؛ یعنی نظامی که در آن، ارتباط میان استاد و شاگرد، محور اصلی تربیت، رشد علمی و پرورش شخصیت طلبه به شمار میرود.
نسبت استاد و شاگرد؛ یکی از مسائل اساسی در شناسایی نخبگان
این استاد حوزه با اشاره به ضرورت توجه جدیتر به نسبت استاد و شاگرد در فرآیندهای نخبگانی تصریح کرد: در ساختار حوزههای علمیه، رابطه استاد و شاگرد و نقش استاد پایه، از اهمیت اساسی برخوردار است؛ اما باید بررسی کنیم که آیا این واقعیت مهم در فرآیندهای شناسایی و تربیت نخبگان بهدرستی مورد توجه قرار گرفته است یا خیر.
مدیر جدید مرکز نخبگان حوزههای علمیه افزود: برای نمونه، در مجموعههای نخبگانی، طی سالهای گذشته تعداد محدودی استاد برای شناسایی و هدایت شمار قابل توجهی از طلاب شناسایی شدهاند. این نسبت نشان میدهد که میان ظرفیت واقعی حوزه و سازوکارهای موجود در فرآیند نخبگانی، تناسب لازم وجود ندارد و باید نسبت استاد و شاگرد، بهعنوان یکی از عناصر اساسی نظام حوزه، با دقت بیشتری در این فرآیندها لحاظ شود.
حجتالاسلام والمسلمین تاکی تأکید کرد: اگر قرار است فرآیند نخبگانی در حوزه بهدرستی پیش برود، باید ریل این حرکت اصلاح شود و فرآیندها در مسیر صحیح و متناسب با واقعیتهای حوزه قرار گیرد. این موضوع درباره عرصه تبلیغ نیز صدق میکند و لازم است با دقت بیشتری، نسبت میان ظرفیتهای موجود و سازوکارهای شناسایی، تربیت و بهکارگیری نیروها بررسی شود.
تغییر رویکرد در حوزه نخبگان؛ ضرورتی اجتنابناپذیر
وی با تأکید بر اینکه مسئله اصلی، صرفاً اصلاح چند آییننامه نیست، گفت: ما نیازمند تغییر رویکرد و بازنگری جدی در فرآیندهای نخبگانی هستیم. باید از نگاه صرفاً شناساییمحور عبور کنیم و فرآیندی طراحی کنیم که بتواند نخبگان را از مرحله شناسایی تا مرحله رشد، ساماندهی، هدایت و اثرگذاری نهایی همراهی کند.
حجتالاسلام والمسلمین تاکی خاطرنشان کرد: نخبهای که شناسایی میشود، باید در یک مسیر روشن و هدفمند قرار گیرد و ظرفیت او در راستای نیازهای واقعی حوزه و جامعه به کار گرفته شود. بنابراین، لازم است فرآیندهای موجود با دقت بیشتری بررسی و در صورت نیاز، متناسب با واقعیتهای عینی حوزه اصلاح شوند.
وی در ادامه با قدردانی از حمایتهای مسئولان و استادان حوزه گفت: یقیناً پیشبرد این مسیر بدون حمایت و همراهی مدیر محترم حوزه، آیتالله اعرافی، معاونان و دیگر مسئولان و بزرگان حوزه امکانپذیر نیست.
حجتالاسلام والمسلمین تاکی افزود: همچنین از استادان بزرگواری که با دقت و جدیت در این مسیر همراهی میکنند، قدردانی میکنم. استادانی که با وجود مشغلههای فراوان، برای بررسی دقیق مسائل و ارتقای اتقان کار وقت میگذارند، نقش بسیار مهمی در اصلاح و پیشبرد این فرآیند دارند.
وی با اشاره به همراهی استادان حوزه در بررسی مسائل نخبگانی اظهار کرد: از استادان بزرگواری که در این مسیر زحمت میکشند و با دقت نظر، نقدها و پیشنهادهای خود را ارائه میکنند، صمیمانه تشکر میکنم. واقعاً برای پیشبرد دقیق و متقن این مسیر، به کمک و همراهی استادان و صاحبنظران نیاز داریم.
حجتالاسلام والمسلمین تاکی در پایان تأکید کرد: اصلاح رویکردها و فرآیندهای نخبگانی، یک کار جمعی است و باید با استفاده از ظرفیت مدیران، معاونان، استادان و کارشناسان حوزه انجام شود. اگر این فرآیند با دقت، واقعبینی و اتقان پیش برود، میتوان امیدوار بود که ظرفیتهای نخبگانی حوزه از مرحله شناسایی فراتر رفته و بهصورت واقعی در مسیر رشد حوزههای علمیه و پاسخگویی به نیازهای جامعه به کار گرفته شود.
مدیر جدید مرکز نخبگان و استعدادهای برتر حوزههای علمیه:
نخبگان حوزههای علمیه باید بهعنوان پیشرانهای تحول و حرکت انقلاب اسلامی دیده شوند
حجتالاسلام والمسلمین تاکی گفت: اگر ظرفیت نخبگان بهصورت هدفمند شناسایی و فعال شود، میتواند به موتور محرک تحول در حوزههای علمیه تبدیل شود و آثار آن در عرصههای مختلف علمی، فرهنگی، اجتماعی و مدیریتی کشور و نظام اسلامی نمایان شود.
نظر شما