انسیه شاهحسینی، کارگردان سینما و تلویزیون در گفتوگو با خبرگزاری حوزه با اشاره به ظرفیتهای گسترده پیادهروی اربعین برای تولید آثار نمایشی، اظهار کرد: راهپیمایی اربعین یکی از بزرگترین جلوههای فرهنگی و معنوی جهان اسلام در عصر حاضر است که فراتر از یک مناسک مذهبی، به یک حرکت عظیم انسانی تبدیل شده است. این رویداد بزرگ، سرشار از مفاهیمی همچون ایثار، محبت، همدلی، مقاومت و پیوند میان ملتهاست و همین ویژگیها آن را به موضوعی ارزشمند برای روایتهای هنری و سینمایی تبدیل کرده است.
وی تصریح کرد: هنر زمانی میتواند در انتقال مفاهیم عمیق دینی و انسانی موفق باشد که بتواند به لایههای درونی یک اتفاق بزرگ نفوذ کند. اربعین فقط تصویری از حضور میلیونها انسان در یک مسیر نیست، بلکه مجموعهای از قصههای انسانی است که هر کدام میتواند دستمایه خلق یک اثر نمایشی ماندگار قرار گیرد. زندگی زائران، انگیزههای آنان برای حضور در این مسیر، خدمترسانی مردم عراق و ارتباط میان ملتهای مختلف، همه دارای ظرفیتهای فراوان دراماتیک هستند.
کارگردان فیلم «شب به خیر فرمانده» با بیان اینکه سینما باید از نگاه سطحی به موضوعات ارزشی فاصله بگیرد، گفت: اگر بخواهیم درباره اربعین اثر هنری تولید کنیم، نباید تنها به نمایش عظمت جمعیت یا بیان مستقیم مفاهیم بسنده کنیم، بلکه باید به سراغ انسانها برویم و قصههای واقعی آنان را روایت کنیم. مخاطب با شخصیتها ارتباط برقرار میکند و زمانی که یک مفهوم بزرگ در قالب یک داستان انسانی ارائه شود، تاثیرگذاری آن چند برابر خواهد شد. یکی از ویژگیهای مهم اربعین این است که مرزهای جغرافیایی و قومی را پشت سر گذاشته و انسانهایی از کشورهای مختلف را در کنار یکدیگر قرار داده است. امروز شاهد حضور مسلمانانی از ایران، عراق، لبنان، پاکستان، کشورهای آفریقایی و حتی دیگر نقاط جهان در این حرکت عظیم هستیم که همه با وجود تفاوتهای فرهنگی، حول یک محور مشترک یعنی محبت به اهل بیت(ع) گرد هم میآیند.
شاهحسینی تاکید کرد: این اجتماع عظیم میتواند پیام مهمی برای جهان داشته باشد، زیرا نشان میدهد جهان اسلام ظرفیت بالایی برای همگرایی و اتحاد دارد. در شرایطی که برخی جریانهای رسانهای تلاش میکنند میان مسلمانان اختلاف ایجاد کنند، اربعین تصویری متفاوت از امت اسلامی ارائه میدهد؛ تصویری که در آن همکاری، برادری و همدلی جایگزین اختلاف و فاصله است. این ظرفیت بینالمللی باید بیشتر مورد توجه هنرمندان قرار گیرد. سینما میتواند نقش مهمی در معرفی حقیقت اربعین به مخاطبان جهانی داشته باشد و نشان دهد که این حرکت تنها متعلق به یک ملت یا یک منطقه نیست، بلکه یک تجربه انسانی گسترده است که مفاهیمی مانند عشق، فداکاری، معنویت و عدالتخواهی را در خود جای داده است.
شاهحسینی با اشاره به شباهتهای موجود میان فرهنگ عاشورا، دفاع مقدس و پیادهروی اربعین اظهار کرد: میان این سه موضوع پیوند عمیقی وجود دارد، زیرا در همه آنها با انسانهایی مواجه هستیم که برای یک آرمان بزرگ حرکت کردهاند. در دفاع مقدس، رزمندگان برای دفاع از ارزشها و سرزمین خود ایستادگی کردند و در اربعین نیز میلیونها انسان با تحمل سختیهای مسیر، خود را به زیارت میرسانند تا ارادت خود را به آرمانهای عاشورا نشان دهند. این اشتراکات میتواند زمینهساز تولید آثار هنری ارزشمند باشد. تجربه نشان داده است که ماندگارترین آثار هنری، آثاری هستند که تاریخ را از دریچه زندگی انسانها روایت میکنند. ما در سینمای دفاع مقدس زمانی توانستیم با مخاطب ارتباط عمیق برقرار کنیم که به جای تمرکز صرف بر اتفاقات بزرگ، سراغ شخصیتها و قصههای انسانی رفتیم. در مورد اربعین نیز باید همین مسیر را دنبال کرد و به زندگی زائران، خانوادهها، موکبداران و انسانهایی پرداخت که هر کدام تجربهای متفاوت از این سفر معنوی دارند.
این کارگردان سینما و تلویزیون با بیان اینکه زنان در حماسه اربعین نقش مهمی دارند، تصریح کرد: حضور زنان در این حرکت عظیم بسیار قابل توجه است و قصههای فراوانی در دل این حضور وجود دارد. مادرانی که همراه فرزندان خود در این مسیر قدم میگذارند، زنانی که در موکبها خدمترسانی میکنند و کسانی که با وجود دشواریهای مسیر، عشق و ایمان خود را به نمایش میگذارند، همگی میتوانند موضوع آثار هنری قرار گیرند. نگاه دقیق به حضور زنان میتواند ابعاد تازهای از این رویداد را برای مخاطبان آشکار کند. یکی از ویژگیهای مهم اربعین این است که تنها یک اتفاق مذهبی نیست، بلکه یک پدیده فرهنگی، اجتماعی و حتی تمدنی به شمار میرود. وقتی میلیونها نفر از ملتهای مختلف در کنار یکدیگر قرار میگیرند و بدون توجه به تفاوتهای قومی و زبانی به یکدیگر خدمت میکنند، یک تصویر متفاوت از جامعه اسلامی شکل میگیرد. این تصویر میتواند در عرصه هنر به خوبی بازتاب پیدا کند و به مخاطب جهانی نشان دهد که چگونه یک باور مشترک میتواند میان انسانها پیوند ایجاد کند.
شاهحسینی با تاکید بر ضرورت توجه بیشتر سینما و تلویزیون به موضوع اربعین گفت: هنوز بخش زیادی از ظرفیتهای نمایشی این موضوع مورد استفاده قرار نگرفته است. البته در سالهای گذشته تلاشهایی در حوزه مستند و برنامههای تلویزیونی صورت گرفته، اما گستردگی و عمق این رویداد به اندازهای است که میتوان آثار متعدد و متنوعی درباره آن تولید کرد. هر سال اتفاقات تازهای در این مسیر رخ میدهد و هر زائر میتواند حامل یک داستان تازه باشد.
وی با بیان اینکه شناخت درست موضوع شرط اصلی تولید اثر موفق درباره اربعین است، اظهار کرد: فیلمساز باید پیش از هر اقدامی با فضای این حرکت آشنا شود و تنها از بیرون به آن نگاه نکند. برای خلق یک اثر تاثیرگذار باید با مردم همراه شد، با زائران گفتوگو کرد و تجربههای واقعی آنان را شناخت. زمانی که هنرمند با حقیقت یک موضوع ارتباط برقرار کند، میتواند اثری خلق کند که برای مخاطب باورپذیر و تاثیرگذار باشد. یکی از آسیبهایی که ممکن است در تولید آثار مرتبط با مفاهیم دینی و ارزشی ایجاد شود، فاصله گرفتن از زبان هنر است. پیامهای بزرگ زمانی ماندگار میشوند که در قالب داستان، شخصیت و تصویر مناسب ارائه شوند. مخاطب امروز نیازمند اثری است که علاوه بر داشتن محتوای ارزشمند، از نظر ساختار هنری نیز جذاب باشد. بنابراین باید میان محتوا و فرم تعادل ایجاد کرد.
شاهحسینی تاکید کرد: اربعین ظرفیت آن را دارد که به یک جریان فرهنگی جهانی تبدیل شود و حتی مخاطبانی خارج از جهان اسلام را نیز تحت تاثیر قرار دهد. دلیل این موضوع آن است که مفاهیم موجود در این حرکت مانند محبت، کمک به دیگران، فداکاری و جستوجوی معنویت، مفاهیمی انسانی هستند و محدود به یک جامعه خاص نمیشوند. هنر میتواند زبان مشترکی برای معرفی این مفاهیم به مردم جهان باشد.
وی بیان کرد: همکاری میان هنرمندان کشورهای مختلف اسلامی نیز میتواند زمینه تولید آثار مشترک درباره اربعین را فراهم کند. وقتی یک رویداد متعلق به ملتهای مختلف است، طبیعی است که روایت آن نیز میتواند با مشارکت هنرمندان مختلف شکل بگیرد. چنین همکاریهایی علاوه بر افزایش کیفیت آثار، موجب تقویت ارتباطات فرهنگی میان ملتهای مسلمان خواهد شد.
این فیلمساز در پایان گفت: اربعین یک سرمایه بزرگ فرهنگی برای جهان اسلام است و هنرمندان وظیفه دارند با شناخت درست این ظرفیت، روایتهایی ماندگار از آن ارائه دهند. اگر نگاه ما به این حرکت تنها محدود به یک مناسبت سالانه نباشد و بتوانیم عمق انسانی و معنوی آن را درک کنیم، آثار خلقشده درباره اربعین میتوانند نهتنها در داخل کشور، بلکه در سطح بینالمللی نیز تاثیرگذار باشند. هنر میتواند پیام عاشورا و فرهنگ اربعین را با زبانی جهانی به مخاطبان منتقل کند.
انتهای پیام
نظر شما