به گزارش خبرگزاری حوزه، در همه دورههای تاریخی، یکی از خطرناکترین تهدیدها برای جبهه حق، فقط قدرت دشمن بیرونی نبوده، بلکه گسترش روحیه ترس، تردید و خودباختگی در درون جامعه نیز بوده است. هرگاه این روحیه با ظاهری خیرخواهانه و با ادبیات «عقلانیت» و «پرهیز از هزینه» بازتولید شود، میتواند اراده ملت را تضعیف کرده و راه را برای عقبنشینی در برابر دشمن هموار سازد. از همین رو، جمعی از کارشناسان در ویژهنامه «حماسه» به بررسی این مسئله پرداختهاند که در ادامه تقدیم مخاطبان میشود.
شبهه:
چرا راهکارها و پیشنهاداتی چون صلح با آمریکا که برای حفظ کشور مطرح میشود مورد بی مهری قرار می گیرد؟
در منطق قرآن یکی از برجسته ترین شاخصه های جریان نفاق آن است که در بزنگاه های سرنوشت ساز به جای تکیه بر ایمان عزت و وعده های الهی زبان به ترس می گشاید و با محاسبات صرفا مادی جامعه را به عقب نشینی در برابر دشمن فرا می خواند.
قرآن کریم این روحیه را چنین توصیف می کند:
«فَتَرَی الذین فی قلوبهم مرض یُسَارِعُونَ فِیهِمْ یَقُولُونَ تَخْشَی أنْ تَصِیبَنَا دَائِرَة»
کسانی که در دل هایشان بیماری است با شتاب به سوی دشمنان می روند و بهانه می آورند که می ترسیم حادثه ای بر ضد ما رخ دهد. قرآن ریشه این رفتار را نه در عقلانیت، بلکه در مرض قلب می داند؛ بیماری ای که حقیقت آن ضعف یقین، فقدان توکل خود باختگی در برابر قدرت های ظاهری و ترس از آینده است.
این منطق تنها گزارش یک حادثهتاریخی نیست بلکه پرده از یکسنت اجتماعی برمی دارد. هرگاه جبهه حق در برابر قدرتی متجاوز قرار گیرد، گروهی پیدا می شوند که به جای آنکه تجاوز جنایت و زیاده خواهی دشمن را محور سخن خود قرار دهند همه توجه خود را متوجه هزینه های مقاومت میکنند زبان آنان سرشار از واژه هایی مانند جلوگیری از خسارت بیشتر واقع بینی، نجات مردم و پرهیز از تنش است؛ اما حاصل عملی این سخنان تضعیف اراده ملت عادی سازی تجاوز دشمن والقای این پیام است که راهی جز تسلیم و امتیازدهی وجود ندارد. قرآن این روحیه را با جمله کوتاه اما عمیق «نخْشَی أَنْ تُصِیبَنَا دَائرة» به تصویرکشیده است؛ ترسی که انسان را از موضع عزت به موضع انفعال می کشاند.
*جنگ روانی دشمن و تضعیف اراده مقاومت
قرآن کریم در جای دیگر، ریشه این جنگ روانی را نیز آشکار می سازد «إِنَّمَا ذَلِکُمُ الشَّیْطَانُ یُخَوَفَ أَوْلَیَاءَهُ»؛شیطان با بزرگ نمایی قدرت جبهه باطل دوستان و همراهان خود را می ترساند. در مقابل قران از مؤمنانی یاد می کند که هنگامی که به آنان گفته شد: «إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَکُمْ فَاخْشَوْهُمْ» ، نه تنها مرعوب نشدند بلکه «فزادَهُم ایمانا» و گفتند:
حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوکیل
از نگاه قرآن مرعوب شدن در برابر هیبت دشمن نشانه بلوغ سیاسی نیست؛ بلکه نشانه ضعف ایمان و گرفتار شدن در جنگ روانی دشمن است.
*هزینهتراشی برای مقاومت؛ بازتولید ترس در لحظههای سرنوشتساز
سیره اهلبیت علیهمالسلام نیز بر همین منطق استوار است. امیرالمؤمنین علیهالسلام در نهجالبلاغه، پس از پذیرش صلح، مردم را از خوشبینی به دشمن برحذر میدارد و میفرماید: «از دشمن خود پس از آشتی سخت برحذر باش؛ زیرا چه بسا دشمن برای غافلگیر کردن، خود را به صلح نزدیک نشان دهد.» در جای دیگر، آن حضرت جملهای تکاندهنده دارد:
«وَاللهِ مَا غُزِیَ قَوْمٌ فِی عُقْرِ دَارِهِمْ إِلا ذَلُّوا»
به خدا سوگند، هیچ ملتی در خانه خود مورد هجوم قرار نگرفت مگر آنکه خوار شد. این سخن، ستایش جنگ نیست؛ هشدار درباره پیامدهای سستی، غفلت و از دست دادن روحیه دفاع است.
نهضت عاشورا نیز گواه روشنی بر این حقیقت است. بسیاری از کسانی که امام حسین علیهالسلام را یاری نکردند، الزاماً حق را انکار نمیکردند؛ آنان اسیر ترس بودند؛ ترس از جان، مال، مقام و آینده. همین ترس، آنان را به سکوت واداشت و سکوتشان به تثبیت بزرگترین جنایت تاریخ انجامید. از این رو، گاه خطرناکترین مانع در برابر حق، شمشیر دشمن نیست بلکه روحیه ای است که ترس را عقلانیت و عقب نشینی را «تدبیر» می نامد.
بر همین اساس هرگاه در برابر تجاوز و دشمنی آشکار کسانی به جای مطالبه عدالت و محکوم کردن متجاوز همه هم خود را صرف توصیه به عقب نشینی اعتماد به دشمن یا القای بی ثمر بودن مقاومت کنند این رویکرد باید با معیارهای قرآن و اهل بیت علیهم السلام سنجیده شود قرآن از مؤمنان جامعه ای می سازد که در کنار تدبیر و عقلانیت شجاعت توکل و عزت را نیز حفظ میکنند.
جامعه ای که معیار تصمیم گیری اش تنها قدرت ظاهری دشمن باشد دیر یا زود استقلال و کرامت خود را نیز از دست خواهد داد؛ اما جامعه ای که وعده الهی را در کنار محاسبات عقلانی ببیند نه گرفتار هیجان و ماجراجویی می شود و نه اسیر ترسی که جامه عقلانیت بر تن کرده است.
از منظر قرآن عزت از آن خدا پیامبر و مؤمنان است و هیچ ملتی با ترس خود باختگی و امید بستن به دشمن به امنیت و سربلندی دست نخواهد یافت.
نظر شما