چهارشنبه ۷ مرداد ۱۴۰۵ - ۰۹:۰۹
الگوی ارتباط بی‌واسطه با مردم و نقش آن در تقویت سرمایه اجتماعی

حوزه / رابطه رهبران سیاسی با مردم، یکی از مهم‌ترین شاخص‌های فهم الگوی حکمرانی در هر نظام سیاسی است. در این میان، بررسی مؤلفه‌های ارتباط مستقیم، اعتماد عمومی و سرمایه اجتماعی، می‌تواند تصویری روشن از نسبت میان رهبری و بدنه جامعه ارائه دهد.

به گزارش خبرگزاری حوزه، مردم‌دوستی در مکتب انقلاب اسلامی، نه یک ژست رسانه‌ای و نه یک ویژگی اخلاقیِ صرف، بلکه ریشه در ایمانی عمیق و نگاهی تمدن‌ساز دارد؛ نگاهی که قدرت را تنها زمانی مشروع می‌داند که در خدمتِ گره‌گشایی از کار مردم و دردمندی برای آنان باشد. این الگوی رفتاری می‌تواند مستحکم‌ترین سد در برابر تهدیدها و اصلی‌ترین پیشران برای تحقق آرمان‌های بزرگ باشد. ماهنامه «شبهات» با هدف واکاوی این پیوند ناگسستنی و تبیین سیره عملی رهبری که در مشی رهبر شهید نیز تجلی یافته، به بررسی این موضوع پرداخته است که در ادامه تقدیم می‌گردد.

مردم دوستی

شاید هیچ چیز به اندازه نوع رابطه آیت الله خامنه ای با مردم برای یک ناظر بیرونی حیرت انگیز و در عین حال، الهام بخش نباشد؛ رابطه ای که در آن همه قراردادهای متعارف فاصله قدرت شکسته می شود.

و رهبری که فرماندهی کل یک جبهه مقاومت جهانی را بر عهده دارد، در میان جمعیتی از کارگران ساده روستاییان کم بضاعت زنان خانه دار و حتی کودکان دبستانی چنان بی پیرایه و بی تشریفات می نشیند که گویی یکی از خود آنهاست و این بی واسطگی، نه یک تاکتیک رسانه ای مقطعی که یک شیوه زیست سیاسی بود که او در طول بیش از سه دهه رهبری با هزاران رفتار کوچک و بزرگ آن را به عنوان الگویی برای رهبران جهان اسلام به تصویر کشید.

اما راز این مردم دوستی عمیق در چیست؟

آیا صرفاً یک ویژگی شخصیتی ذاتی است یا ریشه در یک نگاه راهبردی هوشمندانه دارد؟

شاید پاسخ در هر دو باشد؛ او از یک سو با الهام از سیره پیامبر و امام علی که نزدیک ترین مردم به مردم بودند این ارتباط را به عنوان یک تکلیف شرعی برای خود تعریف کرده بود و از سوی دیگر، به درستی می دانست که مشروعیت یک نظام اسلامی نه در زور سرنیزه که در اعتماد عاطفی مردم ریشه دارد و اعتماد وقتی معنا می یابد که مردم رهبرشان را در کنار خود در میان خود و دردمند دردهای خود ببینند.

این رابطه بی واسطه در عمل جلوه های گوناگونی داشت. یکی از آنها دسترس پذیری نسبی او در دیدارهای عمومی بود؛ در مناسبت های مختلف هنگامی که جمعیت خود را به ایشان نزدیک می کردند. او به جای فاصله گرفتن تشریفاتی با حوصله به سخنان آنها گوش می داد و گاه با طرح چند پرسش دقیق نشان می داد که حرف مخاطب را نه به عنوان یک سرگرمی موقتی که به عنوان یک منبع خبری دست اول جدی می گیرد.

الگوی ارتباط بی‌واسطه با مردم و نقش آن در تقویت سرمایه اجتماعی

دغدغه مندی ایشان هرگز به ابراز همدردی زبانی محدود نشد؛ بلکه در قالب پیگیری مستمر مسائل کلان کشور از کنترل تورم و اشتغال جوانان تا مبارزه با فساد جاری شد. ایشان بارها تأکید کردند که مشکل اصلی نظام مدیریتی، فقدان پیگیری تا حصول نتیجه است و بر این اصل به عنوان یک روش عملیاتی پافشاری داشتند. در کنار این دغدغه های کلان نمونه های متعددی از پیگیری مشکلات فردی در کارنامه ایشان ثبت شده از اهدای کمک به ستاد دیه برای آزادی زندانیان جرایم غیر عمد تا دستور مستقیم برای رفع موانع پیش روی یک جوان فعال و یا گوش سپردن به گلایه یک زن عادی در دیدارهای عمومی این رویکرد دوگانه راهبردهای کلان در کنار رسیدگی جزئی - تصویری از رهبری ساخت که خود را از متن زندگی مردم جدا نمی دید و برای گره گشایی از کار آنها در هر سطحی که لازم بود، قدم بر می داشت.

الگوی ارتباط بی‌واسطه با مردم و نقش آن در تقویت سرمایه اجتماعی

از سوی دیگر این مردم دوستی هرگز به عطوفت و مهربانی صرف خلاصه نمیشد؛ بلکه در نقد صریح و عتاب آشکارا و نسبت به مسئولان به نام مردم نیز تجلی می یافت. او بارها در سخنرانی های عمومی با صراحتی بی نظیر از گرانی بی رویه از تورم سنگین از بیکاری جوانان و از فاصله طبقاتی فزاینده به عنوان زخم هایی بر پیکر جامعه یاد کرده و مسئولان را به شدت مورد عتاب قرار می داد؛ عتابی که نه از سر سیاست بازی انتخاباتی که از سر درد راستین برای معیشت مردم بود و همین رویکرد او را در نگاه عمومی از بسیاری از حاکمان جهان اسلام که درد مردم را یا نمی بینند و یا نمی خواهند ببینند جدا و متمایز می ساخت. اما شاید عمیق ترین و ظریف ترین لایه این مردم دوستی در نگاه تمدنی او به مردم نهفته باشد؛ نگاهی که در آن مردم ایران صرفا رای دهندگان و مصرف کنندگان سیاست نیستند بلکه ستون های اصلی تمدن سازی اسلامی محسوب می شوند. او با این نگاه هرگز به مردم به عنوان ابزاری برای بقای قدرت نگاه نکرد بلکه آنها را صاحبان اصلی انقلاب و وارثان امام زمان می دانست و از همین رو هرگونه فاصله گرفتن خبگان سیاسی از متن جامعه را خطری جدی برای مسیر تمدنی انقلاب می شمرد و بارها هشدار داد که اگر ارتباط ما با مردم قطع شود همه دستاوردها به باد خواهد رفت. این باور عمیق در بحران های گوناگون سه دهه اخیر همواره به عنوان یک سرمایه اجتماعی پایان ناپذیر عمل کرده است؛ سرمایه ای که نه با وعده که با حضور بی واسطه گوش سپردن صبورانه و پیگیری خستگی ناپذیر مشکلات ذره ذره انباشته شد و امروز به عنوان میراثی ماندگار برای آینده جهان اسلام در برابر چشمان صدها میلیون مسلمان به تصویر کشیده شده است؛ میراثی که می آموزد قدرت نرم یک رهبر نه در کاخ ها و تشریفات که در گره گشایی از کار مردم است.

برای دانلود این صفحه از نشریه شبهات کلیک کنید.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha