حکیمه پورمجیدی، مدیر مدرسه علمیه الزهرا(س) ماهان، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در کرمان، با اشاره به نقش راهبردی بانوان در امتداد نهضت عاشورا اظهار داشت: زنان، مهندسان عاطفه در تمدنسازی نوین اسلامی هستند. حماسه حسینی در کربلا با خون مردان رقم خورد، اما در تاریخ با قلم و بیان زنان زینبی ماندگار شد. بنابراین اگر حضرت زینب سلاماللهعلیها نبود، اربعین از بُعد تمدنی خود تهی و خالی میشد و امروز نیز اربعین بدون روایتگری تمدنی بانوان، از بخش مهمی از ظرفیت اثرگذار خود محروم خواهد ماند.
وی در تبیین نقش بانوان در عرصه روایتگری اربعین گفت: روایت اول و مقابله با تحریف، یک استراتژی پیشدستانه است. روایت اول صرفاً خبررسانی نیست، بلکه تعیین زاویه دید و پارادایمسازی در برابر امپراتوری رسانهای است. دشمن با روایت خشونتمحور و با نشان دادن صحنههایی که حس وحشت القا کند، بهدنبال اسلامهراسی است، اما راهکار زینبی، روایت مبتنی بر کرامت و عطوفت است. حضرت زینب(س) در کوفه، روایت شکست نظامی دشمن را با روایت پیروزی اخلاقی درهم کوبید.
مدیر مدرسه علمیه الزهرا(س) ماهان افزود: در خطبه امام سجاد(ع) در شام نیز میبینیم که آن حضرت از موضع اقتدار سخن میگویند، نه از موضع مظلومیت محض؛ چنانکه در بحارالانوار، جلد ۴۵، صفحه ۱۷۴ به این حقیقت اشاره شده است. بر همین اساس، بانوان در اربعین باید با ثبت و نشر تصاویر همبستگی، عطوفت مادرانه و امنیت حاکم بر مسیر، روایت پیشدستانه را شکل دهند. این یعنی تصویرسازی در برابر کلیشهسازی.
وی با استناد به آیه شریفه «وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ» از سوره آلعمران، خاطرنشان کرد: بانوان برای ارائه روایت اول باید از موضع انفعالی خارج شوند و به موضع کنشگری فعال روی آورند. روایت اول یعنی پیشدستی در بازنمایی حقیقت. بانوان در اربعین باید با بهرهگیری از ابزارهای رسانهای و تولید محتوای عاطفی ـ منطقی، مبتنی بر مشاهده مستقیم حماسه، اجازه ندهند روایت خشونتمحور یا روایت صرفاً سیاسیِ غربی بر افکار عمومی حاکم شود. سیره امام سجاد(ع) و حضرت زینب(س) در کوفه نشان داد که آنان پیش از آنکه دشمن بتواند ماجرا را وارونه جلوه دهد، با سخنان خود، واقعیت را بهصورت عمومی تثبیت کردند.
پورمجیدی در ادامه با اشاره به میدانداری حضرت زینب(س) در کوفه و شام اظهار داشت: میدانداری حضرت زینب(س) در کوفه و شام، ترکیبی از صبر، شجاعت و فصاحت بود و افزود: همانگونه که قرآن کریم میفرماید: "فَذَکِّرْ إِنَّمَا أَنتَ مُذَکِّرٌ"، میدانداری زینبی و تکنیکهای جهاد تبیین، دارای ارکان تبیینی عملیاتی است که در اربعین نیز بهخوبی قابل اجراست.
وی، نخستین رکن این میدانداری را مخاطبشناسی دانست و گفت: حضرت زینب(س) بهخوبی میدانست در کوفه با چه کسانی سخن میگوید. بانوان در اربعین نیز باید با شناخت زبان و فرهنگ ملیتهای مختلف، پیام را بومیسازی کنند. همانگونه که حضرت زینب(س) با خطبههای خود سکوت مرگبار کوفه را شکست، بانوان نیز باید با تبیین میدانی، گفتوگو و پاسخ به پرسشهای زائران خارجی، از جمله درباره علت حضور خانوادگی در این مسیر، میدانداری کنند. این حضور، خود نوعی عبادت، ذکر خدا، بیداری ملتها، روشنگری و بصیرتافزایی و زمینهساز تمدنسازی اسلامی است.
مدیر مدرسه علمیه الزهرا(س) ماهان، دومین رکن را تبدیل تهدید به فرصت عنوان کرد و افزود: در ماجرای اسارت، تهدید به قتل وجود داشت، اما حضرت زینب(س) همین تهدید را به فرصت افشاگری تبدیل کرد. امروز نیز میتوان با بهرهگیری از زبان هنر و نماد، مانند سربندهای متحد و نمادهای مقاومت که پیام جهانی دارند، در اربعین میدانداری کرد و از این طریق به جهاد تبیین پرداخت.
وی سومین رکن را مدیریت هیجان و تلفیق احساس و عقل دانست و تصریح کرد: جهاد تبیین زینبی صرفاً گریه نبود، بلکه تحلیل سیاسی دقیق از وضعیت بود. بانوان باید در موکبها، در کنار پذیرایی، با پاسخ به شبهات، نقش تبیینگر داشته باشند. حضرت زینب(س) گریه میکرد، اما سخنش عقلانی و استوار بود. از همین رو بانوان نیز باید در کنار ابراز ارادت عاطفی، با تبیین منطقی، به این پرسش پاسخ دهند که چرا اربعین، راهبرد تمدنی جهان اسلام است. برای این منظور میتوان به خطبههای حضرت زینب(س) در کوفه در مستدرک الوسائل، جلد ۱۱، صفحه ۱۱۶ و دیگر منابع معتبر مراجعه کرد تا با بصیرت و آگاهی در میدان جهانی اربعین به امر مقدس جهاد تبیین پرداخته شود.
پورمجیدی در بخش دیگری از سخنان خود، به ظرفیت بانوان طلبه و فعالان فرهنگی در مسیر اربعین اشاره کرد و گفت: طلبههای فعال فرهنگی در اربعین باید از سطح خدمات عمومی به سطح دیپلماسی معرفتی ارتقا یابند. بانوان طلبه در اربعین باید معلم مکتب زینبی باشند.
وی افزود: امام صادق(ع) میفرمایند "رحم الله عبداً حببنا إلی الناس"؛ خدا رحمت کند بندهای را که محبت ما را در دل مردم قرار دهد. همچنین در روایات آمده است: "أَحْیُوا أَمْرَنَا رَحِمَ اللَّهُ مَنْ أَحْیَا أَمْرَنَا". از این رو، محبتآفرینی باید با منطق و برهان همراه باشد.
وی با استناد به آیه ۱۰۴ سوره آلعمران، «وَلْتَکُن مِّنکُمْ أُمَّةٌ یَدْعُونَ إِلَی الْخَیْرِ»، تأکید کرد: بانوان طلبه بهعنوان مرجعیت فکری، ظرفیت بالایی برای عمقبخشی به نهضت اربعین دارند و باید از این ظرفیت برای برقراری ارتباط و انتقال پیامهای معرفتی به زائران ایرانی و غیرایرانی بهره گرفت.
مدیر مدرسه علمیه الزهرا(س) ماهان در تبیین این ظرفیتها افزود: یکی از عرصههای مهم، شبکهسازی معرفتی است؛ یعنی ایجاد حلقههای گفتوگوی دو یا چندزبانه در طول مسیر با موضوعاتی همچون عدالتخواهی و ظلمستیزی در سیره اباعبدالله الحسین(ع). همچنین موکبهای بانوان باید دارای هسته اندیشهورز باشند تا طلبهها بتوانند با تبیین جایگاه زن در اسلام، بهعنوان الگوی سوم و نه شرقی و نه غربی، پاسخی تمدنی به نگاه فمینیستی غربی ارائه دهند.
وی ادامه داد: از سوی دیگر، میتوان موکبهای اسکان بانوان را به پاتوقهای معرفتی، حلقههای مباحثه و نشستهای پرسش و پاسخ تبدیل کرد. همچنین طلبههای مسلط به زبانهای خارجی مانند عربی، انگلیسی و اردو، میتوانند پیوند عمیقتری در عرصه بینالمللی ایجاد کنند. افزون بر این، طلبهها با رفتار خود میتوانند زهد در عین حضور اجتماعی را به زائران ایرانی و غیرایرانی نشان دهند و این خود یک الگوی عینی و اثرگذار در میدان اربعین است.
پورمجیدی در ادامه، با اشاره به سبک زندگی زینبی در مسیر پیادهروی اربعین اظهار داشت: قرآن کریم در آیه ۲۱ سوره احزاب میفرماید: "لَقَدْ کَانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ". بر همین اساس، سبک زندگی زینبی(س) در اربعین باید بهعنوان مدل پیشرفت تمدن نوین اسلامی معرفی شود. مکتب زینبی، الگوی سوم زن مسلمان است و پیادهروی اربعین میتواند بهعنوان بزرگترین نمایشگاه سبک زندگی اسلامی، این الگو را بهصورت عملی به جهان عرضه کند.
وی در تشریح مؤلفههای عملیاتی این سبک زندگی گفت: نخستین مؤلفه، مشارکت عفیفانه است. در مکتب زینبی، حضور اجتماعی با حفظ کرامت جمع میشود. بانوان ایرانی باید پوشش را بهعنوان یک مقاومت هوشمندانه در برابر فرهنگ مصرفگرای غربی به نمایش بگذارند. حفظ پوشش و حریم، در اوج حضور پرشور اجتماعی، برجستهترین نماد مکتب زینبی است.
مدیر مدرسه علمیه الزهرا(س) ماهان، خانوادهمحوری را از دیگر مؤلفههای مهم برشمرد و تصریح کرد: یکی از زیباترین جلوههای زینبی، حضور خانواده با وجود سختیهاست. این خانوادهمحوری در اربعین، ضربهای کاری به فرهنگ فردگرای غربی است و نشان میدهد که در منطق اسلامی، خانواده همچنان محور رشد، همراهی و تعالی است.
وی با اشاره به خدامحوری در کنشگری افزود: حضرت زینب(س) فرمود: "ما رأیتُ إلا جمیلاً". این نگاه به ما میآموزد که سختی مسیر و گرما، در برابر هدف بزرگ، یعنی زمینهسازی ظهور، زیباست. بانوان باید این تحمل آگاهانه را با اخلاق کریمانه، خوشرویی و کمک به زائران ناتوان تبلیغ و ترویج کنند.
پورمجیدی، خدمت بیمنت را نیز از جلوههای سبک زندگی زینبی دانست و گفت: حضرت زینب(س) حتی در مسیر اسارت نیز از کودکان و دیگران مراقبت میکرد. امروز نیز ایثار بانوان در مسیر اربعین، بهویژه در خدمت به کودکان و سالمندان در موکبها، همان سبک زندگی زینبی است که بهصورت عملی و مؤثر دیده میشود.
وی، صبر در سختیها را از دیگر ارکان این سبک زندگی عنوان کرد و اظهار داشت: تحمل سختیهای مسیر پیادهروی با روحیه شکرگزاری، نشاندهنده تربیت در مکتب عاشوراست. آن جمله معروف حضرت زینب(س) که فرمود: "ما رأیتُ إلا جمیلاً" و در بحارالانوار، جلد ۴۵ آمده، کلید فهم سبک زندگی زینبی است؛ نگاهی که سختیها را در پرتو حقیقت، زیبا میبیند و از دل آن، معنا و استقامت میسازد.
مدیر مدرسه علمیه الزهرا(س) ماهان در پایان بار دیگر تأکید کرد: زنان، مهندسان عاطفه در تمدنسازی نوین اسلامی هستند. حماسه حسینی در کربلا با خون مردان رقم خورد، اما در تاریخ با قلم و بیان زنان زینبی ماندگار شد. از همین رو، اربعین بدون روایتگری تمدنی بانوان، از بُعد مهمی از حقیقت و اثرگذاری خود تهی خواهد شد.
نظر شما