چگونه آیین اربعین را به سبک زندگی تبدیل کنیم؟

زهرا دلاوری پاریزی در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در رابطه با چرایی شکنندگی باورها و اعتقادات در نسل جدید عنوان کرد: مقایسه میان نسل‌های گذشته و امروز فقط مقایسه دو دوره زمانی نیست؛ بلکه مقایسه دو نظام اطلاعاتی متفاوت است. در گذشته باورها در بستری از ثبات و محدودیت اطلاعاتی شکل می‌گرفتند. منابع معرفتی محدود به خانواده، مدرسه و مسجد بودند به همین خاطر یک باور در ذهن فرد تثبیت می‌شد. اما امروز ما در عصر سیالیت اطلاعاتی هستیم.

بحران مرجعیت برای نسل جوان

وی گفت: در گذشته مرجع نظر بودن هر کسی با سن و تجربه تعریف می‌شد. اما امروز مرجعیت با تعداد دنبال‌کننده و جذابیت محتوایی تعریف می‌شود. وقتی نوجوان، یک اینفلوئنسر را مرجع‌تر از یک استاد یا روحانی ببیند، ساختار باور او دچار فروپاشی می‌شود.

پارادوکس انتخاب

استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: در گذشته مسیرهای فکری محدود بود. اما امروز جوان در میان انبوهی از ایدئولوژی‌ها (لیبرالیسم، اگنوس‌تیسیسم، مادی‌گرایی و...) رها شده است. این حجم از انتخاب باعث می‌شود فرد دچار خستگی از تصمیم شود و به جای انتخاب آگاهانه، به سمت باورهای جذاب‌تر و ارزان‌تر حرکت کند.

جنگ روایت‌ها

دلاوری پاریزی اظهار کرد: امروزه باورها دیگر در محیط‌های بسته نیستند. هر باور دینی در برابر یک روایت متقابل قرار دارد که با تکنولوژی‌های پیشرفته آن را تحلیل و بازسازی می‌کند.

وی با تاکید بر اینکه در این شرایط ما نباید با روش‌های دفاعی و ممنوع کننده با نسل جدید برخورد کنیم، افزود: راهکار اول ساخت روایت‌های جایگزین است. به جای اینکه بگوییم این باور غلط است، باید روایت‌های جذاب‌تری از دین بسازیم که با نیازهای زیستی و روانی جوان مانند معنای زندگی، عدالت و آرامش گره بخورد.

استاد حوزه و دانشگاه آموزش تفکر انتقادی را دیگر راهکار دانست و تصریح کرد: به جای تزریق مستقیم باور باید به آن‌ها یاد بدهیم چگونه اطلاعات را تحلیل کنند. اگر جوان یاد بگیرد چگونه شک کند، در نهایت به ایمان آگاهانه می‌رسد، نه ایمان اجباری.

وی یادآور شد: اربعین در دنیای امروز فراتر از یک مراسم مذهبی است و به یک پدیده‌ ژئوپلیتیک و اجتماعی تبدیل شده است و به عبارتی حج تشیع است.

پژوهشگر کلامی ادامه داد: در جنگ باورها «نمایش قدرت و انسجام» بر «حرف و کلام» برتری دارد. اربعین قدرت «نمایش عملی باور» را به نمایش می‌گذارد. اما مشکل اینجا است که بسیاری از جوانان اربعین را فقط یک سفر معمولی می‌بینند و با آن‌ها ارتباط فکری برقرار نمی‌کند.

وی با اشاره به اینکه برای استفاده از ظرفیت در تقویت باورهای نسل جوان باید از عاطفه صرف به سمت عاطفه هوشمند حرکت کنیم، گفت: اربعین به مثابه آزمایشگاه اجتماعی است. به جای اینکه فقط به جوان بگوییم اربعین زیارت است، باید او را به تعمیق درباره پدیده‌های علمی و اجتماعی این مسیر مانند مدل‌های جدید مدیریت، عدالت اجتماعی، اقتصاد موکب‌ها یا روان‌شناسی خدمت در اربعین هدایت کنیم تا باور او از یک موضوع قلبی به یک تجربه علمی و اجتماعی تبدیل شود.

دلاوری پاریزی با اشاره به اهمیت دیپلماسی اربعین (ارتباطات بین‌الادیانی) اظهار کرد: برای مقابله با جنگ باورها، باید از اربعین به عنوان یک پلتفرم برای گفتگوی جهانی استفاده کرد. حضور جوانان غیرمسلمان یا غربی در مسیر می‌تواند از طریق اربعین، روایت اسلام خدمت‌گزار و صلح‌طلب را جایگزین اسلام هراسی های در غرب کند و این اقدام یک جنگ روایی بسیار قدرتمند در سطح بین‌المللی است.

وی اضافه کرد: تولید محتوای کوتاه و پرقدرت از لحظات اربعین بسیار مهم است. جوان باید بتواند در همان لحظه‌ای که در مسیر است روایت‌های عمیق‌ دیجیتالی و به روز را ارسال و دریافت کند.

استاد حوزه و دانشگاه بیان کرد: بزرگترین ضعف در رویکردهای مذهبی پدیده اثر لحظه‌ای است. اگر اربعین را یک رویداد بدانیم، تأثیرش محدود است؛ اما اگر آن را یک فرهنگ بدانیم می‌تواند در تمام سال جاری باشد.

وی ادامه داد: برای این کار باید مفهوم موکب را از مسیر کربلا به زندگی روزمره منتقل کنیم. موکب یعنی آستانه خدمت. می‌توان با ایجاد شبکه‌هایی از خدمت‌گزاران اجتماعی در محلات‌ و... روحیه اربعین را در فعالیت‌های مردمی، محیط‌زیستی و خیرخواهانه در طول سال زنده نگه داشت.

استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به اهمیت تدوین پروژه زندگی اربعینی گفت: ایجاد یک پروتکل رفتاری برای جوانان مثلاً «امسال، در هر ماه، یک حرکت ایثارگری مشابه موکب‌داری انجام می‌دهیم» می تواند شعارهای اربعینی را به عادت‌های روزانه تبدیل می‌کند و اربعینی بودن به یک سبک زندگی تبدیل می‌شود.

وی ایجاد زنجیره دانش اربعین را راهکار دیگر دانست و افزود: استفاده از داده‌های به‌دست‌آمده از اربعین (تجربیات، سوالات، چالش‌ها) برای تولید محتوای آموزشی در طول سال. مثلاً، اگر در مسیر اربعین، جوانان با چالش‌های فکری خاصی روبرو شدند، در ماه‌های بعدی، سمینارها و کارگاه‌های پاسخگویی به آن سوالات برگزار شود. به این ترتیب، اربعین تبدیل به «منبع تغذیه» برای تمام فعالیت‌های آموزشی سال می‌شود.

پژوهشگر کلامی یادآور شد: برای پیروزی در جنگ باورها ما نباید فقط عاطفه داشته باشیم، بلکه باید دانش، مدیریت مدرن و ساختار علمی را با روح معنوی ترکیب کنیم. اربعین، سوخت این حرکت است اما موتور این حرکت، ساختار و مدیریت هوشمند است.

انتهای پیام