خبرگزاری حوزه | حجتالله سیفی، کارگردان سینما و تلویزیون در گفتوگو با خبرگزاری حوزه با بیان اینکه اربعین حسینی یکی از مهمترین جلوههای فرهنگی و معنوی جهان تشیع است، اظهار کرد: این حرکت عظیم تنها یک گردهمایی مذهبی یا یک برنامه آیینی محدود نیست، بلکه پدیدهای اجتماعی و تمدنی است که در طول قرنها ریشه دوانده و امروز به یکی از بزرگترین نمادهای همبستگی، محبت و وفاداری به آرمانهای امام حسین(ع) تبدیل شده است. میلیونها انسانی که هر سال در مسیر نجف تا کربلا و دیگر مسیرهای منتهی به حرم سیدالشهدا(ع) حضور پیدا میکنند، تنها برای انجام یک سفر زیارتی حرکت نمیکنند، بلکه در حال بازخوانی یک پیام تاریخی هستند؛ پیامی که بر پایه عدالتخواهی، آزادگی و مقابله با ظلم شکل گرفته است. اربعین ادامه همان راهی است که عاشورا آغاز کرد و نشان میدهد که ارزشهای انسانی و الهی یک واقعه تاریخی، میتواند پس از قرنها همچنان زنده و تاثیرگذار باقی بماند.
وی افزود: آنچه اربعین را از بسیاری از اجتماعات دیگر متمایز میکند، روح حاکم بر این حرکت است. در این مسیر، انسانها با وجود تفاوت در زبان، ملیت، فرهنگ و شرایط اجتماعی، در کنار یکدیگر قرار میگیرند و هدف مشترکی را دنبال میکنند. این حضور گسترده نشان میدهد که محبت به امام حسین(ع) تنها محدود به یک منطقه یا گروه خاص نیست، بلکه ظرفیتی دارد که میتواند انسانهای مختلف را حول ارزشهای مشترک گرد هم آورد. در حقیقت اربعین تصویری از جامعهای ارائه میدهد که در آن ایثار، بخشندگی و توجه به دیگری بر منافع شخصی غلبه پیدا میکند. چنین ویژگیهایی سبب شده است که این رویداد تنها از زاویه مذهبی مورد توجه قرار نگیرد و بسیاری از پژوهشگران اجتماعی و فرهنگی نیز آن را به عنوان یک پدیده مهم انسانی بررسی کنند.
این کارگردان سینما و تلویزیون با اشاره به نقش مردم عراق در شکلگیری این حماسه بزرگ گفت: یکی از صحنههای تاثیرگذار اربعین، فرهنگ میزبانی مردم عراق است. خانوادههایی که شاید از نظر امکانات مادی شرایط بسیار گستردهای نداشته باشند، با تمام توان از زائران پذیرایی میکنند و آنچه در اختیار دارند را با عشق در اختیار دیگران قرار میدهند. این رفتار نشاندهنده یک فرهنگ عمیق انسانی است که در آن خدمت به دیگری یک ارزش محسوب میشود. موکبها تنها محل استراحت یا پذیرایی نیستند، بلکه نمادی از مشارکت اجتماعی و احساس مسئولیت جمعی هستند. انسان در این فضا درمییابد که میتوان جامعهای را تصور کرد که اساس آن بر همکاری، محبت و گذشت بنا شده باشد.
سیفی با تاکید بر اینکه اربعین ظرفیتهای فراوانی برای فعالیتهای فرهنگی و هنری دارد، گفت: سینما به عنوان یکی از موثرترین ابزارهای روایتگری میتواند نقش مهمی در معرفی ابعاد مختلف این حرکت ایفا کند، اما پرداختن به چنین موضوعی نیازمند شناخت عمیق است. اربعین را نمیتوان تنها با نمایش تصاویر جمعیت یا ثبت لحظههای ظاهری معرفی کرد، زیرا پشت هر قدمی که در این مسیر برداشته میشود، یک داستان انسانی وجود دارد. هر زائر با انگیزهای متفاوت در این مسیر حضور پیدا میکند؛ فردی برای تجدید عهد با امام حسین(ع)، دیگری برای یافتن آرامش روحی و شخصی دیگر برای تجربه یک تحول معنوی. همین تفاوتها میتواند سرچشمه روایتهای ارزشمند سینمایی باشد.
وی ادامه داد: فیلمساز برای ساخت اثری ماندگار درباره اربعین باید پیش از هر چیز به انسانها توجه کند. اگر دوربین فقط به جمعیت نگاه کند، بخش مهمی از حقیقت این رویداد را از دست خواهد داد. مهمترین عنصر در یک اثر هنری، شخصیت و تحول درونی انسان است. زائری که راهی کربلا میشود، در طول این سفر ممکن است نگاه تازهای نسبت به زندگی، ایمان، مسئولیت اجتماعی و مفهوم فداکاری پیدا کند. این تغییرات درونی همان چیزی است که میتواند یک روایت سینمایی تاثیرگذار ایجاد کند. هنر زمانی موفق خواهد بود که بتواند این تجربههای انسانی را به شکلی صادقانه و باورپذیر به مخاطب منتقل کند.
کارگردان فیلم «به خاطر خواهرم» با اشاره به ضرورت شناخت جایگاه امام حسین(ع) در تولید آثار هنری اظهار کرد: هرگونه روایت درباره عاشورا و اربعین باید از شناخت درست شخصیت و مکتب امام حسین(ع) آغاز شود. اگر این شناخت وجود نداشته باشد، اثر تولیدشده تنها به نمایش برخی نشانهها و ظواهر محدود خواهد شد. امام حسین(ع) برای پیروان این مکتب نماد ایستادگی در برابر ظلم، حفظ کرامت انسانی و دفاع از حقیقت است. عاشورا یک حادثه تاریخی صرف نیست، بلکه یک جریان فکری و فرهنگی است که نسلهای مختلف باید آن را با زبان زمان خود بازخوانی کنند. امروز سینما و رسانه میتوانند این پیام را با بیانی هنری به مخاطبان گستردهتری منتقل کنند.
سیفی با انتقاد از برخی تولیدات سطحی درباره موضوعات عاشورایی و مذهبی بیان کرد: یکی از آسیبهایی که در حوزه هنر دینی وجود دارد، فاصله گرفتن از روایت واقعی و پناه بردن به شعار است. مخاطب امروز بیش از هر زمان دیگری به داستانهای باورپذیر و شخصیتهای عمیق نیاز دارد. زمانی که یک اثر هنری تنها مجموعهای از پیامهای مستقیم باشد، امکان برقراری ارتباط عاطفی با مخاطب کاهش پیدا میکند. هنر باید اجازه دهد مخاطب خودش حقیقت را در مسیر داستان کشف کند. اگر شخصیتها واقعی باشند و روایت از دل زندگی انسانها شکل بگیرد، پیام اثر نیز تاثیرگذاری بیشتری خواهد داشت.
وی با بیان اینکه اربعین یک پیام جهانی دارد، اظهار کرد: بسیاری از مفاهیمی که در این حرکت دیده میشود، فراتر از مرزهای مذهبی و جغرافیایی است. عدالتخواهی، مقابله با ظلم، کمک به دیگران و احترام به کرامت انسان، ارزشهایی هستند که همه انسانها میتوانند با آنها ارتباط برقرار کنند. به همین دلیل است که گاهی افرادی که حتی شناخت عمیقی از فرهنگ شیعه ندارند، پس از مشاهده فضای اربعین تحت تاثیر قرار میگیرند. صحنههایی مانند خدمترسانی مردم، همدلی زائران و حضور گسترده انسانها در کنار یکدیگر، پیامهایی انسانی دارد که برای هر مخاطبی قابل درک است.
این کارگردان با اشاره به وظیفه مدیران فرهنگی در استفاده از ظرفیت اربعین گفت: هنوز بخش زیادی از تواناییهای این رویداد در حوزه هنر و رسانه مورد استفاده قرار نگرفته است. اربعین میتواند الهامبخش تولید آثار سینمایی، تلویزیونی و مستندهای عمیق باشد، اما رسیدن به چنین آثاری نیازمند برنامهریزی، پژوهش و حمایت هدفمند است. نگاه به اربعین نباید تنها به ثبت تصاویر خبری محدود شود، بلکه باید زمینهای فراهم شود تا روایتهای انسانی و فرهنگی این حرکت بزرگ به زبان هنر بیان شود. هر زائر، هر خانواده میزبان و هر اتفاق کوچک در این مسیر میتواند موضوع یک اثر ماندگار باشد.
سیفی در پایان بیان کرد: عاشورا و اربعین سرچشمهای پایانناپذیر برای تولید آثار هنری هستند و اگر هنرمندان با مطالعه، تحقیق و شناخت واقعی وارد این حوزه شوند، میتوانند آثاری خلق کنند که نه تنها برای مخاطبان داخلی، بلکه برای مردم دیگر کشورها نیز قابل ارتباط باشد. وظیفه سینما این است که به عمق مفاهیم توجه کند و از سطح عبور کند. اگر روایتهای مربوط به اربعین بر پایه حقیقت انسانی، تجربههای واقعی مردم و شناخت درست از فرهنگ عاشورا شکل بگیرد، میتوان انتظار داشت آثار ارزشمندی تولید شود که پیام آزادگی، عدالت، محبت و کرامت انسانی را به زبان هنر به جهان معرفی کند.
انتهای پیام
نظر شما