حجتالاسلام والمسلمین ترکاشوند معاون پژوهش حوزه علمیه قم در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه با اشاره به پرسشهای مطرح درباره اختصاص مراسم اربعین به حضرت اباعبدالله الحسین(علیهالسلام)، اظهار داشت: در این زمینه میان اندیشمندان دو دیدگاه وجود دارد. گروهی معتقدند اربعین از ویژگیها و اختصاصات امام حسین(علیهالسلام) است، زیرا هیچ گزارش معتبر و مستندی درباره برگزاری اربعین برای دیگر ائمه معصومین (علیهمالسلام) در منابع روایی وجود ندارد و همین امر نشان میدهد که اربعین، به عنوان یکی از نشانهها و امتیازات قیام عاشورا، اختصاص به سیدالشهدا(علیهالسلام) دارد.
وی افزود: در مقابل دیدگاه دیگری بر این باور است که اصل برگزاری مراسم چهلم اختصاصی به امام حسین(علیهالسلام) ندارد و میتوان برای دیگران نیز مراسم اربعین برگزار کرد. بر اساس این نظر، هرچند زیارت اربعین امام حسین(علیهالسلام) هر سال استمرار یافته و مورد اهتمام ویژه شیعیان است، اما درباره دیگر امامان(علیهمالسلام)، مراسم چهلم پس از شهادت آنان در همان سال نخست برگزار میشده است.
معاون پژوهش حوزه علمیه قم با بیان اینکه میتوان میان این دو دیدگاه جمع کرد، تصریح کرد: برگزاری زیارت اربعین برای حضرت سیدالشهدا(علیهالسلام) یک عمل شرعی مورد سفارش و دارای استحباب مؤکد است، اما برگزاری مراسم چهلم برای دیگر ائمه اطهار(علیهمالسلام) یا سایر افراد، اگرچه از نظر شرعی جایز و مباح است، ولی نمیتوان آن را در شمار اعمال مستحب شرعی با همان جایگاه ویژه زیارت اربعین امام حسین (علیهالسلام) دانست.
چهار حکمت برای اختصاص زیارت اربعین به سیدالشهدا(ع)
۱) پشتوانه محکم روایی
حجتالاسلام والمسلمین ترکاشوند در ادامه به مهمترین حکمتهای اختصاص زیارت اربعین به حضرت اباعبدالله الحسین (علیهالسلام) اشاره کرد و گفت: نخستین دلیل، پشتوانه محکم روایی این سنت است؛ به گونهای که هم قول، هم فعل و هم تقریر معصومان(علیهمالسلام) بر مشروعیت و استحباب آن دلالت دارد.
وی توضیح داد: در بخش «قول معصوم»، روایت معتبر سفارش امام صادق(علیهالسلام) به صفوان جمال برای خواندن زیارت اربعین و همچنین روایت مشهور امام حسن عسکری (علیهالسلام) که زیارت اربعین را یکی از پنج نشانه مؤمن معرفی میکند، از مهمترین مستندات روایی این مسئله به شمار میرود.
معاون پژوهش حوزه علمیه قم ادامه داد: در بخش «فعل معصوم» نیز حضور اهلبیت(علیهمالسلام) در کربلا در روز اربعین، زیارت مزار شهدای عاشورا و الحاق سر مطهر امام حسین(علیهالسلام) به پیکر مطهر آن حضرت توسط امام سجاد (علیهالسلام)، از شواهد مهم تاریخی و روایی محسوب میشود.
استاد حوزه علمیه افزود: در بخش «تقریر معصوم» نیز حضور جابر بن عبدالله انصاری، صحابی بزرگ پیامبر اکرم (ص)، به همراه عطیه عوفی به عنوان نخستین زائران کربلا و تأیید این اقدام از سوی امام سجاد(علیهالسلام)، نشاندهنده تأیید و امضای این سنت از سوی اهلبیت (علیهمالسلام) است و مجموعه این شواهد، استحباب زیارت اربعین را اثبات میکند.
۲) پاسداشت ایثار و فداکاری امام حسین علیهالسلام
وی دومین حکمت اختصاص زیارت اربعین را پاسداشت ایثار و فداکاری بینظیر امام حسین (علیهالسلام) دانست و اظهار کرد: آن حضرت در مسیر احیای دین الهی، سختیها و مصائبی را تحمل کردند که هیچ پیامبر یا امام دیگری با آن گستردگی و شدت مواجه نشد؛ از این رو سفارشهای ویژه ائمه معصومین (علیهمالسلام) درباره زیارت اربعین را میتوان تجلیل و بزرگداشت این فداکاری عظیم دانست؛ فداکاریای که موجب بقای اسلام ناب محمدی شد.
۳) اربعین؛ نماد مبارزه با ظلم و استبداد
حجتالاسلام والمسلمین ترکاشوند سومین فلسفه این سنت را زنده نگه داشتن روحیه ظلمستیزی و مبارزه با طاغوت عنوان کرد و گفت: پس از واقعه عاشورا، فضای اختناق شدیدی بر جامعه اسلامی حاکم بود، اما جابر بن عبدالله انصاری با بهرهگیری از جایگاه اجتماعی و اعتبار خود، با حضور در کربلا و زیارت سیدالشهدا(علیهالسلام)، در برابر حکومت یزید ایستادگی کرد و پیام وفاداری به اهلبیت(علیهمالسلام) را به جامعه رساند.
وی خاطرنشان کرد: این حرکت تاریخی، سرآغاز احیای فرهنگ زیارت، ابراز محبت به اهلبیت(علیهمالسلام) و اعلام برائت از ظلم و ستم بود و استمرار زیارت اربعین در طول تاریخ نیز به معنای زنده نگه داشتن روح مقاومت، عدالتخواهی و مبارزه با استکبار و ظلم در میان امت اسلامی و همه آزادگان جهان است.
۴) حفظ جایگاه بیبدیل حماسه عاشورا
معاون پژوهش حوزه علمیه قم، حفظ برجستگی و یگانگی حماسه عاشورا را چهارمین حکمت اختصاص زیارت اربعین به امام حسین(علیهالسلام) برشمرد و گفت: عاشورا حادثهای استثنایی و بینظیر در تاریخ بشریت است و هیچ رخدادی با آن قابل مقایسه نیست؛ از این رو اختصاص داشتن مراسم اربعین به سیدالشهدا(علیهالسلام)، موجب حفظ عظمت، هویت و برجستگی این نهضت تاریخی شده و مانع از کمرنگ شدن جایگاه ممتاز آن در حافظه تاریخی امت اسلامی خواهد شد.
انتهای خبر/
نظر شما