عللی که باعث دور شدن فرزندان از نماز می شود

به گزارش خبرگزاری حوزه، یکی از دغدغه‌های پرتکرار والدین، سستی فرزندانی است که با وجود ادب و برخورداری از اخلاق حسنه، در اقامه نماز کاهلی می‌کنند. حجت‌الاسلام‌والمسلمین استاد تراشیون در پاسخ به این چالش تربیتی، ریشه‌های اصلی این رفتار را مورد بررسی قرار داده و راهکارهای اصلاحی آن را تبیین کرده است.

سوال:

یه بچه دارم خیلی با ادبه خدا را شکر اما به نماز که می‌رسه کم میاره و نمی‌خونه

پاسخ حجت الاسلام و المسلمین استاد تراشیون:

گاهی والدین از اینکه فرزندشان با وجود ادب و اخلاق حسنه، در اقامه‌ی نماز سستی می‌کند، نگران‌اند. بی‌توجهی فرزندان به نماز، غالباً ریشه در چند عامل دارد که یکی از مهم‌ترین آن‌ها، سخت‌گیری‌های والدین در نحوه‌ی اقامه‌ی آن است.

اگرچه خواندن نماز در اول وقت فضیلت بسیاری دارد و امری پسندیده است، اما نباید به گونه‌ای عمل کنیم که فرزند تصور کند اگر در اول وقت حال و حوصله‌ی نماز نداشت و خواست آن را با کمی تأخیر به جا آورد، دیگر آن نماز ارزشی ندارد. البته که نماز دارای وقت فضیلت است و هرچه به آغاز وقت نزدیک‌تر باشد ثوابش افزون‌تر است، اما این نکته باید با درایت به فرزند منتقل شود.

نکته‌ی دیگر، نحوه‌ی اقامه‌ی نماز است. کودکان و نوجوانان برخلاف بزرگسالان، گاه صبر و حوصله‌ی کمتری برای انجام طولانی‌مدت رکوع و سجده دارند. در این مسیر، گاهی یک جمله‌ی محبت‌آمیز والدین می‌تواند گره‌گشا باشد؛ مثلاً به فرزند خود بگوییم: «انجام واجبات نماز کفایت می‌کند.» درست است که انجام مستحبات، اجر و قرب بیشتری دارد، اما زمانی که فرزند وقت کافی ندارد یا دچار بی‌حوصلگی است، تشویق او به انجام اصل واجبات بسیار بهتر از آن است که به دلیلِ ترس از طولانی شدن نماز، به‌کلی از آن فاصله بگیرد. ما نباید با اصرار بر انجام تک‌تک مستحبات، قنوت‌های طولانی یا ذکرهای متعدد، نماز را برای نوجوان دشوار و خسته‌کننده جلوه دهیم.

افزون بر این، لازم است آگاهی فرزندان را نسبت به «فلسفه و چراییِ» نماز ارتقا دهیم. باید مراقب باشیم که جایگاه نماز را در ذهن آن‌ها تغییر ندهیم. برای نمونه، نباید نماز خواندن را صرفاً ابزاری برای رسیدن به اهداف دنیوی (مانند قبولی در دانشگاه یا موفقیت‌های مادی) معرفی کنیم؛ چرا که اگر فرزند به آن هدف نرسد، دچار دین‌گریزی می‌شود. نماز یک تکلیف الهی و رابطه‌ای فراتر از این تعاملات مادی است.

متأسفانه بسیاری از ما بزرگسالان نیز در درک عمیق اسرار نماز دچار ضعف هستیم، چه رسد به اینکه بخواهیم این معارف را به فرزندانمان منتقل کنیم. بزرگان دینی ما کتاب‌های ارزشمندی تحت عنوان «اسرار الصلاة» نگاشته‌اند؛ از آثار مرحوم حضرت امام (ره) گرفته تا تألیفات استاد قرائتی و آیت‌الله جوادی آملی. مطالعه‌ی این آثار می‌تواند نگاه ما را به نماز دگرگون کند. کتاب‌هایی نیز ویژه گروه سنی نوجوان، همچون کتاب «پر پرواز»، با زبانی متناسب برای تبیین اسرار نماز نوشته شده است که می‌تواند راهگشا باشد.

در پایان، پیشنهاد می‌شود برای کسب مهارت‌های انگیزه‌بخشی در این زمینه، از منابع آموزشی استفاده کنید. برای نمونه، کتاب «آغازی برای پرواز» که حاوی بیش از صد روش برای ایجاد انگیزه در فرزندان جهت اقامه‌ی نماز است، منبع بسیار مفیدی است. اختصاص چند ساعت در هفته، به‌ویژه در ایام تعطیلات، برای مطالعه‌ی چنین آثاری، می‌تواند تأثیر شگرفی در اصلاح رویکرد تربیتی ما و رشد معنوی فرزندانمان داشته باشد.

برای دانلود فایل صوتی اینجا را کلیک کنید