به گزارش گروه ترجمه خبرگزاری حوزه، حجت‌الاسلام سید یاسین حسین عابدی روحانی هندی، در خطبه‌های نماز جمعه مسجد امام علی(ع) در شهر کانودر ایالت گجرات هند، با هشدار نسبت به گسترش بدزبانی و دشنام‌گویی در جامعه، این رفتار را از آفات جدی اخلاقی دانست و گفت: توهین و ناسزاگویی نه‌تنها شخصیت انسان را خدشه‌دار می‌کند، بلکه با ایجاد نفرت در روابط خانوادگی، آسیب رساندن به تربیت فرزندان و تخریب مناسبات اجتماعی، پیامدهای زیان‌باری به همراه دارد.
وی تأکید کرد: اسلام به انسان می‌آموزد که حتی در شرایط اختلاف و مخالفت نیز ادب، احترام و اخلاق را کنار نگذارد و از رفتار و گفتار ناشایست پرهیز کند.
بدزبانی؛ گناهی که در جامعه عادی شده است
حجت‌الاسلام سید یاسین حسین عابدی در ادامه، با توصیه به رعایت تقوای الهی اظهار داشت: برخی گناهان در جامعه چنان رواج یافته‌اند که مردم دیگر آن‌ها را گناه نمی‌دانند و بدزبانی و دشنام‌گویی یکی از همین رفتارهای ناپسند است.
وی افزود: متأسفانه برخی افراد در روابط دوستانه، میان زن و شوهر، والدین و فرزندان و حتی در تعاملات تجاری، به‌دلیل مسائل پیش‌پاافتاده به یکدیگر دشنام می‌دهند. گاهی نیز سخنان بعضی افراد بدون استفاده از الفاظ توهین‌آمیز آغاز نمی‌شود؛ درحالی‌که همین افراد ممکن است گناهانی مانند زنا و شراب‌خواری را ناپسند بدانند، اما توهین به دیگران و آزار زبانی را چندان جدی نگیرند.
هیچ سخنی از ثبت و محاسبه الهی پنهان نمی‌ماند
این عالم دینی با استناد به آیه ۱۴ سوره فجر، «إِنَّ رَبَّکَ لَبِالْمِرْصَادِ»، یادآور شد که خداوند بر اعمال انسان نظارت دارد و هیچ‌یک از رفتارهای او از علم الهی پنهان نمی‌ماند. و همچنین به آیات ۱۷ و ۱۸ سوره قاف اشاره کرد که می‌فرماید: «إِذْ یَتَلَقَّی الْمُتَلَقِّیَانِ عَنِ الْیَمِینِ وَعَنِ الشِّمَالِ قَعِیدٌ مَا یَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَیْهِ رَقِیبٌ عَتِیدٌ». و به گفته وی، بر اساس این آیات، دو فرشته در سمت راست و چپ انسان مأمور ثبت اعمال او هستند و هیچ سخنی بر زبان نمی‌آورد، مگر آنکه فرشته‌ای مراقب و آماده ثبت آن است.
وی با تأکید بر مسئولیت انسان در برابر گفتار خود تصریح کرد: هر فرد باید بداند که در برابر تک‌تک کلماتی که بر زبان می‌آورد، مسئول است. توهین به دیگران، تمسخر آنان، تحقیر شخصیت افراد و بیان سخنانی که موجب شرمندگی و آبروریزی آن‌ها در برابر دیگران شود، از رفتارهای ناپسند و مخالف موازین اخلاقی و شرعی است.
این روحانی هندی خاطرنشان کرد: هر مؤمنی از حرمت و کرامت برخوردار است و در روایات، حرمت مؤمن حتی برتر از حرمت کعبه دانسته شده است؛ بنابراین، هیچ‌کس حق ندارد با گفتار یا رفتار خود به آبرو و شخصیت دیگران آسیب برساند.
فرصت توبه و ضرورت مراقبت از گفتار و رفتار
خطیب جمعه کانودر در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به مسئولیت انسان در برابر اعمال و استمرار آثار آن‌ها گفت: بر اساس برخی روایات، پاداش کارهای نیک انسان چندین برابر ثبت می‌شود و در مقابل، هنگام ارتکاب گناه نیز به او مهلت داده می‌شود تا از رفتار خود پشیمان شود و توبه کند؛ اما اگر از فرصت توبه و اصلاح استفاده نکند، گناه او ثبت خواهد شد.
وی افزود: این آموزه‌ها نشان می‌دهد که انسان باید همواره مراقب گفتار و کردار خود باشد و پیش از انجام هر کاری، پیامدهای آن را در نظر بگیرد.
مسئولیت انسان حتی در شرایط بیماری و ناتوانی
حجت‌الاسلام سید یاسین حسین عابدی در ادامه، با اشاره به روایتی از پیامبر اکرم(ص) درباره ثبت پاداش اعمال، اظهار داشت: اگر فردی به‌دلیل بیماری یا سفر نتواند اعمال نیک و برنامه‌های عبادی همیشگی خود را انجام دهد، پاداش آن اعمالی که در دوران سلامت و شرایط عادی به‌طور مستمر انجام می‌داده است، برای او ثبت می‌شود.
وی همچنین با اشاره به اهمیت استمرار عادت‌های رفتاری و تأثیر آن‌ها در سرنوشت انسان گفت: همان‌گونه که اعمال نیک و عادت‌های پسندیده اهمیت دارند، انسان باید نسبت به رفتارهای نادرست خود نیز حساس باشد و از تکرار گناه پرهیز کند.
کنترل خشم؛ نخستین گام برای پرهیز از بدزبانی
این کارشناس دینی افزود: یکی از مهم‌ترین راه‌های جلوگیری از بدزبانی، خودداری از پاسخ دادن فوری در هنگام خشم است. بسیاری از سخنان توهین‌آمیز زمانی بر زبان جاری می‌شوند که انسان تحت تأثیر عصبانیت قرار دارد و بدون اندیشیدن به پیامدهای گفتار خود، واکنش نشان می‌دهد. در چنین شرایطی، لحظه‌ای سکوت و تأمل می‌تواند مانع بروز بسیاری از اختلاف‌ها و پشیمانی‌های بعدی شود.
وی تأکید کرد: انسان باید پیش از سخن گفتن، درباره تأثیر کلمات خود بر مخاطب بیندیشد و از خود بپرسد که آیا سخنانش موجب آگاهی و اصلاح می‌شود یا احساسات و شخصیت طرف مقابل را جریحه‌دار می‌کند. توجه به این نکته که هر کلمه ممکن است اثری ماندگار بر ذهن و روح دیگران بر جای بگذارد، می‌تواند نقش مهمی در اصلاح رفتار گفتاری افراد داشته باشد.
اصلاح اشتباهات با منطق و احترام
خطیب جمعه کانودر گفت: در روابط انسانی، اشتباه و اختلاف‌نظر امری طبیعی است؛ اما شیوه برخورد با اشتباهات دیگران اهمیت فراوانی دارد. اگر فردی مرتکب خطا شد، شایسته است با استدلال، منطق و بیانی محترمانه به او تذکر داده شود، نه اینکه با دشنام، تحقیر و الفاظ ناپسند مورد حمله قرار گیرد.
وی بیان کرد: هدف از تذکر و انتقاد باید اصلاح رفتار و آگاه ساختن دیگران باشد، نه تخریب شخصیت آنان. استفاده از کلمات توهین‌آمیز نه‌تنها به حل اختلاف کمک نمی‌کند، بلکه ممکن است طرف مقابل را در موضع دفاعی قرار دهد و زمینه افزایش تنش و دشمنی را فراهم سازد. در مقابل، سخن گفتن با آرامش و احترام می‌تواند پذیرش انتقاد را آسان‌تر کند و راه تفاهم و اصلاح را بگشاید.
عذرخواهی؛ نشانه بلوغ اخلاقی و مسئولیت‌پذیری
این روحانی هندی تصریح کرد: اگر انسان در اثر خشم یا بی‌توجهی، به کسی توهین کرد یا موجب رنجش خاطر او شد، نباید اشتباه خود را نادیده بگیرد یا برای توجیه رفتار نادرستش بهانه‌تراشی کند. در چنین شرایطی، عذرخواهی صادقانه و تلاش برای جبران ناراحتی ایجادشده، نشانه بزرگواری، فروتنی و مسئولیت‌پذیری اخلاقی است.
وی بیان کرد: پذیرفتن اشتباه و طلب بخشش از فردی که مورد بی‌احترامی قرار گرفته است، می‌تواند بسیاری از کدورت‌ها را برطرف کند و زمینه بازسازی روابط را فراهم آورد. انسان باید به‌جای پافشاری بر رفتار نادرست خود، برای حفظ حرمت دیگران و تقویت پیوندهای انسانی تلاش کند؛ زیرا گاهی یک عذرخواهی صمیمانه می‌تواند از ادامه اختلافی طولانی جلوگیری کند.
زبان پاکیزه؛ زمینه‌ساز اخلاق نیکو و جامعه سالم
این کارشناس دینی افزود: زبان انسان باید در خدمت بیان حقیقت، گسترش محبت، یاد خداوند و انجام کارهای خیر باشد. استفاده از کلمات نیکو و پرهیز از سخنان آزاردهنده، افزون بر اینکه نشانه تربیت اخلاقی فرد است، در ایجاد فضای سالم و آرام در خانواده و جامعه نیز تأثیرگذار خواهد بود.
وی گفت: هر فرد می‌تواند با تمرین سکوت در هنگام عصبانیت، اندیشیدن پیش از سخن گفتن، احترام به شخصیت دیگران و پرهیز از تحقیر و تمسخر، به‌تدریج عادت‌های گفتاری خود را اصلاح کند. همچنین باید از سخنانی که موجب تفرقه، کینه‌توزی و آسیب به روابط اجتماعی می‌شوند، دوری جست.
این عالم دینی گفت: در نهایت، پاکیزگی زبان تنها به پرهیز از دشنام و الفاظ زشت محدود نمی‌شود، بلکه شامل انتخاب سخنان سنجیده، رعایت ادب، حفظ حرمت دیگران و تلاش برای گسترش خیر و محبت نیز هست. جامعه‌ای که افراد آن در گفتار خود احترام و انصاف را رعایت کنند، از آرامش و همبستگی بیشتری برخوردار خواهد بود. بنابراین، مراقبت از زبان و استفاده درست از آن، یکی از پایه‌های اساسی شکل‌گیری شخصیت اخلاقی و جامعه‌ای سالم و شایسته است.
نظر شما