به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از تهران، حجتالاسلام والمسلمین علی صبوحی، مدیر مؤسسه تدبر در کلام وحی و عضو حقیقی ستاد ملی تدبر قرآن کریم، ۲۸مرداد در دومین گردهمایی طلبه تراز قرآنی که در سازمان تبلیغات اسلامی تهران برگزار شد، با تأکید بر ضرورت بازشناسی هویت و رسالت طلبگی، اظهار داشت: طلبگی شغل نیست، بلکه رسالتی در امتداد حرکت انبیا، رسولان، اوصیا و اولیای الهی است و کسی که وارد حوزه علمیه میشود، در حقیقت گامی در مسیر این رسالت برمیدارد.
وی با اشاره به دغدغه خود در سالهای نخست طلبگی درباره اینکه «طلبگی شغل است یا رسالت»، افزود: اگر به طلبگی به چشم یک شغل نگاه کنیم، مانند اینکه بگوییم یکی نجار است، دیگری بقال، مهندس یا پزشک و شخص دیگری طلبه است، انسان از هدف اصلی فاصله میگیرد و طبیعتاً مسیر نیز گم میشود و نتیجه مطلوبی حاصل نخواهد شد.
مدیر مؤسسه تدبر در کلام وحی ادامه داد: کسی که وارد فضای طلبگی میشود، در حقیقت آمده است تا یک قدم در پیروی از انبیا و رسولان الهی، اوصیا و اولیای پروردگار بردارد و به نحوی در امتداد حرکت آنها حرکت کند و این همان فلسفه طلبگی است.
طلبگی؛ رسالتی در امتداد حرکت انبیا
حجتالاسلام صبوحی با بیان اینکه در آغاز ورود به حوزه، بسیاری از افراد با نیت سربازی امام زمان(عج)، پوشیدن لباس پیامبر(ص)، یادگیری اسلام و آموزش آن وارد حوزه میشوند، گفت: دغدغه بسیاری از ما در روزی که وارد حوزه علمیه شدیم، این بود که اسلام را یاد بگیریم، اسلام را آموزش دهیم و در مسیر خدمت به دین حرکت کنیم.
وی افزود: باید امروز از خودمان سؤال کنیم که آیا همچنان با همان نگاه به طلبگی ادامه میدهیم یا در طول زمان، اصل و ماهیت طلبگی را فراموش کردهایم.
عضو حقیقی ستاد ملی تدبر قرآن کریم با اشاره به تعداد قابل توجه طلاب در کشور اظهار کرد: در طول تاریخ بشریت، حدود ۱۲۴ هزار پیامبر الهی مبعوث شدهاند و اگر اولیا و اوصیا را نیز به این مجموعه اضافه کنیم، باز با عدد محدودی مواجه هستیم؛ اما امروز در کشور ما صدها هزار نفر وجود دارند که میگویند میخواهند در امتداد حرکت انبیا حرکت کنند.
وی ادامه داد: این اتفاق بسیار بزرگی است و انتظار بسیار بالایی از چنین مجموعهای وجود دارد، اما بحرانی که امروز در فضای طلبگی مشاهده میکنیم، بحران هویت است؛ اینکه طلبه نمیداند کیست، قرار است چه کاری انجام دهد و جایگاه و رسالت او در جامعه چیست.
بحران هویت در میان طلاب
حجتالاسلام صبوحی تصریح کرد: گاهی منتظریم جایی یک میز، پست یا عنوانی به ما بدهند؛ مثلاً بگویند در بخش عقیدتی سیاسی فعالیت کن، امام جماعت فلان مسجد باش یا مسئولیتی به تو واگذار شود تا بتوانی زندگی خود را اداره کنی و در راستای لباسی که پوشیدهای و درسی که خواندهای، خدمتی به جامعه ارائه دهی.
وی افزود: اگر نگاه ما به طلبگی، نگاه رسالتی باشد، باید از خود بپرسیم با این تعداد طلبهای که امروز در جامعه داریم، چه میزان نقشآفرینی واقعی در خانواده، محله، شهر، فرهنگ، اقتصاد، عدالت اجتماعی و مسائل مختلف جامعه داریم؟
مدیر مؤسسه تدبر در کلام وحی گفت: طلبهای که ملبس است، درس خوانده و از حوزه علمیه فارغالتحصیل شده، آیا در خانواده خودش نمیتواند در امتداد رسالت پیامبران نقشآفرینی کند؟ آیا در محله و شهری که در آن زندگی میکند نمیتواند نقشآفرین باشد؟
وی با اشاره به ظرفیت علمی و انسانی حوزههای علمیه در شهر قم خاطرنشان کرد: حتی در قم، با این حجم از حضور طلاب و حوزههای علمیه، گاهی در مسائل فرهنگی، اقتصادی، عدالت اجتماعی و بسیاری از عرصههای دیگر، آن نقشآفرینی که انتظار میرود، مشاهده نمیشود و این اتفاق نیازمند ریشهیابی است.
فاصله گرفتن از اصل و ماهیت طلبگی
حجتالاسلام صبوحی یکی از عوامل شکلگیری این وضعیت را گذشت زمان و فراموش کردن اصل و ماهیت طلبگی دانست و با اشاره به مثالی گفت: گاهی در طول زمان، فلسفه یک کار فراموش میشود و نسلهای بعدی تنها همان رفتار را تکرار میکنند، بدون اینکه بدانند اصل ماجرا چه بوده است.
وی ادامه داد: باید از خودمان بپرسیم منِ طلبه قرار بوده چه کار کنم؟ اصلاً برای چه وارد حوزه شدم و چرا آخوند شدم؟
عضو حقیقی ستاد ملی تدبر قرآن کریم افزود: اینکه میگوییم سرباز امام زمان(عج) هستیم، بیشتر بیانگر یک نتیجه و رویکرد است؛ اما باید پرسید ماهیت طلبگی چیست؟
وی گفت: شاید پاسخ مشترک و مورد قبول همه ما این باشد که طلبه آمده است اسلام را بشناسد و بشناساند؛ مبلغ اسلام، معلم اسلام و مروج اسلام باشد. لازمه این کار نیز این است که اسلام را بهدرستی بشناسد.
اسلامشناسی بدون قرآنشناسی ممکن نیست
حجتالاسلام صبوحی با طرح این پرسش که «اسلام چیست؟» اظهار کرد: اگر از ما بپرسند اصلیترین، مهمترین و اساسیترین منبع اسلام چیست، همه میگوییم قرآن کریم.
وی ادامه داد: اگر قرآن اصلیترین منبع اسلام است، آیا میتوان اسلامشناس بود، اما قرآنشناس نبود؟ وقتی خودمان میگوییم قرآن اصلیترین منبع اسلام است، چگونه میتوانیم ادعا کنیم اسلامشناس هستیم، اما قرآن را نمیشناسیم؟
مدیر مؤسسه تدبر در کلام وحی خاطرنشان کرد: هر مسئولیتی که یک طلبه داشته باشد؛ امام جماعت، امام جمعه، قاضی، مسئول عقیدتی سیاسی، مدرس، مبلغ، محقق یا حتی کارمند یک اداره، طلبه بودن به معنای اسلامشناس بودن است و اسلامشناس بودن نیز بدون قرآنشناس بودن معنا ندارد.
وی با انتقاد از کمرنگ بودن قرآن در نظام آموزشی حوزه گفت: در طول زمان، شرایط به گونهای شده است که ممکن است یک طلبه به مراحل بالای علمی و حتی اجتهاد برسد و عنوان آیتالله نیز پیدا کند، بدون اینکه حتی یک صفحه قرآن را به صورت جدی مطالعه کرده باشد؛ چه رسد به اینکه قرآن را بفهمد، در آن تدبر کند و توانایی تحلیل آن را داشته باشد.
قرآن در حاشیه نظام آموزشی حوزه قرار گرفته است
حجتالاسلام صبوحی افزود: در حوزه، طلبه منطق، فلسفه، اصول، فقه و علوم مختلف را میخواند، اما قرآن در بسیاری از موارد در حاشیه قرار گرفته است.
وی تصریح کرد: حتی اگر در کنار این علوم، درسی درباره قرآن ارائه شود، باید پرسید آیا قرآن همانند سایر متون علمی، درس داده، مطالعه، مباحثه و تحلیل میشود؟ آیا تا پایان طلبگی و حتی در دوره درس خارج، قرآن به عنوان یک متن اصلی علمی مورد مطالعه و مباحثه قرار میگیرد؟
مدیر مؤسسه تدبر در کلام وحی ادامه داد: در بسیاری از مباحث فقهی، سهم قرآن به چند آیه در ابتدای ابواب محدود میشود؛ در حالی که قرآن منبع اصلی دین است و باید حضور آن در همه عرصههای علمی و معرفتی طلبه جدیتر از این باشد.
حکومت اسلامی نیازمند بازخوانی قرآن است
وی با اشاره به تشکیل جمهوری اسلامی و ادعای تحقق حکومت اسلامی گفت: امروز یکی از سنگینترین ادعاهای تاریخ بشریت را مطرح کردهایم و آن، ادعای حکومت اسلامی است. نمیگویم اکنون حکومتی داریم که از هر جهت کامل و بینقص است، اما وقتی عنوان حکومت اسلامی را مطرح میکنیم، باید ببینیم این حکومت تا چه اندازه برآمده از قرآن و آموزههای آن است.
حجتالاسلام صبوحی افزود: بیش از چهار دهه از تشکیل نظام جمهوری اسلامی میگذرد، اما هنوز در برخی حوزههای مهم، مطالعات عمیق و متناسب با جامعه امروز درباره آموزههای قرآنی انجام نشده است.
وی اظهار کرد: در زمینه زکات، مالیات، بیمه، بانک، مناسبات اقتصادی و حتی برخی ساختارهای حکمرانی، باید بررسی کنیم که چه مقدار از الگوهای موجود، برخاسته از قرآن و چه مقدار برگرفته از الگوهای رایج جهانی است.
مدیر مؤسسه تدبر در کلام وحی تأکید کرد: باید بررسی کنیم ساختارهای موجود تا چه اندازه ظرفیت اجرای اسلام را دارند، چه چیزهایی کم دارند، چه چیزهایی باید تغییر کند و چه ساختاری با آموزههای قرآن متناسبتر است. اینها نیازمند مطالعه و تفکر جدی است.
جهان در حال حرکت است؛ حوزه نباید در گذشته متوقف بماند
حجتالاسلام صبوحی با انتقاد از توقف در برخی مباحث تکراری گفت: جهان در حال حرکت است، اما گاهی ما همچنان درجا میزنیم؛ چراکه از منبع اصلی دین یعنی قرآن فاصله گرفتهایم و در حواشی و فروع گرفتار شدهایم.
وی افزود: ما باید از خودمان بپرسیم اگر قرار است بیست سال آینده به یک شخصیت علمی تبدیل شویم، آن شخصیت علمی قرار است چه مسئلهای از جامعه را حل کند؟ چه سؤالی را پاسخ دهد و چه نقشی در جامعه ایفا کند؟
عضو حقیقی ستاد ملی تدبر قرآن کریم ادامه داد: بحث من متهم کردن هیچ فرد یا جایگاهی نیست؛ بلکه یک سؤال برای خود ما طلبههاست. اگر قرار است در امتداد رسالت انبیا حرکت کنیم، باید ببینیم این رسالت امروز چه اقتضائاتی دارد و چگونه باید به مسائل جدید پاسخ دهیم.
پایان نبوت؛ آغاز دسترسی مستقیم به سرچشمه وحی
وی با طرح این پرسش که «چرا نبوت و رسالت پایان یافت؟» اظهار کرد: پایان یافتن وحی به این معنا نیست که خداوند خسته شده یا انسان دیگر به وحی نیاز ندارد و یا کسی شایستگی دریافت وحی ندارد؛ بلکه وحی پایان یافت، چون خداوند در آخرین ابلاغ وحیانی خود، قرآن کریم را به عنوان سرچشمه در اختیار بشریت قرار داد.
حجتالاسلام صبوحی افزود: در طول تاریخ، خداوند از رود وحی جامهایی پر میکرد و به مردم میداد؛ زیرا هنوز بشر به مرحلهای نرسیده بود که بتواند از سرچشمه استفاده کند. اما در نهایت به مرحلهای رسیدیم که سرچشمه در اختیار همه بشریت قرار گرفت.
وی تصریح کرد: امروز دسترسی ما به وحی از طریق قرآن کریم امکانپذیر است؛ بنابراین نباید در تاریخ متوقف شویم و بگوییم چون در گذشته چنین کاری انجام نشده است، امروز نیز امکان آن وجود ندارد.
قرآن برای انسان امروز سخن دارد
مدیر مؤسسه تدبر در کلام وحی با تأکید بر اینکه قرآن نباید در زیر رسوبات تفکر تاریخی محصور شود، گفت: ما قرآن را اسیر برخی رسوبات فکری و تاریخی کردهایم و فراموش کردهایم که این کتاب چه ظرفیتهایی برای پاسخ به مسائل جامعه دارد.
وی افزود: امروز اگر در هر مسئله اجتماعی، اقتصادی یا سیاسی به قرآن مراجعه کنیم، با مطالبی مواجه میشویم که گاهی در گذشته امکان فهم و کشف آنها وجود نداشته است. قرآن مانند کتابی است که برای همین امروز سخن دارد.
حجتالاسلام صبوحی با اشاره به روایتی از امام رضا(ع) درباره جاودانگی قرآن گفت: قرآن کتابی است که غبار کهنگی بر چهره آن نمینشیند و برای اهل هر زمان، متناسب با همان زمان سخن میگوید.
تدبر، راه اتصال مستقیم طلبه به قرآن است
وی در بخش پایانی سخنان خود اظهار کرد: رسالت طلبگی ما با علم به قرآن کامل میشود و علم به قرآن نیز با تدبر در قرآن حاصل میشود.
مدیر مؤسسه تدبر در کلام وحی با تفکیک میان تفسیر و تدبر گفت: تفسیر، منبع مطالعاتی است، اما تفسیر کردن به معنای تدبر کردن نیست. تدبر یعنی خود انسان به قرآن متصل شود و با متن قرآن ارتباط برقرار کند.
وی افزود: حتی اگر فردی در کلاس تدبر شرکت کرده و سخنان استاد را فراگرفته باشد، این مطالب میتواند عصای دست او باشد، اما طلبه تراز قرآنی کسی است که خودش به قرآن متصل شده باشد؛ نه لزوماً کسی که کتابی نوشته یا حرف جدیدی زده است.
حجتالاسلام صبوحی تأکید کرد: طلبه تراز قرآنی کسی است که بتواند قرآن را باز کند، بخواند، بفهمد، درک کند، تحلیل کند، از آن نتیجه بگیرد و برای پرسشهای مختلف از قرآن پاسخ دریافت کند.
وی خاطرنشان کرد: دسترسی به منبع قرآن، شرط بیبدیل اسلامشناس بودن، طلبه بودن و لازمه تحقق رسالت طلبگی است.
مدیر مؤسسه تدبر در کلام وحی در پایان گفت: اگر کسی به این دسترسی پیدا کند و سپس قاضی، مسئول عقیدتی سیاسی، معلم آموزش و پرورش یا در هر جای دیگری مشغول به کار شود، ممکن است ظاهر قضیه این باشد که شغلی را انتخاب کرده و در مقابل آن حقوق دریافت میکند، اما حقیقت امر این است که او همچنان یک طلبه تراز قرآنی است.
انتهای پیام /
نظر شما