به گزارش خبرگزاری حوزه، عصر روز گذشته ۳۱ مرداد، همزمان با سالروز آغاز ولایت حضرت ولیعصر(عج)، آیین رونمایی از تابلوی نقاشی «یاران خراسانی» اثر علی بحرینی در نگاهخانه سوره حوزه هنری برگزار شد؛ اثری که در قالب مجموعه «منجی» خلق شده و تلاش دارد مفاهیم مرتبط با مهدویت را در پیوند با مؤلفههایی از فرهنگ ایرانی به تصویر بکشد. تابلوی «یاران خراسانی» با ابعاد ۲۰۰ در ۱۵۰ سانتیمتر و با تکنیک رنگ روغن روی بوم اجرا شده است و یکی از آثار مجموعه «منجی» به شمار میرود؛ مجموعهای که بحرینی فعالیت روی آن را از سال ۱۴۰۳ آغاز کرده و برای آن روایتی تصویری از مراحل مختلف تاریخ مهدویت تا دوران ظهور و حکومت حضرت ولیعصر(عج) را در نظر گرفته است.
علی بحرینی، هنرمند نقاش، در آیین رونمایی از این اثر درباره روند شکلگیری مجموعه «منجی» اظهار کرد: این مجموعه از ابتدا با هدف ارائه یک روایت تصویری منسجم از موضوع مهدویت شکل گرفت و تلاش کردم مبنای طراحی آثار، منابع معتبر روایی باشد. برای هر تابلو، احادیث و روایتهای مختلف را بررسی کردم و بعد از مطالعه و تطبیق آنها، طراحی و ترکیببندی اثر را انجام دادم. در جریان کار روی این مجموعه، منابعی مانند بحارالانوار، غیبت نعمانی و کمالالدین صدوق مورد مطالعه قرار گرفت و تلاش کردم در کنار این مطالعات، از نظر کارشناسان دینی نیز استفاده کنم تا محتوای آثار تا حد امکان با منابع روایی مطابقت داشته باشد.
وی با تأکید بر اینکه در این مجموعه تلاش کرده از برداشتهای شخصی و تصویرسازیهای صرفاً ذوقی فاصله بگیرد، گفت: موضوع مهدویت برای من موضوعی نیست که بتوان آن را صرفاً با تخیل شخصی تصویر کرد. به همین دلیل تلاش کردم هر آنچه در آثار میآید، پشتوانه روایی و تاریخی داشته باشد و قبل از طراحی هر صحنه، منابع مربوط به آن را بررسی کنم.
این هنرمند درباره شکلگیری ایده نهایی تابلوی «یاران خراسانی» نیز بیان کرد: در زمان خلق این تابلو، کار به مراحل پایانی رسیده بود که شهادت رهبر شهید اتفاق افتاد. این حادثه تأثیر عمیقی بر من گذاشت و باعث شد به این فکر کنم که چرا تصویر رهبر شهید را در کنار منجی عالم بشریت قرار ندهم. در منابع دینی درباره حضور شهدا در زمان ظهور و قرار گرفتن آنان در رکاب حضرت مهدی(عج) مطالبی وجود دارد. همین موضوع باعث شد ایده حضور شهدای مقاومت در این تابلو برای من جدی شود و در نهایت تصمیم گرفتم رهبر شهید و همچنین سردار شهید حاج قاسم سلیمانی را پشت سر حضرت ولیعصر(عج) قرار دهم. این ترکیب فقط یک انتخاب تصویری نبود؛ بلکه میخواستم ارتباط میان مهدویت و مقاومت را نشان دهم. معتقدم آرمان مقاومت و انتظار فرج میتوانند در یک روایت تصویری در کنار یکدیگر قرار بگیرند و این تابلو نیز تلاشی برای نشان دادن همین پیوند است.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تفاوت «یاران خراسانی» با دیگر آثار مجموعه «منجی» اظهار کرد: در این تابلو توجه ویژهای به فرهنگ ایرانی داشتهام. نمیخواستم فضای ظهور را در یک محیط انتزاعی یا بیگانه با مخاطب ایرانی نشان دهم؛ بنابراین از آیینها و سنتهایی استفاده کردم که برای مردم ایران آشناست. در بخشی از تابلو، نقل و شیرینی دیده میشود که برای من نمادی از پذیرایی و مهماننوازی ایرانی است. در قسمت دیگری از اثر، قربانی کردن گوسفند را داریم که هم میتواند یادآور سنت عید قربان باشد و هم فضای یک جشن بزرگ و عمومی را تداعی کند. اسپند دود کردن نیز یکی دیگر از عناصر اثر است. این رسم در فرهنگ عمومی ایرانیان سابقه زیادی دارد و با مفاهیمی مانند خوشیمنی و دفع چشمزخم همراه است. تلاش کردم این نشانهها را به شکلی طبیعی وارد فضای تابلو کنم تا اثر در عین دینی بودن، برای مخاطب ایرانی نیز آشنا و قابل لمس باشد.
وی با اشاره به نقش عناصر فرهنگی در شکلگیری هویت اثر گفت: همین جزئیات باعث شده است که «یاران خراسانی» تنها یک اثر با مضمون دینی نباشد و یک لایه هویتی و ایرانی نیز پیدا کند. مخاطب وقتی چنین عناصری را در یک اثر مهدوی میبیند، بخشی از فرهنگ و زندگی خودش را نیز در آن پیدا میکند و همین مسئله میتواند ارتباط عاطفی او با اثر را بیشتر کند.
این هنرمند در ادامه به وضعیت هنرهای تجسمی با موضوع مهدویت اشاره کرد و افزود: یکی از دغدغههای من این بوده که در هنرهای تجسمی ایران، جای یک مجموعه منسجم و روایتمحور درباره حضرت مهدی(عج) خالی است. بسیاری از آثاری که تاکنون تولید شدهاند، به صورت تکاثر و منفرد هستند و کمتر شاهد یک روایت تصویری پیوسته و چندبخشی بودهایم. از طرف دیگر، در برخی آثار مهدوی، الگوهای تصویری غیرایرانی یا کلیشههایی که ارتباط چندانی با فرهنگ مخاطب ایرانی ندارند، دیده میشود. من در مجموعه «منجی» تلاش کردم از این وضعیت فاصله بگیرم و یک روایت بومی، مستند و در عین حال هنرمندانه از موضوع مهدویت ارائه کنم.
وی تأکید کرد: هدف من این نیست که این مجموعه را پایان راه بدانم. امیدوارم «منجی» بتواند شروع یک حرکت جدیتر باشد و هنرمندان دیگری نیز وارد این عرصه شوند. اگر هر هنرمند متعهد تنها یک اثر جدی درباره مهدویت خلق کند، در طول چند سال میتوان مجموعه بزرگی از آثار مهدوی داشت که هم از نظر تعداد غنی باشد و هم از نظر کیفیت بتواند با مخاطب نسل جدید ارتباط برقرار کند.
بحرینی درباره ساختار کلی مجموعه «منجی» نیز توضیح داد: این مجموعه را در دو فصل طراحی کردهام. فصل نخست از ولادت حضرت مهدی(عج) آغاز میشود و در ادامه، شهادت امام حسن عسکری(ع)، آغاز غیبت صغری و سپس غیبت کبری را دربرمیگیرد. این بخش از مجموعه به پایان رسیده و اکنون برای بخش دوم برنامهریزی میکنم. فصل دوم به موضوعات مربوط به آخرالزمان، نشانههای ظهور، جنگهای پایانی، خروج سفیانی و دیگر حوادثی که در منابع روایی درباره دوران پیش از ظهور مطرح شده است، خواهد پرداخت. در ادامه نیز دوران ظهور و حکومت حضرت مهدی(عج) و برقراری عدالت در جامعه جهانی مورد توجه قرار خواهد گرفت.
این هنرمند بیان کرد: در فصل دوم نیز تلاش میکنم همان رویکرد بخش نخست حفظ شود. یعنی روایتهای تاریخی و حدیثی فقط بهانهای برای خلق تصاویر تخیلی نباشند، بلکه پایه اصلی طراحی آثار را تشکیل دهند. هدف من این است که در نهایت، مجموعه «منجی» بتواند یک روایت تصویری منسجم و مستند از موضوع مهدویت ارائه کند.
بحرینی درباره تجربه خود از واکنش مخاطبان به تابلوی «یاران خراسانی» نیز گفت: بازخوردهایی که در زمان رونمایی دریافت کردم، برایم بسیار قابل توجه بود. بعضی از مخاطبان وقتی با تابلو مواجه شدند، تحت تأثیر قرار گرفتند و حتی برخی از آنها با احساسات زیادی درباره اثر صحبت کردند. چند نفر از بازدیدکنندگان از من میپرسیدند که چرا تاکنون اثری با این نگاه و ترکیب دیده نشده است. برای من این واکنشها نشان میدهد که مخاطب ایرانی همچنان با آثاری که از یک طرف به باورهای دینی وفادار هستند و از طرف دیگر نشانههایی از فرهنگ و هویت او را در خود دارند، ارتباط برقرار میکند.
بحرینی ادامه داد: موضوع مهدویت ظرفیت بسیار گستردهای برای هنر دارد و هنوز بخش زیادی از این ظرفیت در هنرهای تجسمی مورد استفاده قرار نگرفته است. اگر هنرمندان بیشتری وارد این حوزه شوند، میتوان آثار متنوعی خلق کرد که هم از نظر هنری ارزشمند باشند و هم بتوانند مفاهیم دینی را با زبان قابل فهم برای نسل امروز منتقل کنند.
وی با اشاره به جایگاه «یاران خراسانی» در مجموعه «منجی» اظهار کرد: این تابلو برای من یک اثر مستقل و جدا از مجموعه نیست. بخشی از یک روایت بزرگتر است که از موضوع ولادت حضرت مهدی(عج) آغاز میشود و در ادامه، دوران غیبت و وقایع مربوط به پیش از ظهور را دنبال میکند و در نهایت به دوران ظهور و حکومت حضرت میرسد. در «یاران خراسانی» تلاش کردم چند لایه را همزمان کنار هم قرار دهم؛ از مفهوم انتظار و ظهور گرفته تا فرهنگ ایرانی و خاطره شهدای مقاومت. به همین دلیل، این اثر برای من جایگاه ویژهای در میان تابلوهای مجموعه «منجی» دارد.
بحرینی در پایان تأکید کرد: آنچه برای من اهمیت دارد این است که هنر مهدوی از حالت مناسبتی خارج شود و به یک جریان جدی در هنرهای تجسمی تبدیل شود. اگر بتوانیم در این مسیر، هم به منابع دینی وفادار بمانیم و هم از ظرفیتهای فرهنگ ایرانی و زبان هنر امروز استفاده کنیم، میتوانیم آثار ماندگاری خلق کنیم که سالها بعد نیز برای مخاطب قابل استفاده و قابل ارتباط باشد.
تابلوی «یاران خراسانی» پس از آیین رونمایی برای بازدید علاقهمندان در معرض دید قرار خواهد گرفت. حوزه هنری انقلاب اسلامی نیز در نظر دارد در ادامه، نمایشگاهی جامع از آثار مجموعه «منجی» برگزار کند تا مخاطبان بتوانند مجموعه این آثار را در کنار یکدیگر مشاهده کنند. برگزاری نمایشگاه کامل این مجموعه میتواند تصویری جامعتر از مسیر هنری بحرینی در پرداختن به موضوع مهدویت ارائه کند؛ مجموعهای که در بخش نخست، روایت خود را از ولادت حضرت ولیعصر(عج) تا دوران غیبت دنبال میکند و در بخش دوم قرار است حوادث آخرالزمان، نشانههای ظهور و سرانجام حکومت عدلگستر آن حضرت را به تصویر بکشد.
انتهای پیام
نظر شما