حجتالاسلام والمسلمین عبدالحمید مردانی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه، با تأکید بر جایگاه والای اخلاق در سیره پیامبر اکرم(ص)، گفت: خداوند متعال در قرآن کریم خطاب به پیامبر گرامی اسلام(ص) میفرماید: «وَ إِنَّکَ لَعَلَیٰ خُلُقٍ عَظِیمٍ»؛ یعنی «و همانا تو بر خلق و خویی بزرگ و عظیم قرار داری».
وی افزود: در این آیه شریفه، تعبیر «عَلَیٰ خُلُقٍ عَظِیمٍ» از جایگاه ویژهای برخوردار است. مفسران در تبیین این تعبیر، بر این نکته تأکید دارند که پیامبر اکرم(ص) در مرتبهای قرار گرفتهاند که اخلاق عظیم بر وجود و رفتار ایشان حاکم است و آن حضرت در قله فضائل و مکارم اخلاقی قرار دارند.
استاد حوزه علمیه قم گفت: اگر بخواهیم حقیقت اخلاق را بشناسیم و بدانیم «اخلاق عظیم» چیست، باید به سیره، رفتار و گفتار پیامبر مکرم اسلام(ص) مراجعه کنیم؛ چرا که پیامبر اکرم(ص) صرفاً آموزگار اخلاق نیستند، بلکه وجود مبارک ایشان تجسم عینی و کامل اخلاق الهی و انسانی است.
فیلم | راههای رسیدن به قله اخلاق و جامعه نبوی
پیامبر اکرم(ص) تجسم عینی مکارم اخلاق
حجتالاسلام والمسلمین مردانی ادامه داد: برای شناخت اخلاق نباید تنها به تعاریف و مفاهیم نظری اکتفا کنیم، بلکه باید در محضر سیره پیامبر اکرم(ص) قرار بگیریم و رفتار آن حضرت را با دقت مطالعه کنیم. اخلاق عظیم را باید در گفتار، کردار، معاشرت، برخورد با مردم، شیوه مواجهه با مشکلات و نحوه رفتار پیامبراعظم(ص) با مؤمنان و حتی مخالفان جستوجو کرد.
وی در ادامه تصریح کرد: هنگامی که قرآن کریم پیامبر اکرم(ص) را با تعبیر «عَلَیٰ خُلُقٍ عَظِیمٍ» توصیف میکند، به این معناست که آن حضرت معیار و میزان شناخت اخلاق عظیم هستند. بنابراین اگر انسان بخواهد بداند اخلاق اسلامی چیست، باید ببیند پیامبر خدا(ص) چگونه سخن میگفتند، چگونه رفتار میکردند، چگونه با دیگران معاشرت داشتند و در موقعیتهای مختلف چه واکنشی از خود نشان میدادند.
این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: در حقیقت، اخلاق اسلامی در وجود مقدس پیامبر اکرم(ص) به صورت کامل و عینی ظهور پیدا کرده است و ما برای دستیابی به قله اخلاق باید از این الگوی الهی بهره بگیریم.
ضرورت بازگشت به سنت و سیره پیامبراکرم(ص) در روزگار کنونی
این پژوهشگر حوزوی با اشاره به شرایط اخلاقی جامعه امروز اظهار کرد: اگر پیامبر مکرم اسلام(ص) همانگونه که قرآن کریم میفرماید در قله اخلاق عظیم قرار دارند، وظیفه ما این است که از آن حضرت الگو بگیریم، از اخلاق ایشان بهرهمند شویم و رفتار خود را با سنت و سیره نبوی تطبیق دهیم.
وی افزود: انسان مؤمن باید از اخلاق پیامبر اکرم(ص) رنگ و بویی بگیرد و تلاش کند رفتار و منش نبوی را در زندگی فردی و اجتماعی خود جاری و عملی کند. این امر تنها با شناخت سیره پیامبر(ص) و عمل به آموزههای ایشان امکانپذیر است.
استاد حوزه علمیه قم تأکید کرد: در روزگاری که انسان با الگوها، رفتارها و دیدگاههای گوناگون مواجه است و هر روز با معیارهای مختلف اخلاقی روبهرو میشود، باید معیار اصلی خود را مشخص کند. ما باید آنچه را صرفاً از محیط پیرامون خود دیده یا شنیدهایم، ملاک نهایی اخلاق قرار ندهیم؛ بلکه باید به آنچه از پیامبر اکرم(ص) به ما رسیده است، مراجعه و بر اساس آن عمل کنیم.
سیره نبوی؛ چراغ راه حرکت به سوی قله اخلاق
حجتالاسلام والمسلمین مردانی با بیان اینکه سنت و سیره پیامبر اکرم(ص) چراغ راه انسان در مسیر اخلاق است، گفت: امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند آن هستیم که به سنت و سیره پیامبر خدا(ص) بازگردیم و اخلاق نبوی را در زندگی خود پیاده کنیم.
وی ادامه داد: اگر میخواهیم در مسیر اخلاق و رفتار صحیح حرکت کنیم، باید ببینیم پیامبر اکرم(ص) چگونه زیستند و چگونه با مردم برخورد کردند. سپس همان رفتار را سرمشق زندگی خود قرار دهیم. راه رسیدن به قله اخلاق، راهی است که پیامبر اکرم(ص) پیش روی ما قرار دادهاند.
استاد حوزه علمیه قم در ادامه خاطرنشان کرد: بنابراین، شناخت سیره پیامبر(ص) باید مقدمه عمل به آن باشد. صرف مطالعه و دانستن کافی نیست؛ بلکه آنچه اهمیت دارد، تبدیل آموزههای اخلاقی پیامبر اکرم(ص) به رفتار و منش عملی در زندگی است.
وی در ادامه گفت: اگر انسان به سنت و سیره پیامبر اکرم(ص) توجه کند و آنچه را از آن حضرت به ما رسیده است در زندگی خود به کار ببندد، در مسیر صحیح اخلاقی قرار خواهد گرفت و با حرکت در این مسیر، میتواند به سوی قله اخلاق و رفتار شایسته پیش برود.
ضرورت شناخت سیره عملی پیامبر اکرم(ص)
این پژوهشگر حوزوی با تأکید بر ضرورت شناخت و الگوگیری از سیره عملی پیامبر اکرم(ص) گفت: اگر میخواهیم به حقیقت «إِنَّکَ لَعَلَیٰ خُلُقٍ عَظِیمٍ» دست یابیم، باید اخلاق و رفتار پیامبر(ص) را در زندگی فردی و اجتماعی خود جاری کنیم؛ چرا که هرچه انسان به اخلاق نبوی نزدیکتر شود، به خداوند و در نتیجه به سعادت حقیقی نزدیکتر خواهد شد.
حجتالاسلام والمسلمین مردانی با اشاره به اینکه شناخت شخصیت پیامبر اکرم(ص) تنها به آشنایی با ابعاد تاریخی زندگی ایشان محدود نمیشود، اظهار کرد: برای شناخت واقعی پیامبراعظم(ص) باید رفتار، گفتار و شیوه تعامل آن حضرت با مردم را مورد توجه قرار دهیم و ببینیم ایشان در موقعیتهای مختلف زندگی چگونه رفتار میکردند.
وی افزود: باید بررسی کنیم که پیامبر اکرم(ص) چگونه سخن میگفتند، هنگام گفتوگو با مخاطب چگونه به او نگاه میکردند و چه شیوهای را برای برقراری ارتباط با دیگران در پیش میگرفتند. همچنین لازم است رفتار آن حضرت با خانواده، نحوه حضور و نشستن در مجالس و جلسات، و شیوه تعامل ایشان با مردم در موقعیتهای مختلف زندگی مورد مطالعه قرار گیرد.
این استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: حتی نوع رفتار پیامبراعظم(ص) هنگام خرید و فروش، نحوه برخورد با مردم در معاملات و شیوه رعایت حقوق دیگران نیز بخشی از سیره آن حضرت است. مجموعه این رفتارها و ویژگیهاست که «سنت پیامبر» را شکل میدهد و میتواند برای انسان امروز نیز الگویی عملی و قابل اجرا باشد.
«إِنَّکَ لَعَلَیٰ خُلُقٍ عَظِیمٍ»؛ اخلاقی که باید در زندگی مجسم شود
حجتالاسلام والمسلمین مردانی با اشاره به آیه شریفه «إِنَّکَ لَعَلَیٰ خُلُقٍ عَظِیمٍ» گفت: اگر میخواهیم پیامبر اکرم(ص) را به معنای واقعی در زندگی خود پیدا کنیم و مفهوم این آیه شریفه را درک کنیم، باید تلاش کنیم اخلاق نبوی را در وجود و رفتار خود مجسم کنیم.
وی در ادامه تصریح کرد: پیامبر اکرم(ص) باید برای ما الگو باشد؛ بنابراین لازم است برای شناخت آن حضرت به منابع معتبر درباره سیره و اخلاق ایشان مراجعه کنیم و آنچه را بهدرستی از پیامبراعظم(ص) نقل و ثبت شده است، مورد مطالعه و عمل قرار دهیم.
وی مطالعه کتابهای مربوط به سیره و اخلاق پیامبر اکرم(ص) را مورد تأکید قرار داد و گفت: باید به سراغ آثاری همچون «سنن النبی» برویم، سیره پیامبر(ص) را مطالعه کنیم و با خلقیات و اخلاقیات آن حضرت آشنا شویم. البته هدف از این مطالعه صرفاً کسب اطلاعات تاریخی نیست؛ بلکه باید این آموزهها را در زندگی فردی و اجتماعی خود اجرا کنیم.
جهان امروز تشنه اخلاق نبوی است
حجتالاسلام والمسلمین مردانی با تأکید بر نیاز روزافزون جهان معاصر به اخلاق و معنویت اظهار کرد: امروز جهان تشنه چنین اخلاقی است. بسیاری از انسانها و حتی اندیشمندان و پیروان ادیان مختلف، بیش از هر زمان دیگری به ضرورت بازگشت به اخلاق و معنویت پی بردهاند.
وی ادامه داد: هنگامی که اندیشمندان، صاحبنظران و حتی برخی از مراکز و نهادهای دینی در جهان نسبت به بحران اخلاقی جامعه بشری هشدار میدهند، این مسئله نشان میدهد که انسان معاصر بیش از گذشته به یک الگوی اخلاقی جامع و قابل اعتماد نیاز دارد.
وی افزود: هنگامی که گفته میشود در حوزه اخلاق با مشکلات جدی مواجه هستیم، یکی از ریشههای این مسئله را باید در فاصله گرفتن انسان از الگوهای اصیل اخلاقی جستوجو کرد. اخلاق پیامبر اکرم(ص) میتواند یکی از مهمترین الگوهای الهامبخش برای بازسازی اخلاق فردی و اجتماعی انسان معاصر باشد.
هرچه به اخلاق پیامبراکرم(ص) نزدیکتر شویم، به خدا نزدیکتر میشویم
حجتالاسلام والمسلمین مردانی در ادامه سخنان خود، ارتباط میان اخلاق نبوی و قرب الهی را مورد توجه قرار داد و گفت: هرچه انسان خود را به اخلاق پیامبر اکرم(ص) نزدیکتر کند، به خداوند متعال نیز نزدیکتر خواهد شد؛ زیرا سیره پیامبراعظم(ص) جلوهای از بندگی، توحید، محبت، عدالت، گذشت، کرامت انسانی و توجه به حقوق دیگران است.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: نزدیک شدن به خداوند نیز انسان را به سعادت حقیقی نزدیک میکند. بنابراین، اخلاق نبوی صرفاً مجموعهای از توصیههای اخلاقی برای یک دوره تاریخی نیست، بلکه مسیری برای تعالی انسان و رسیدن او به سعادت و کمال است.
این پژوهشگر حوزوی تأکید کرد: اگر اخلاق پیامبر(ص) در زندگی ما جاری شود، آثار آن نهتنها در رفتار فردی، بلکه در خانواده، جامعه، روابط اجتماعی، کسبوکار، گفتوگو و حتی نحوه مواجهه ما با اختلافات و مشکلات نیز آشکار خواهد شد.
الگوگیری از پیامبراکرم(ص)؛ از مطالعه تا عمل
حجتالاسلام والمسلمین مردانی با بیان اینکه شناخت سیره پیامبراعظم(ص) باید به رفتار عملی منجر شود، گفت: صرفاً مطالعه درباره اخلاق پیامبر اکرم(ص) کافی نیست؛ آنچه اهمیت دارد این است که انسان بتواند این آموزهها را در زندگی خود پیاده کند و اخلاق نبوی را به بخشی از شخصیت و رفتار روزمره خود تبدیل سازد.
وی افزود: باید در رفتار با خانواده، دوستان، همکاران، همسایگان و عموم مردم، سیره پیامبراعظم(ص) را معیار قرار دهیم و ببینیم در هر موقعیت، آن حضرت چگونه رفتار میکردند. این نگاه میتواند بسیاری از مشکلات اخلاقی و اجتماعی انسان را اصلاح کند.
حجتالاسلام والمسلمین مردانی در پایان با دعا برای توفیق پیروی از سیره پیامبر اکرم(ص) اظهار کرد: امیدواریم خدای تبارک و تعالی توفیق دهد که به اخلاق نبوی آراسته شویم و بتوانیم پیامبر اکرم(ص) را در همه ابعاد زندگی، بهعنوان الگوی حقیقی خود قرار دهیم.
وی خاطرنشان کرد: هر اندازه در مسیر اخلاق پیامبراعظم(ص) حرکت کنیم، به خداوند متعال نزدیکتر میشویم و هرچه به خدا نزدیکتر شویم، به سعادت حقیقی دست خواهیم یافت. از خداوند متعال مسئلت داریم که همه ما را به اخلاق پیامبر اکرم(ص) مزین و از توفیق پیروی عملی از سیره آن حضرت بهرهمند فرماید.
انتهای پیام/
نظر شما