به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از اهواز، با گسترش مسائل روانی، خانوادگی و اجتماعی، نیاز به مشاورانی که علاوه بر دانش تخصصی، با مبانی دینی و فرهنگ اسلامی نیز آشنا باشند، بیش از گذشته احساس میشود. رشته «مشاوره اسلامی» در مؤسسه آموزش عالی حوزوی امیرالمؤمنین(ع) حوزه علمیه خوزستان با همین رویکرد راهاندازی شده است. به منظور آشنایی بیشتر با اهداف، ظرفیتها و آینده این رشته، گفتوگویی با مدیر رشته مشاوره اسلامی انجام دادهایم که در ادامه میخوانید.
سوال: با توجه به آسیبهای روانی و اجتماعی در جامعه، چه ضرورتی موجب راهاندازی رشته مشاوره اسلامی در مؤسسه آموزش عالی حوزوی امیرالمؤمنین(ع) حوزه علمیه خوزستان شده است؟
حجتالاسلام محمدی:
امروزه سلامت روان یکی از اساسیترین نیازهای جامعه است. افزایش فشارهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، تغییر سبک زندگی، گسترش فضای مجازی و حتی حوادثی مانند جنگ و بحرانهای ناشی از آن، موجب شده است آسیبهای روانی و خانوادگی به شکل محسوسی افزایش یابد. آمار رو به رشد طلاق، اختلافات خانوادگی و مراجعات به مراکز مشاوره، گویای این واقعیت است.
در کنار این نیاز، بخش قابل توجهی از جامعه به دنبال دریافت خدمات مشاورهای در چارچوب ارزشهای اسلامی است. بسیاری از خانوادههای متدین انتظار دارند راهکارهای ارائهشده علاوه بر پشتوانه علمی، با مبانی دینی نیز سازگار باشد. از همین رو حوزههای علمیه با تشخیص این ضرورت، رشته مشاوره اسلامی را راهاندازی کردند تا طلاب متخصصی تربیت شوند که بتوانند پاسخگوی این نیاز باشند.
در استان خوزستان نیز با جمعیتی حدود پنج میلیون نفر، این نیاز کاملاً محسوس بود و از سال ۱۳۹۷ این رشته راهاندازی شد. خوشبختانه امروز این مرکز از نظر آموزشی به مرحلهای رسیده که به صورت مستقل و با بهرهگیری از اساتید بومی و متخصص فعالیت میکند.
سؤال: رشته مشاوره اسلامی چه تفاوتها و امتیازاتی نسبت به رویکردهای رایج مشاوره و روانشناسی دارد و چه ویژگیهایی آن را متمایز میکند؟
حجتالاسلام محمدی:
مهمترین تفاوت این رشته در دو محور است. نخست اینکه دانشپژوهان این رشته، طلابی هستند که پیش از ورود، سالها در حوزههای فقه، اصول، اعتقادات و معارف اسلامی تحصیل کردهاند و از بنیان معرفتی محکمی برخوردارند. بنابراین مشاور اسلامی علاوه بر دانش روانشناسی، توان پاسخگویی به مسائل دینی مراجعان را نیز دارد.
ویژگی دوم، محتوای آموزشی است. در این رشته علاوه بر بهرهگیری از دستاوردهای علمی روانشناسی، از منابع اسلامی، آموزههای قرآنی و روایی و رویکردهای درمانی مبتنی بر معنویت نیز استفاده میشود. هدف ما تقابل با دانش روز نیست؛ بلکه تلاش میکنیم ظرفیتهای علمی روانشناسی را در کنار مبانی اسلامی به کار بگیریم تا خدماتی متناسب با فرهنگ و باورهای جامعه اسلامی ارائه شود.
سؤال: دانشپژوهان در این رشته چه سرفصلها و مهارتهای علمی و عملی را فرا میگیرند و آموزشهای کاربردی آن چگونه طراحی شده است؟
حجتالاسلام محمدی:
تمامی سرفصلهای این رشته توسط شورای عالی آموزش حوزههای علمیه تدوین شده و در سراسر کشور به صورت یکسان اجرا میشود.
دانشپژوهان علاوه بر دروس عمومی مانند انسانشناسی، عرفان اسلامی، علمالنفس، آمار و زبان خارجی، دروس تخصصی متعددی از جمله مشاوره خانواده، مشاوره ازدواج، روانشناسی رشد، بهداشت روان، هوش و یادگیری و سایر مباحث تخصصی را فرا میگیرند.
در بخش مهارتی نیز تنها به آموزش نظری اکتفا نمیشود. اساتید، تجربیات عملی خود را منتقل میکنند و دانشپژوهان پس از پایان دوره، در کارگاههای تخصصی و مراکز مشاوره معرفی میشوند تا مهارتهای حرفهای خود را تکمیل کنند. همچنین مؤسسه هزینه حضور دانشپژوهان در بسیاری از کارگاههای تخصصی معتبر کشور را تقبل میکند تا آنان با آخرین روشهای علمی و کاربردی آشنا شوند.
سؤال: فارغالتحصیلان رشته مشاوره اسلامی در چه حوزههایی میتوانند به فعالیت بپردازند و مهمترین فرصتهای شغلی و خدماتی آنان چیست؟
حجتالاسلام محمدی:
فارغالتحصیلان این رشته میتوانند در حوزههای مختلفی از جمله مشاوره خانواده، مشاوره ازدواج، مشاوره کودک و نوجوان، مشاوره تحصیلی و شغلی، استعدادسنجی و رواندرمانی فعالیت کنند.
دارندگان مدرک سطح سه، پس از طی مراحل قانونی، امکان دریافت کد نظام روانشناسی و اشتغال در مراکز مشاوره کشور را خواهند داشت و در صورت موفقیت در آزمونهای حرفهای، میتوانند پروانه تأسیس مرکز مشاوره نیز دریافت کنند.
علاوه بر این، فرصت فعالیت در مدارس، حوزههای علمیه، مراکز فرهنگی، مراکز مشاوره حرمهای مطهر، فعالیتهای جهادی، مراکز منابع انسانی سازمانها و حتی ارائه خدمات تخصصی به زبان عربی برای کشورهای منطقه از دیگر ظرفیتهای این رشته است.
ادامه تحصیل در سطح چهار نیز مسیر عضویت در هیئت علمی و تدریس در دانشگاهها و مراکز آموزش عالی را فراهم میکند.
سؤال : این رشته چه نقشی در کاهش آسیبهای اجتماعی و ارتقای سلامت معنوی و روانی جامعه ایفا میکند؟
حجتالاسلام محمدی:
بخش مهمی از مأموریت مشاوره، پیشگیری از آسیبهاست. آموزشهای پیش از ازدواج، آموزش مهارتهای فرزندپروری، ارتقای مهارتهای ارتباطی و آموزش سلامت روان میتواند از بسیاری از مشکلات خانوادگی و اجتماعی جلوگیری کند.
از سوی دیگر، حضور مشاوران متدین و متخصص در مراکز فرهنگی، بقاع متبرکه و اماکن مذهبی، امکان دسترسی آسان مردم به خدمات مشاورهای را فراهم میکند. تجربه مراکز مشاوره در حرم مطهر امام رضا(ع) و حضرت معصومه(س) نشان داده است که استقبال مردم از این خدمات بسیار چشمگیر است و این الگو میتواند در سایر استانها از جمله خوزستان نیز توسعه یابد.
سؤال: برای پذیرش در این رشته چه شرایطی در نظر گرفته شده است و چه گروهی از طلاب بیشترین تناسب را برای تحصیل در این گرایش دارند؟
حجتالاسلام محمدی:
داوطلبان باید حداقل مدرک سطح دو حوزه و پایه هشتم را گذرانده باشند و در آزمون کتبی و مصاحبه علمی پذیرفته شوند. همچنین برای دریافت مدرک تخصصی، تکمیل پایههای نهم و دهم حوزه نیز الزامی است.
البته صرف داشتن شرایط آموزشی کافی نیست. این رشته برای طلابی مناسبتر است که روحیه ارتباط با مردم، علاقه به گفتوگو، توان شنیدن مسائل دیگران، مهارتهای اجتماعی مناسب و قدرت تحلیل برخوردار باشند. همچنین پشتکار علمی و انگیزه خدمترسانی از ویژگیهای مهم یک مشاور موفق است.
سؤال: با توجه به نیاز روزافزون مراکز فرهنگی، آموزشی و مشاورهای، برنامه این رشته برای تعامل با نهادهای مختلف و توسعه فعالیتهای میدانی چیست؟
حجتالاسلام محمدی:
اگرچه مؤسسه از نظر حقوقی یک مرکز آموزشی است و مأموریت اصلی آن تربیت نیروی متخصص است، اما هر زمان نهادهای فرهنگی، آموزشی، حوزوی، دانشگاهی یا سازمانهای مختلف درخواست همکاری داشته باشند، افراد متخصص را معرفی میکنیم.
تاکنون نیز با مجموعههای مختلف از جمله مراکز حوزوی، دانشگاهی و برخی نهادهای نظامی همکاری داشتهایم و علاوه بر معرفی نیروهای متخصص، دورههای آموزشی متعددی برگزار شده است. همچنین بسیاری از فارغالتحصیلان این رشته اکنون در قالب گروههای تبلیغی، مراکز مشاوره و کلینیکهای تخصصی به مردم خدمترسانی میکنند.
سؤال : این رشته کدام بخش از وظایف فرهنگی و علمی حوزه علمیه را بر عهده دارد و چه هدفگذاری برای این رشته و دانشآموختگان آن در آینده ترسیم شده است؟
حجتالاسلام محمدی:
یکی از مهمترین رسالتهای حوزه علمیه، پاسخگویی به نیازهای واقعی جامعه است. امروز بخش مهمی از این نیازها در حوزه خانواده، تربیت، سلامت روان و سبک زندگی قرار دارد و رشته مشاوره اسلامی دقیقاً در همین عرصه ایفای نقش میکند.
هدف ما تربیت طلابی است که بتوانند علاوه بر تبلیغ دین، در حل مسائل مردم نیز نقشآفرین باشند؛ افرادی که در مدارس، مراکز فرهنگی، مساجد، حوزههای علمیه و مراکز مشاوره حضور مؤثر داشته باشند و با بهرهگیری از دانش تخصصی و معارف اسلامی، به تحکیم خانواده، ارتقای سلامت روان و کاهش آسیبهای اجتماعی کمک کنند.
سؤال : در پایان، اگر بخواهید در چند جمله طلاب مستعد و علاقهمند را برای انتخاب رشته مشاوره اسلامی ترغیب کنید، مهمترین ویژگیها و مزیتهای این رشته را چگونه بیان میکنید؟
حجتالاسلام محمدی:
ما تلاش میکنیم در طول دوره، دانشپژوهان را از نظر علمی، مهارتی و حتی امکانات آموزشی مورد حمایت قرار دهیم. فراهم بودن اسکان برای طلاب شهرستانی، بهرهمندی از اساتید مجرب، حمایت از حضور در کارگاههای تخصصی، تأمین بخشی از منابع آموزشی و معرفی دانشآموختگان به مراکز تخصصی از جمله این حمایتهاست.
اگر طلبهای احساس میکند رسالت او خدمت به مردم از مسیر حل مشکلات خانواده، جوانان و جامعه است و علاقه و توانایی لازم برای فعالیت در این عرصه را دارد، رشته مشاوره اسلامی میتواند انتخابی ارزشمند و آیندهساز باشد؛ زیرا این رشته علاوه بر فراهم کردن فرصتهای گسترده خدمت و اشتغال، زمینه ایفای یکی از مهمترین رسالتهای اجتماعی حوزه علمیه، یعنی هدایت و آرامشبخشی به جامعه را فراهم میکند.
نظر شما