ندا حکمت نیا در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه با اشاره به نقش خانواده در عصر حکمرانی فضای مجازی عنوان مرد: با وجود تاثیرگذاری فراوانی که فضای مجازی دارد خانواده هنوز مهمترین بستر شکلگیری هویت است اما بادی توجه داشت که دیگر به تنهایی منبع دریافت اطلاعات فرزند نیست و کودک و نوجوان امروز از مدرسه، دوستان، بازیهای رایانهای، شبکههای اجتماعی، سریالها و شخصیتهای مجازی تأثیر میگیرد به همین خاطر خانواده نمیتواند خودش را از این فضا کنار بکشد و بعد انتظار داشته باشد که فرزندش فقط از او الگو بگیرد.
استاد حوزه و دانشگاه گفت: خانواده همچنان مهمترین سنگر است چون خانواده فقط اطلاعات منتقل نمیکند بلکه امنیت، تعلق، محبت و معنا میدهد. فضای مجازی میتواند به فرزند بگوید چه ببیند اما خانواده میتواند به او یاد بدهد چگونه ببیند و چگونه قضاوت کند.
وی ادامه داد: یک نوجوان ممکن است در فضای مجازی با صدها پیام و شبهه مواجه شود، اما اگر در خانه احساس امنیت و احترام کند سؤالش را پنهان نمیکند. مشکل از جایی شروع میشود که فرزند احساس کند برای پرسیدن سؤال تحقیر یا طرد میشود. در چنین شرایطی پاسخهای فضای مجازی جای پاسخ خانواده را میگیرد. به همین خاطر خانواده امروز باید از یک محیط صرفاً دستوری به محیطی گفتوگومحور تبدیل شود. پدر و مادر باید با فرزند صحبت کنند، به حرف او گوش بدهند، نگرانیهایش را جدی بگیرند و در عین حال مرزهای اخلاقی و تربیتی را روشن نگه دارند.
فعال فرهنگی با اشاره به نقش مادران در انتقال فرهنگ گفت: مادر امروز پیش از آنکه انتقالدهنده مجموعهای از اطلاعات دینی باشد باید الگوی زیسته دین باشد. فرزند باید دین را در صداقت، آرامش، انصاف، مهربانی، مسئولیتپذیری و رفتار مادر ببیند. اگر مادر از نماز و اخلاق صحبت کند اما در رفتار روزمره با فرزند تحقیرآمیز یا خشن باشد پیام رفتاری او از سخنش قویتر خواهد بود.
وی اضافه کرد: برای انتقال فرهنگ دینی اول باید رابطه عاطفی امن ایجاد شود. فرزندی که احساس میکند دیده و شنیده میشود آمادگی بیشتری برای پذیرش ارزشها دارد. در گام دوم باید گفتوگو جایگزین سخنرانی شود. امروز نمیتوان با چند جمله کلی و امر و نهی، ذهن نوجوان را مدیریت کرد. باید اجازه داد سؤال کند حتی اگر سؤالش برای ما سنگین یا نگرانکننده باشد.
حکمت نیا ادامه داد: در مرحله سوم باید مفاهیم دینی به تجربههای روزمره تبدیل شود مثلاً درباره عدالت فقط صحبت نکنیم بلکه در خانه میان فرزندان عادلانه رفتار کنیم. درباره احترام به دیگران فقط موعظه نکنیم بلکه در رفتار با همسر، فرزند، همسایه و کارکنان آن را نشان بدهیم.
وی با اشاره به اهمیت آموزش سواد رسانهای گفت: مادر باید بداند فرزندش چه محتوایی میبیند، چه کسانی بر او اثر میگذارند، الگوریتمها چگونه سلیقه او را شکل میدهند و چگونه میتوان درباره یک پیام رسانهای گفتوگو کرد.
پژوهشگر رسانه به اهمیت شناخت زبان نسل جدید اشاره کرد و افزود: قرار نیست مادر همه اصطلاحات و ابزارهای نسل جدید را کامل بداند اما باید به دنیای ذهنی فرزندش علاقه نشان دهد. اگر مادر نداند فرزندش چه بازی میکند، چه چیزی تماشا میکند و با چه کسانی ارتباط دارد عملاً بخش مهمی از زندگی او را واگذار کرده است.
وی یادآور شد: البته مسئولیت انتقال فرهنگ دینی فقط بر عهده مادر نیست و پدر، مدرسه، حوزه، رسانه و نهادهای فرهنگی هم مسئول هستند و نباید تمام بار فرهنگی و تربیتی را روی دوش مادر گذاشت و بعد او را درباره نتیجه کار سرزنش کرد.
استاد حوزه و دانشگاه تاکید کرد: کنترل و نظارت بر استفاده فرزندان از فضای مجازی لازم است اما کافی نیست. خانواده باید برای سنین مختلف، قانون روشن و منطقی داشته باشد یعنی زمان استفاده، نوع محتوا و رعایت حریم خصوصی باید مدیریت شود. اما اگر تربیت فقط به گرفتن گوشی و محدود کردن دسترسی خلاصه شود فرزند با اولین فرصت دوباره به همان فضا برمیگردد.
وی ادامه داد: ما باید در کنار مراقبت، قدرت انتخاب و تحلیل را هم در فرزند ایجاد کنیم. فرزند باید یاد بگیرد هر تصویری را واقعیت نداند، هر فرد مشهوری را الگو نگیرد، هر آماری را باور نکند و هر سبک زندگی را که در فضای مجازی نمایش داده میشود، موفقیت تلقی نکند.
حکمت نیا یادآور شد: هدف تربیت انسان هوشیار است؛ انسانی که اگر در معرض محتوای نادرست قرار گرفت قدرت تشخیص و امکان گفتوگو داشته باشد.
انتهای پیام
نظر شما