به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، حجتالاسلام والمسلمین حسن ترکاشوند معاون پژوهش حوزه علمیه قم در آیین افتتاحیه سال تحصیلی مرکز تخصصی شیعهشناسی حوزه علمیه قم، با اشاره به جایگاه و اهمیت این رشته تخصصی اظهار داشت: یکی از مهمترین وظایف طلاب، در کنار وظایف فردی، فهم درست دین و عرضه معارف ناب و بیبدیل مکتب اهلبیت(ع) به جامعه بشری است.
وی با بیان اینکه پیروی از قرآن و اهلبیت(ع) نیازمند اثبات در مقام عمل است، افزود: صرف اینکه در شناسنامه ما عنوان شیعه درج شده باشد، برای اثبات تشیع کفایت نمیکند؛ بلکه باید در مقام عمل نشان دهیم که پیرو واقعی قرآن و اهلبیت(ع) هستیم.
معاون پژوهش حوزه علمیه قم با اشاره به روایاتی از حضرت زهرا(س) و ائمه اطهار(ع) درباره معیار شیعه واقعی، تصریح کرد: در روایات اهلبیت(ع) معیار روشنی برای شیعه بودن بیان شده و آن، عمل به دستورهای اهلبیت(ع) و پرهیز از اموری است که آنان از آن نهی کردهاند.
حجت الاسلام والمسلمینترکاشوند با انتقاد از برخی قرائتهای نادرست از دینداری در جامعه، ادامه داد: متأسفانه گاهی نوعی قرائت از دین ارائه میشود که بر اساس آن، انسان اگر دل پاکی داشته باشد، دیگر توجهی به حلال و حرام و واجبات و محرمات ضرورت ندارد؛ در حالی که دینداری واقعی در عمل به دستورات الهی و التزام به آموزههای دینی معنا پیدا میکند.
وی با اشاره به گسترش برخی جریانهای فکری و فرهنگی ضد دین در فضای اجتماعی اظهار داشت: امروز علاوه بر فاصله گرفتن برخی افراد از دین، با پدیده دینستیزی نیز مواجه هستیم و در چنین فضایی، دیندار بودن کار دشواری است و دفاع از دین دشوارتر خواهد بود.
ضرورت معرفی صحیح تشیع به جامعه جهانی
معاون پژوهش حوزه علمیه قم با تأکید بر اینکه یکی از مهمترین وظایف جمعی و هویتی طلاب، شناخت صحیح دین و معرفی درست آن به جامعه بشری است، گفت: ما در کنار وظیفه فردی، وظیفهای اجتماعی و ناظر به هویت طلبگی خود داریم و آن شناخت درست دین، معرفی صحیح آن و مقابله علمی با تهدیدهایی است که متوجه مذهب تشیع است.
حجت الاسلام والمسلمین ترکاشوند در ادامه با تبیین تفاوت رشته شیعهشناسی با سایر رشتههای تخصصی حوزه خاطرنشان کرد: در رشتههایی مانند فقه، کلام، فلسفه اسلامی و حدیث، طلبه در یک حوزه دانشی مشخص به تخصص میرسد، اما در شیعهشناسی قرار است شناختی جامع و همهجانبه نسبت به مذهب، مرام و مکتب اهلبیت(ع) حاصل شود.
وی افزود: شیعهشناسی در واقع یک نگاه جامع به مکتب تشیع است؛ به این معنا که پژوهشگر صرفاً در یک بخش از معارف شیعه متخصص نمیشود، بلکه باید بتواند از فاصلهای مناسب به مجموعه مکتب نگاه کند، ابعاد و زوایای مختلف آن را بشناسد و سپس این شناخت جامع را به جامعه معرفی کند.
معاون پژوهش حوزه علمیه قم این رویکرد را برای دنیای امروز ضروری دانست و گفت: با توجه به تحولات جهان و افزایش توجه افکار عمومی و اندیشمندان جهان به ایران، انقلاب اسلامی و مکتب تشیع، نیاز به معرفی علمی و دقیق این مکتب بیش از گذشته احساس میشود.
وی افزود: بسیاری از مردم و اندیشمندان جهان امروز این پرسش را مطرح میکنند که شیعه چه مکتبی است، چه مبانی فکری دارد و چگونه توانسته است در برابر جریانهای استکباری و نظام سلطه ایستادگی کند و در عرصههای فکری، اقتصادی و حتی نظامی معادلاتی را به چالش بکشد.
حجت الاسلام والمسلمین ترکاشوند با اشاره به پیشبینی افزایش مطالبه جهانی برای شناخت مکتب اهلبیت(ع) و جمهوری اسلامی ایران اظهار داشت: باید خود را برای موجی از توقعات و انتظارات در زمینه معرفی مکتب اهلبیت(ع)، تشیع و نظام جمهوری اسلامی ایران آماده کنیم؛ چراکه در آینده نزدیک، مخاطبان بیشتری خواهان شناخت این مکتب خواهند بود.
ضرورت تقویت حضور شیعیان در کرسیهای شیعهشناسی جهان
معاون پژوهش حوزه علمیه قم با اشاره به وضعیت کرسیهای شیعهشناسی در مجامع علمی جهان گفت: یکی از نواقص موجود این است که بخش قابل توجهی از مطالعات و کرسیهای شیعهشناسی در جهان در اختیار خود شیعیان نیست و بسیاری از مطالعات درباره تشیع توسط مستشرقان و پژوهشگران غیرشیعه انجام شده است.
وی ادامه داد: اینکه دیگران درباره شیعه مطالعه و آن را معرفی کنند، فینفسه اشکالی ندارد، اما اینکه خود شیعیان در عرصه تولید دانش و معرفی مکتب خویش حضور کافی نداشته باشند، یک خلأ جدی است و باید با سرعت و قدرت این نقیصه جبران شود.
حجت الاسلام والمسلمین ترکاشوند تأکید کرد: اهمیت رشته شیعهشناسی از این جهت است که دانشآموختگان آن بتوانند با برخورداری از نگاهی جامع، تصویری دقیق، علمی و کامل از تشیع ارائه کنند و این خلأ علمی و معرفتی را در عرصه جهانی کاهش دهند.
شیعهشناسی باید از نگاه تاریخی به نگاه تمدنی برسد
وی با بیان اینکه مطالعات تاریخی تشیع همچنان ضروری است، اما نباید تمام مطالعات شیعهشناسی به این حوزه محدود شود، اظهار داشت: نگاه تاریخی به شیعه باید در جای خود دنبال شود، اما امروز لازم است با رویکرد تمدنی نیز به تشیع نگاه کنیم.
معاون پژوهش حوزه علمیه قم افزود: شیعه را باید با نگاه تمدنی شناخت و با همین رویکرد به جامعه بشری معرفی کرد؛ این رویکرد باید در برنامههای آموزشی و پژوهشی مراکز تخصصی نیز مورد توجه جدی قرار گیرد.
حجت الاسلام والمسلمین ترکاشوند با اشاره به اقدامات انجامشده برای بازنگری در رشتههای آموزشی مرکز تخصصی شیعهشناسی گفت: در سالهای اخیر، رشتههای این مرکز با نگاه متفاوتی بازنگری شده و در طراحی رشتههای سطح سه و چهار تلاش شده است از نگاه صرفاً تاریخی فاصله گرفته شود و رویکرد تمدنی نیز در طراحی رشته ها و سرفصلها مورد توجه قرار گیرد.
پژوهش؛ مهارت عرضه معارف اهلبیت(ع) به مخاطب
معاون پژوهش حوزه علمیه قم با تأکید بر اهمیت پژوهش گفت: پژوهش تنها برای تثبیت آموختهها یا دستیابی به پاسخ پرسشها و مجهولات نیست، بلکه یکی از مهمترین کارکردهای آن، کسب مهارت برای بستهبندی و عرضه دانش و معارف به مخاطب است.
وی با بیان اینکه طلاب در انباشت دانش و مطالعه ظرفیت بالایی دارند، افزود: ما معمولاً در جمعآوری و انباشت علم مهارت داریم، اما گاهی در بستهبندی و توزیع این دانش متناسب با نیاز و ذائقه مخاطب، با ضعف مواجه هستیم.
حجت الاسلام والمسلمین ترکاشوند افزود: امروز فناوریهای نوین این امکان را فراهم کردهاند که تولید، بستهبندی، ترجمه و عرضه محتوا با سرعت و دقت بیشتری انجام شود و نباید خود را از این دستاوردهای علمی محروم کنیم.
ظرفیتهای هوش مصنوعی در پژوهش و تولید محتوا
معاون پژوهش حوزه علمیه قم به ظرفیتهای هوش مصنوعی در پژوهش و تولید محتوا اشاره کرد و گفت: هوش مصنوعی امروز هم یک تهدید جدی و هم یک فرصت بسیار مهم است و باید نحوه صحیح استفاده از آن را فرا بگیریم.
حجت الاسلام والمسلمین ترکاشوند با اشاره به اهمیت شیوه تعامل با هوش مصنوعی خاطرنشان کرد: اگر پرسش دقیق، علمی و عالمانهای از هوش مصنوعی داشته باشیم، میتوانیم پاسخ دقیقتری دریافت کنیم؛ اما اگر پرسش ما سطحی و نامنظم باشد، طبیعتاً خروجی مناسبی نیز دریافت نخواهیم کرد.
وی سه مسئله مهم در حوزه هوش مصنوعی را مورد توجه قرار داد و گفت: نخست، شیوه استفاده از هوش مصنوعی و مهارتهایی مانند «پرامپتنویسی» است؛ دوم، تأمین دادههای معتبر و سوم، مهمتر از این دو، تعریف منطق تحلیل دادهها برای هوش مصنوعی است.
معاون پژوهش حوزه علمیه قم افزود: ما در حوزه معارف اهلبیت(ع) گنجینه عظیمی از منابع معتبر داریم، اما مسئله مهم این است که هوش مصنوعی این دادهها را با چه منطقی تحلیل میکند و بر اساس چه مبانیای به پرسشهای مخاطب پاسخ میدهد.
وی با اشاره به تفاوت خروجی برخی سامانههای هوش مصنوعی اظهار داشت: پاسخ سامانههای مختلف هوش مصنوعی به یک پرسش لزوماً یکسان نیست؛ چراکه دادهها و منطق تحلیلی مورد استفاده آنها میتواند متفاوت باشد.
حجت الاسلام والمسلمین ترکاشوند بر ضرورت توجه حوزه علمیه به این مسئله تأکید کرد و گفت: رقابت جدی امروز در حوزه هوش مصنوعی، تنها بر سر داشتن داده نیست، بلکه مسئله مهم، نحوه تحلیل دادهها و منطقی است که برای این تحلیل تعریف میشود.
وی با اشاره به فعالیتهای انجامشده در حوزه علمیه و مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور در زمینه بهرهگیری از فناوریهای نوین برای ارائه معارف اسلامی اظهار داشت: حوزه علمیه از سالهای گذشته فعالیتهایی را در این زمینه آغاز کرده و محصولات ارزشمندی نیز در حوزه دسترسی و گفتوگو با منابع و معارف اسلامی تولید شده است.
تولید دانش برای مخاطب جهانی
معاون پژوهش حوزه علمیه قم در ادامه بر ضرورت تولید و عرضه دانش در قالبهای متنوع تأکید کرد و گفت: طلبه و شیعهشناس نباید صرفاً بخواند و بداند؛ بلکه باید مهارت پیدا کند که دانستههای خود را به بشر تشنه امروز عرضه کند.
وی تولید کتاب، مقاله و محتوای ویدئویی را از جمله قالبهای مناسب برای عرضه دانش دانست و افزود: امروز با توسعه فناوری و هوش مصنوعی، ترجمه محتوا نیز بسیار سادهتر و کمهزینهتر از گذشته شده و فرصت مناسبی برای عرضه معارف اهلبیت(ع) به مخاطبان جهانی در اختیار ما قرار گرفته است.
حجت الاسلام والمسلمین ترکاشوند با اشاره به نقش دوگانه فضای مجازی و فناوریهای نوین گفت: همانگونه که فضای مجازی میتواند تهدید باشد، فرصت نیز محسوب میشود؛ از یک سو برخی مبانی فکری و سبک زندگی اسلامی را به چالش میکشد و از سوی دیگر میتوان از همین ابزار برای شناخت تحولات اجتماعی و عرضه داشتههای فکری و معرفتی خود به جامعه بشری استفاده کرد.
وی هوش مصنوعی را نیز دارای همین ماهیت دانست و خاطرنشان کرد: اگر به درستی از هوش مصنوعی استفاده نکنیم، با یک تهدید جدی مواجه خواهیم بود، اما اگر ظرفیت آن را به درستی بشناسیم و در خدمت اهداف علمی و معرفتی قرار دهیم، فرصت بزرگی برای حوزه علمیه و معرفی معارف اهلبیت(ع) در اختیار خواهیم داشت.
معاون پژوهش حوزه علمیه قم در پایان با قدردانی از مدیر، شورای علمی، استادان و دستاندرکاران مرکز تخصصی شیعهشناسی، بر ضرورت بهرهگیری طلاب از فرصت تحصیل و پژوهش در این رشته تأکید کرد و خواستار تلاش برای شناخت عمیقتر مکتب اهلبیت(ع)، عمل به وظایف طلبگی و معرفی صحیح این مکتب به جامعه جهانی شد.
انتهای خبر/
نظر شما